9. Parivattanahāravibhaṅgavaṇṇanā
35. Tattha
V0.241M0.115 katamo parivattano hāroti parivattanahāravibhaṅgo .Tattha yasmā saṃvaṇṇiyamāne sutte yathāniddiṭṭhānaṃ kusalākusaladhammānaṃ paṭipakkhabhūte akusalakusaladhamme pahātabbabhāvādivasena niddhāraṇaṃ paṭipakkhato parivattanaṃ , tasmā ‘‘ sammādiṭṭhissa purisapuggalassa micchādiṭṭhi nijjiṇṇā bhavatī ’’ tiādi āraddhaṃ .
Tattha sammā pasatthā , sundarā diṭṭhi etassāti sammādiṭṭhi , tassa .
Sā panassa sammādiṭṭhitā pubbabhāgasammādiṭṭhiyā vā lokuttarasammādiṭṭhiyā vā veditabbā .
Micchādiṭṭhi nijjiṇṇā bhavatīti purimanaye vipassanāsammādiṭṭhiyā pahīnā hoti , vikkhambhitāti attho .
Pacchimanaye paṭhamamaggasammādiṭṭhiyā pahīnā samucchinnāti attho .
Ye cassa micchādiṭṭhipaccayāti micchābhinivesahetu ye ariyānaṃ adassanakāmatādayo lobhādayo pāṇātipātādayo ca aneke lāmakaṭṭhena pāpakā akosallasambhūtaṭṭhena akusalā dhammā uppajjeyyuṃ .
Imassa āraddhavipassakassa ariyassa ca .
Dhammāti samathavipassanādhammā , sattattiṃsabodhipakkhiyadhammā vā anuppannā vā sambhavanti uppannā , bhāvanāpāripūriṃ gacchanti .
Sammāsaṅkappassātiādīnampi imināva nayena attho veditabbo .
Ayaṃ pana viseso – sammāvimuttiādīnaṃ micchāvimutti avimuttāva samānā ‘‘ vimuttā mayan ’’ ti evaṃsaññino avimuttiyaṃ vā vimuttisaññino .
Tatrāyaṃ vacanattho – micchā pāpikā vimutti vimokkho etassāti micchāvimutti .
Aṭṭhaṅgā ca micchāvimutti yathāvuttenākārena micchābhinivesavasena ca pavattā antadvayalakkhaṇā .
Sammāvimutti pana phaladhammā , micchādiṭṭhike samāsevato micchāvimokkho vā micchāvimutti .
Micchāvimuttiñāṇadassanaṃ pana micchāvimokkhe micchādiṭṭhiyā ca sāranti gahaṇavasena pavatto akusalacittuppādo antamaso pāpaṃ katvā ‘‘ sukataṃ mayā ’’ ti paccavekkhato uppannamoho ca .
Sammāvimuttiñāṇadassanassāti ettha sekkhānaṃ paccavekkhaṇañāṇaṃ sammāvimuttiñāṇadassananti adhippetaṃ .
Tañhi uttaribhāvanāpāripūriyā saṃvattati .
36. Evaṃ
V0.242 sammādiṭṭhiādimukhena micchādiṭṭhiādiṃ dassetvā puna pāṇātipātaadinnādānakāmesumicchācārādito veramaṇiyādīhi pāṇātipātādīnaṃ parivattanaṃ dassetuṃ ‘‘ yassā ’’ tiādi āraddhaṃ .Tattha kālavādissāti
M0.116 lakkhaṇavacanaṃ .Kālena sāpadesaṃ pariyantavatiṃ atthasañhitanti so samphappalāpassa pahānāya paṭipanno hotīti vuttaṃ .
Puna ‘‘ ye ca kho kecī ’’ tiādinā sammādiṭṭhiādimukheneva micchādiṭṭhiādīhi eva parivattanaṃ pakārantarena dasseti .
Tattha sandiṭṭhikāti paccakkhā .
Sahadhammikāti sakāraṇā .
Gārayhāti garahitabbayuttā .
Vādānuvādāti vādā ceva anuvādā ca .
‘‘ Vādānupātā ’’ tipi pāṭho , vādānupavattiyoti attho .
Pujjāti pūjanīyā .
Pāsaṃsāti pasaṃsitabbā .
Puna ‘‘ ye ca kho kecī ’’ tiādinā majjhimāya paṭipattiyā antadvayaparivattanaṃ dasseti .
Tattha bhuñjitabbātiādīni cattāri padāni vatthukāmavasena yojetabbāni .
Bhāvayitabbā bahulīkātabbāti padadvayaṃ kilesakāmavasena .
Tesaṃ adhammoti bhāvetabbo nāma dhammo siyā , kāmā ca tesaṃ bhāvetabbā icchitā , kāmehi ca veramaṇī kāmānaṃ paṭipakkho , iti sā tesaṃ adhammo āpajjatīti adhippāyo .
Niyyāniko dhammoti saha vipassanāya ariyamaggo .
Dukkhoti pāpaṃ nijjarāpessāmāti pavattitaṃ sarīratāpanaṃ vadati .
Sukhoti anavajjapaccayaparibhogasukhaṃ .
Etesupi vāresu vuttanayeneva adhammabhāvāpatti vattabbā .
Idāni asubhasaññādimukhena subhasaññādiparivattanaṃ dassetuṃ ‘‘ yathā vā panā ’’ tiādi vuttaṃ .
Āraddhavipassakassa kilesāsucipaggharaṇavasena tebhūmakasaṅkhārā asubhato upaṭṭhahantīti katvā vuttaṃ ‘‘ sabbasaṅkhāresu asubhānupassino viharato ’’ ti .
‘‘ Yaṃ yaṃ vā panā ’’ tiādinā paṭipakkhassa lakkhaṇaṃ vibhāveti .
Tattha ajjhāpannoti adhiāpanno , abhiupagato pariññātoti attho .
Parivattanahāravibhaṅgavaṇṇanā niṭṭhitā .