6. Pāyāsivaggo
1. Paṭhamaagāriyavimānavaṇṇanā
Yathā
V0.240 vanaṃ cittalataṃ pabhāsatīti agāriyavimānaṃ .Tassa kā uppatti ?
Bhagavā rājagahe viharati veḷuvane .
Tena samayena rājagahe ekaṃ kulaṃ ubhatopasannaṃ hoti sīlācārasampannaṃ opānabhūtaṃ bhikkhūnaṃ bhikkhunīnaṃ .
Te dve jayampatikā ratanattayaṃ uddissa yāvajīvaṃ puññāni katvā tato cutā tāvatiṃsesu nibbattiṃsu , tesaṃ dvādasayojanikaṃ kanakavimānaṃ nibbatti .
Te tattha dibbasampattiṃ anubhavanti .
Athāyasmā
M0.266 mahāmoggallānotiādi heṭṭhā vuttanayeneva veditabbaṃ . 1048.
‘‘ Yathā
P0.287 vanaṃ cittalataṃ pabhāsati , uyyānaseṭṭhaṃ tidasānamuttamaṃ ;Tathūpamaṃ tuyhamidaṃ vimānaṃ , obhāsayaṃ tiṭṭhati antalikkhe .
1049.
‘‘ Deviddhipattosi mahānubhāvo , manussabhūto kimakāsi puññaṃ ;
Kenāsi evaṃ jalitānubhāvo , vaṇṇo ca te sabbadisā pabhāsatī ’’ ti .
–
Thero pucchi .
1050.
‘‘ So devaputto attamano , moggallānena pucchito ;
Pañhaṃ puṭṭho viyākāsi , yassa kammassidaṃ phalaṃ ’’.
1051.
‘‘ Ahañca bhariyā ca manussaloke , opānabhūtā gharamāvasimha ;
Annañca pānañca pasannacittā , sakkacca dānaṃ vipulaṃ adamha .
1052.
‘‘ Tena
V0.241 metādiso vaṇṇo … pe …Vaṇṇo ca me sabbadisā pabhāsatī ’’ ti .
–
Attano sampattiṃ byākāsi .
Gāthāsupi apubbaṃ natthi .
Paṭhamaagāriyavimānavaṇṇanā niṭṭhitā .
2. Dutiyaagāriyavimānavaṇṇanā
Yathā
M0.267 vanaṃ cittalatan ti dutiyaagāriyavimānaṃ .Etthāpi aṭṭhuppatti anantarasadisāva .
1054.
‘‘ Yathā vanaṃ cittalataṃ pabhāsati , uyyānaseṭṭhaṃ tidasānamuttamaṃ ;
Tathūpamaṃ tuyhamidaṃ vimānaṃ , obhāsayaṃ tiṭṭhati antalikkhe .
1055.
‘‘ Deviddhipattosi mahānubhāvo ,
Manussabhūto kimakāsi puññaṃ ;
Kenāsi evaṃ jalitānubhāvo ,
Vaṇṇo ca te sabbadisā pabhāsatī ’’ ti .
– pucchi ;
1056.
‘‘ So devaputto attamano … pe … yassa kammassidaṃ phalaṃ ’’.
1057.
‘‘ Ahañca
P0.288 bhariyā ca manussaloke , opānabhūtā gharamāvasimha ;Annañca pānañca pasannacittā , sakkacca dānaṃ vipulaṃ adamha .
1058.
‘‘ Tena metādiso vaṇṇo … pe …
Vaṇṇo ca me sabbadisā pabhāsatī ’’ ti .
–
Attano sampattiṃ byākāsi .
Gāthāsupi apubbaṃ natthi .
Dutiyaagāriyavimānavaṇṇanā niṭṭhitā .
3. Phaladāyakavimānavaṇṇanā
Uccamidaṃ
V0.242 maṇithūṇan ti phaladāyakavimānaṃ .Tassa kā uppatti ?
Bhagavā rājagahe viharati veḷuvane .
Tena samayena rañño bimbisārassa akāle ambaphalāni paribhuñjituṃ icchā uppajji .
So ārāmapālaṃ āha –
‘‘ mayhaṃ kho , bhaṇe , ambaphalesu icchā uppannā , tasmā ambāni me ānetvā
M0.268 dehī ’’ ti .‘‘ Deva , natthi ambesu ambaphalaṃ , apicāhaṃ tathā karomi , sace devo kiñci kālaṃ āgameti , yathā ambā na cirasseva phalaṃ gaṇhantī ’’ ti .
‘‘ Sādhu , bhaṇe , tathā karohī ’’ ti .
Ārāmapālo ārāmaṃ gantvā ambarukkhamūlesu paṃsuṃ apanetvā tādisaṃ paṃsuṃ ākiri , tādisañca udakaṃ āsiñci , yathā na cirasseva ambarukkhā sacchinnapattā ahesuṃ .
Atha naṃ paṃsuṃ apanetvā phārusakakasaṭamissakaṃ pākatikaṃ paṃsuṃ ākiritvā sādhukaṃ udakaṃ adāsi .
Tadā ambarukkhā na cireneva korakitā pallavitā kuṭamalakajātā hutvā pupphiṃsu , atha salāṭukajātā hutvā phalāni gaṇhiṃsu .
Tatthekasmiṃ ambarukkhe paṭhamataraṃ cattāri phalāni manosilācuṇṇapiñjaravaṇṇāni sampannagandharasāni pariṇatāni ahesuṃ .
So tāni gahetvā ‘‘ rañño dassāmī ’’ ti gacchanto antarāmagge āyasmantaṃ mahāmoggallānaṃ piṇḍāya caramānaṃ disvā cintesi ‘‘ imāni ambāni aggaphalabhūtāni imassa ayyassa dassāmi
P0.289 , kāmaṃ maṃ rājā hanatu vā pabbājetu vā , rañño hi dinne diṭṭhadhamme pūjāmattaṃ appamattakaṃ phalaṃ , ayyassa dinne pana diṭṭhadhammikampi samparāyikampi aparimāṇaṃ phalaṃ bhavissatī ’’ ti .Evaṃ pana cintetvā tāni phalāni therassa datvā rājānaṃ upasaṅkamitvā rañño tamatthaṃ ārocesi .
Taṃ sutvā rājā rājapurise āṇāpesi ‘‘ vīmaṃsatha tāva , bhaṇe , yathāyaṃ āhā ’’ ti .
Thero pana tāni phalāni bhagavato upanāmesi .
Bhagavā tesu ekaṃ sāriputtattherassa , ekaṃ mahāmoggallānattherassa , ekaṃ mahākassapattherassa datvā ekaṃ attanā paribhuñji .
Purisā taṃ pavattiṃ rañño ārocesuṃ .
Rājā taṃ sutvā ‘‘ dhīro vatāyaṃ puriso , yo attano jīvitampi pariccajitvā puññapasuto ahosi , attano parissamañca ṭhānagatameva akāsī ’’ ti tuṭṭhacitto tassa ekaṃ gāmavaraṃ vatthālaṅkārādīni ca datvā ‘‘ yaṃ tayā bhaṇe ambaphaladānena puññaṃ pasutaṃ , tato me pattiṃ dehī ’’ ti āha .
So ‘‘ demi , deva , yathāsukhaṃ pattiṃ gaṇhāhī ’’ ti avoca .
Ārāmapālo aparabhāge kālaṃ katvā tāvatiṃsesu uppajji
M0.269 , tassa soḷasayojanikaṃ kanakavimānaṃ nibbatti sattasatakūṭāgārapaṭimaṇḍitaṃ .Taṃ disvā āyasmā mahāmoggallāno pucchi –
1060.
‘‘ Uccamidaṃ
V0.243 maṇithūṇaṃ vimānaṃ , samantato soḷasa yojanāni ;Kūṭāgārā sattasatā uḷārā , veḷuriyathambhā rucakatthatā subhā .
1061.
‘‘ Tatthacchasi pivasi khādasi ca , dibbā ca vīṇā pavadanti vagguṃ ;
Aṭṭhaṭṭhakā sikkhitā sādhurūpā , dibbā ca kaññā tidasacarā uḷārā ;
Naccanti gāyanti pamodayanti .
1062.
‘‘ Deviddhipattosi mahānubhāvo … pe …
Vaṇṇo ca te sabbadisā pabhāsatī ’’ ti .
1063.
‘‘ So
P0.290 devaputto attamano … pe … yassa kammassidaṃ phalaṃ ’’. 1064.
‘‘ Phaladāyī phalaṃ vipulaṃ labhati , dadamujugatesu pasannamānaso ;
So hi pamodati saggagato tidive , anubhoti ca puññaphalaṃ vipulaṃ .
1065.
‘‘ Tavevāhaṃ mahāmuni , adāsiṃ caturo phale .
1066.
‘‘ Tasmā hi phalaṃ alameva dātuṃ , niccaṃ manussena sukhatthikena ;
Dibbāni vā patthayatā sukhāni , manussasobhaggatamicchatā vā .
1067.
‘‘ Tena
M0.270 metādiso vaṇṇo … pe …Vaṇṇo ca me sabbadisā pabhāsatī ’’ ti .
– sopissa byākāsi ;
1061. Tattha aṭṭhaṭṭhakāti ekekasmiṃ kūṭāgāre aṭṭhaṭṭhakā catusaṭṭhiparimāṇā .
Sādhurūpāti rūpasampattiyā ca sīlācārasampattiyā ca sikkhāsampattiyā ca sundarasabhāvā .
Dibbā ca kaññāti devaccharāyo .
Tidasacarāti tidasesu sukhācārā sukhavihāriniyo .
Uḷārāti uḷāravibhavā .
1064. Phaladāyīti attanā ambaphalassa dinnattā attānaṃ sandhāya vadati .
Phalan ti puññaphalaṃ .
Vipulan ti mahantaṃ labhati manussaloke patiṭṭhitoti adhippāyo .
Dadan ti dadanto
V0.244 dānahetu .Ujugatesūti ujupaṭipannesu .
Saggagatoti uppajjanavasena saggaṃ gato , tatthāpi tidive tāvatiṃsabhavane anubhoti ca puññaphalaṃ vipulaṃ yathāhaṃ , evaṃ aññopīti attho .
1066. Tasmāti yasmā catunnaṃ phalānaṃ dānamattena īdisī sampatti
P0.291 adhigatā , tasmā .Alameva yuttameva .
Niccan ti sabbakālaṃ .
Dibbānīti devalokapariyāpannāni .
Manussasobhaggatan ti manussesu subhagabhāvaṃ .
Sesaṃ vuttanayameva .
Phaladāyakavimānavaṇṇanā niṭṭhitā .
4. Paṭhamaupassayadāyakavimānavaṇṇanā
Cando yathā vigatavalāhake nabheti upassayadāyakavimānaṃ .
Tassa kā uppatti ?
Bhagavā rājagahe viharati veḷuvane .
Tena samayena aññataro bhikkhu gāmakāvāse vassaṃ vasitvā vutthavasso pavāretvā bhagavantaṃ vandituṃ rājagahaṃ gacchanto antarāmagge sāyaṃ aññataraṃ gāmaṃ pavisitvā vasanaṭṭhānaṃ pariyesanto aññataraṃ upāsakaṃ disvā pucchi –
‘‘ upāsaka , imasmiṃ gāme atthi kiñci pabbajitānaṃ vasanayoggaṭṭhānan ’’ ti .
Upāsako pasannacitto gehaṃ gantvā bhariyāya saddhiṃ mantetvā therassa
M0.271 vasanayoggaṃ ṭhānaṃ paricchinditvā tattha āsanaṃ paññāpetvā pādodakaṃ pādapīṭhaṃ upaṭṭhapetvā theraṃ pavesetvā tasmiṃ pāde dhovante padīpaṃ ujjāletvā mañce paccattharaṇāni paññāpetvā adāsi .Svātanāya ca nimantetvā therassa dutiyadivase bhojetvā pānakatthāya guḷapiṇḍañca datvā theraṃ gacchantaṃ anugantvā nivatti .
So aparena samayena saha bhariyāya kālaṃ katvā tāvatiṃsabhavane dvādasayojanike kanakavimāne nibbatti .
Taṃ āyasmā mahāmoggallāno dvīhi gāthāhi paṭipucchi –
1069.
‘‘ Cando yathā vigatavalāhake nabhe , obhāsayaṃ gacchati antalikkhe ;
Tathūpamaṃ tuyhamidaṃ vimānaṃ , obhāsayaṃ tiṭṭhati antalikkhe .
1070.
‘‘ Deviddhipattosi mahānubhāvo , manussabhūto kimakāsi puññaṃ ;
Kenāsi evaṃ jalitānubhāvo , vaṇṇo ca te sabbadisā pabhāsatī ’’ ti .
So
P0.292 devaputto imāhi gāthāhi byākāsi – 1071.
‘‘ So
V0.245 devaputto attamano … pe … yassa kammassidaṃ phalaṃ ’’. 1072.
‘‘ Ahañca bhariyā ca manussaloke , upassayaṃ arahato adamha ;
Annañca pānañca pasannacittā , sakkacca dānaṃ vipulaṃ adamha .
1073.
‘‘ Tena metādiso vaṇṇo … pe … vaṇṇo ca me sabbadisā pabhāsatī ’’ ti .
Tattha gāthāsu yaṃ vattabbaṃ , taṃ heṭṭhā vuttanayameva ;
Paṭhamaupassayadāyakavimānavaṇṇanā niṭṭhitā .
5. Dutiyaupassayadāyakavimānavaṇṇanā
Sūriyo
M0.272 yathā vigatavalāhake nabheti dutiyaupassayadāyakavimānaṃ .Tassa kā uppatti ?
Bhagavā rājagahe viharati veḷuvane .
Tena samayena sambahulā bhikkhū gāmakāvāse vassaṃ vasitvā bhagavantaṃ dassanāya rājagahaṃ uddissa gacchantā sāyaṃ aññataraṃ gāmaṃ sampāpuṇiṃsu .
Sesaṃ anantaravimānasadisameva .
1075.
‘‘ Sūriyo yathā vigatavalāhake nabhe … pe ….
( Yathā purimavimānaṃ , tathā vitthāretabbaṃ ;)
1079.
‘‘ Vaṇṇo ca me sabbadisā pabhāsatī ’’ ti .
Tattha gāthāsupi apubbaṃ natthi ;
Dutiyaupassayadāyakavimānavaṇṇanā niṭṭhitā .
6. Bhikkhādāyakavimānavaṇṇanā
Uccamidaṃ maṇithūṇaṃ vimānan ti bhikkhādāyakavimānaṃ .
Tassa kā uppatti ?
Bhagavā rājagahe viharati veḷuvane .
Tena samayena aññataro bhikkhu addhānamaggapaṭipanno aññataraṃ gāmaṃ piṇḍāya paviṭṭho ekassa gharaddhāre aṭṭhāsi .
Tattha aññataro puriso dhotahatthapādo ‘‘ bhuñjissāmī ’’ ti
V0.246 nisinno bhojanaṃ upanetvā pātiyā pakkhitte taṃ bhikkhuṃ disvā pātiyā bhattaṃ tassa bhikkhuno patte ākiranto tena ‘‘ ekadesameva dehī ’’ ti vuttopi sabbameva ākiri .So bhikkhu anumodanaṃ
P0.293 vatvā pakkāmi .So puriso ‘‘ chātajjhattassa bhikkhuno mayā abhuñjitvā bhattaṃ dinnan ’’ ti anussaranto uḷāraṃ pītisomanassaṃ paṭilabhi .
So aparabhāge kālaṃ katvā tāvatiṃsesu dvādasayojanike kanakavimāne nibbatti .
Taṃ āyasmā mahāmoggallānatthero devacārikaṃ caranto mahatiyā deviddhiyā virocamānaṃ disvā imāhi gāthāhi paṭipucchi –
1081.
‘‘ Uccamidaṃ
M0.273 maṇithūṇaṃ vimānaṃ , samantato dvādasa yojanāni ;Kūṭāgārā sattasatā uḷārā , veḷuriyathambhā rucakatthatā subhā .
1082.
‘‘ Deviddhipattosi mahānubhāvo … pe …
Vaṇṇo ca te sabbadisā pabhāsatī ’’ ti .
Sopi tassa imāhi gāthāhi byākāsi –
1083.
‘‘ So devaputto attamano … pe … yassa kammassidaṃ phalaṃ ’’.
1084.
‘‘ Ahaṃ manussesu manussabhūto , disvāna bhikkhuṃ tasitaṃ kilantaṃ ;
Ekāhaṃ bhikkhaṃ paṭipādayissaṃ , samaṅgi bhattena tadā akāsiṃ .
1085.
‘‘ Tena metādiso vaṇṇo … pe … vaṇṇo ca me sabbadisā pabhāsatī ’’ ti .
1084. Tattha ekāhaṃ bhikkhan ti ekaṃ ahaṃ bhikkhāmattaṃ , ekaṃ bhattavaḍḍhitakanti attho .
Paṭipādayissan ti paṭipādesiṃ adāsiṃ .
Samaṅgi bhattenāti bhattena samaṅgībhūtaṃ , laddhabhikkhanti attho .
Evaṃ mahāthero tena devaputtena attano sucaritakamme pakāsite saparivārassa tassa dhammaṃ desetvā manussalokamāgato , taṃ pavattiṃ sammāsambuddhassa kathesi .
Satthā taṃ aṭṭhuppattiṃ katvā sampattamahājanassa dhammaṃ desesi .
Sā desanā mahājanassa sātthikā ahosīti .
Bhikkhādāyakavimānavaṇṇanā niṭṭhitā .
7. Yavapālakavimānavaṇṇanā
Uccamidaṃ
M0.274P0.294V0.247 maṇithūṇaṃ vimānan ti yavapālakavimānaṃ .Tassa kā uppatti ?
Bhagavā rājagahe viharati veḷuvane .
Tena samayena rājagahe aññataro duggatadārako yavakhettaṃ rakkhati .
So ekadivasaṃ pātarāsatthāya kummāsaṃ labhitvā ‘‘ khettaṃ gantvā bhuñjissāmī ’’ ti taṃ kummāsaṃ gahetvā yavakhettaṃ gantvā rukkhamūle nisīdi .
Tasmiṃ khaṇe aññataro khīṇāsavatthero maggappaṭipanno upakaṭṭhe kāle taṃ ṭhānaṃ patvā yavapālakena nisinnaṃ rukkhamūlaṃ upasaṅkami .
Yavapālako velaṃ oloketvā ‘‘ kacci , bhante , āhāro laddho ’’ ti āha .
Thero tuṇhī ahosi .
So aladdhabhāvaṃ ñatvā ‘‘ bhante , upakaṭṭhā velā , piṇḍāya caritvā bhuñjituṃ na sakkā , mayhaṃ anukampāya imaṃ kummāsaṃ paribhuñjathā ’’ ti vatvā therassa taṃ kummāsaṃ adāsi .
Thero taṃ anukampanto tassa passantasseva taṃ paribhuñjitvā anumodanaṃ vatvā pakkāmi .
Sopi dārako ‘‘ sudinnaṃ vata mayā īdisassa kummāsadānaṃ dadantenā ’’ ti cittaṃ pasādetvā aparabhāge kālaṃ katvā tāvatiṃsabhavane vuttanayeneva vimāne nibbatti .
Taṃ āyasmā mahāmoggallānatthero imāhi gāthāhi paṭipucchi –
1087.
‘‘ Uccamidaṃ maṇithūṇaṃ vimānaṃ … pe …
Vaṇṇo ca te sabbadisā pabhāsatī ’’ ti .
Sopi tassa imāhi gāthāhi byākāsi –
1089.‘‘ So devaputto attamano … pe … yassa kammassidaṃ phalaṃ ’’.
1090.
‘‘ Ahaṃ manussesu manussabhūto , ahosiṃ yavapālako ;
Addasaṃ virajaṃ bhikkhuṃ , vippasannamanāvilaṃ .
1091.
‘‘ Tassa adāsahaṃ bhāgaṃ , pasanno sehi pāṇibhi ;
Kummāsapiṇḍaṃ datvāna , modāmi nandane vane .
1092.
‘‘ Tena
M0.275V0.248 metādiso vaṇṇo … pe …Vaṇṇo ca me sabbadisā pabhāsatī ’’ ti .
Tattha gāthāsupi apubbaṃ natthi .
Yavapālakavimānavaṇṇanā niṭṭhitā .
8. Paṭhamakuṇḍalīvimānavaṇṇanā
Alaṅkato
P0.295 malyadharo suvatthoti kuṇḍalīvimānaṃ .Tassa kā upatti ?
Bhagavā sāvatthiyaṃ viharati jetavane .
Tena samayena dve aggasāvakā saparivārā kāsīsu cārikaṃ carantā sūriyatthaṅgamanavelāyaṃ aññataraṃ vihāraṃ pāpuṇiṃsu .
Taṃ pavattiṃ sutvā tassa vihārassa gocaragāme aññataro upāsako there upasaṅkamitvā vanditvā pādadhovanaṃ pādabbhañjanatelaṃ mañcapīṭhaṃ paccattharaṇaṃ padīpiyañca upanetvā svātanāya ca nimantetvā dutiyadivase mahādānaṃ pavattesi , therā tassa anumodanaṃ vatvā pakkamiṃsu .
So aparena samayena kālaṃ katvā tāvatiṃsesu dvādasayojanike kanakavimāne nibbatti .
Taṃ āyasmā mahāmoggallānatthero imāhi gāthāhi paṭipucchi –
1094.
‘‘ Alaṅkato malyadharo suvattho , sukuṇḍalī kappitakesamassu ;
Āmuttahatthābharaṇo yasassī , dibbe vimānamhi yathāpi candimā .
1095.
‘‘ Dibbā ca vīṇā pavadanti vagguṃ , aṭṭhaṭṭhakā sikkhitā sādhurūpā ;
Dibbā ca kaññā tidasacarā uḷārā , naccanti gāyanti pamodayanti .
1096.
‘‘ Deviddhipattosi mahānubhāvo … pe …
Vaṇṇo ca te sabbadisā pabhāsatī ’’ ti .
Sopi
M0.276 tassa imāhi gāthāhi byākāsi – 1097.‘‘ So devaputto attamano … pe … yassa kammassidaṃ phalaṃ ’’.
1098.
‘‘ Ahaṃ
V0.249 manussesu manussabhūto , disvāna samaṇe sīlavante ;Sampannavijjācaraṇe yasassī , bahussute taṇhakkhayūpapanne ;
Annañca
P0.296 pānañca pasannacitto , sakkacca dānaṃ vipulaṃ adāsiṃ . 1099.
‘‘ Tena metādiso vaṇṇo … pe …
Vaṇṇo ca me sabbadisā pabhāsatī ’’ ti .
1094. Tattha sukuṇḍalīti sundarehi kuṇḍalehi alaṅkatakaṇṇo .
‘‘ Sakuṇḍalī ’’ tipi pāṭho , sadisaṃ kuṇḍalaṃ sakuṇḍalaṃ , taṃ assa atthīti sakuṇḍalī , yuttakuṇḍalī aññamaññañca tuyhañca anucchavikakuṇḍalīti attho .
Kappitakesamassūti sammākappitakesamassu .
Āmuttahatthābharaṇoti paṭimukkaaṅguliyādihatthābharaṇo .
1098. Taṇhakkhayūpapanneti taṇhakkhayaṃ arahattaṃ , nibbānameva vā upagate , adhigatavanteti attho .
Sesaṃ vuttanayameva .
Paṭhamakuṇḍalīvimānavaṇṇanā niṭṭhitā .
9. Dutiyakuṇḍalīvimānavaṇṇanā
Alaṅkato malyadharo suvatthoti dutiyakuṇḍalīvimānaṃ .
Tassa kā uppatti ?
Bhagavā sāvatthiyaṃ viharati jetavane .
Tena samayena dve aggasāvakā kāsīsu janapadacārikaṃ carantātiādi sabbaṃ anantarasadisameva .
1101.
‘‘ Alaṅkato malyadharo suvattho , sukuṇḍalī kappitakesamassu ;
Āmuttahatthābharaṇo yasassī , dibbe vimānamhi yathāpi candimā .
1102.
‘‘ Dibbā
M0.277 ca vīṇā pavadanti vagguṃ ;Aṭṭhaṭṭhakā sikkhitā sādhurūpā ;
Dibbā ca kaññā tidasacarā uḷārā , naccanti gāyanti pamodayanti .
1103.
‘‘ Deviddhipattosi
V0.250 mahānubhāvo … pe …Vaṇṇo ca te sabbadisā pabhāsatī ’’ ti .
– pucchi ;
1104.
‘‘ So
P0.297 devaputto attamano … pe … yassa kammassidaṃ phalaṃ ’’. 1105.
‘‘ Ahaṃ manussesu manussabhūto , disvāna samaṇe sādhurūpe ;
Sampannavijjācaraṇe yasassī , bahussute sīlavante pasanne ;
Annañca pānañca pasannacitto , sakkacca dānaṃ vipulaṃ adāsiṃ .
1106.
‘‘ Tena metādiso vaṇṇo … pe …
Vaṇṇo ca me sabbadisā pabhāsatī ’’ ti .
Gāthāsupi apubbaṃ natthi .
Dutiyakuṇḍalīvimānavaṇṇanā niṭṭhitā .
10.( Uttara ) pāyāsivimānavaṇṇanā
Yā devarājassa sabhā sudhammāti uttaravimānaṃ .
Tassa kā uppatti ?
Bhagavati parinibbute dhātuvibhāge ca kate tattha tattha thūpesu patiṭṭhāpiyamānesu dhammavinayaṃ saṅgāyituṃ uccinitvā gahitesu mahākassapappamukhesu mahātheresu yāva vassūpagamanā aññesu ca theresu attano attano parisāya saddhiṃ tattha tattha vasantesu āyasmā kumārakassapo pañcahi bhikkhusatehi saddhiṃ setabyanagaraṃ gantvā siṃsapāvane vasi .
Atha pāyāsi rājañño therassa tattha vasanabhāvaṃ sutvā mahatā janakāyena
M0.278 parivuto taṃ upasaṅkamitvā paṭisanthāraṃ katvā nisinno attano diṭṭhigataṃ pavedesi .Atha naṃ thero candimasūriyūdāharaṇādīhi paralokassa atthibhāvaṃ pakāsento anekavihitahetūpamālaṅkataṃ diṭṭhigaṇṭhiviniveṭhanaṃ nānānayavicittaṃ pāyāsisuttaṃ ( dī . ni .2.406 ādayo ) desetvā taṃ diṭṭhisampadāyaṃ patiṭṭhāpesi .
So visuddhadiṭṭhiko hutvā samaṇabrāhmaṇakapaṇaddhikādīnaṃ dānaṃ dento anuḷārajjhāsayatāya
P0.298 lūkhaṃ adāsi ghāsacchādanamattaṃ kaṇājakaṃ bilaṅgadutiyaṃ sāṇāni ca vatthāniV0.251 .Evaṃ pana asakkaccadānaṃ datvā kāyassa bhedā hīnakāyaṃ upapajji cātumahārājikānaṃ sahabyataṃ .
Tassa pana kiccākiccesu yuttappayutto uttaro nāma māṇavo ahosi dāne byāvaṭo .
So sakkaccadānaṃ datvā tāvatiṃsakāyaṃ upapanno , tassa dvādasayojanikaṃ vimānaṃ nibbatti .
So kataññutaṃ vibhāvento saha vimānena kumārakassapattheraṃ upasaṅkamitvā vimānato oruyha pañcapatiṭṭhitena vanditvā añjaliṃ paggayha aṭṭhāsi .
Taṃ thero –
1108.
‘‘ Yā devarājassa sabhā sudhammā , yatthacchati devasaṅgho samaggo ;
Tathūpamaṃ tuyhamidaṃ vimānaṃ , obhāsayaṃ tiṭṭhati antalikkhe .
1109.
‘‘ Deviddhipattosi mahānubhāvo … pe …
Vaṇṇo ca te sabbadisā pabhāsatī ’’ ti .
– gāthāhi paṭipucchi ;
1110.
‘‘ So devaputto attamano … pe … yassa kammassidaṃ phalaṃ ’’.
1111.
‘‘ Ahaṃ manussesu manussabhūto , rañño pāyāsissa ahosiṃ māṇavo ;
Laddhā dhanaṃ saṃvibhāgaṃ akāsiṃ , piyā ca me sīlavanto ahesuṃ ;
Annañca pānañca pasannacitto , sakkacca dānaṃ vipulaṃ adāsiṃ .
1112.
‘‘ Tena
M0.279 metādiso vaṇṇo … pe …Vaṇṇo ca me sabbadisā pabhāsatī ’’ ti .
–
So devaputto tassa imāhi gāthāhi byākāsi .
1108. Tattha devarājassāti sakkassa .
Sabhā sudhammāti evaṃnāmakaṃ santhāgāraṃ .
Yatthāti yassaṃ sabhāyaṃ .
Acchatīti nisīdati .
Devasaṅghoti tāvatiṃsadevakāyo .
Samaggoti sahito sannipatito .
1111. Pāyāsissa
P0.299 ahosiṃ māṇavoti pāyāsirājaññassa kiccākiccakaro daharatāya māṇavo , nāmena pana uttaro nāma ahosiṃ .Saṃvibhāgaṃ akāsin ti ahameva abhuñjitvā
V0.252 yathāladdhaṃ dhanaṃ dānamukhe pariccajanavasena saṃvibhajanaṃ akāsiṃ .Annañca pānañca pariccajantoti vacanaseso .
Atha vā dānaṃ vipulaṃ adāsiṃ .
Kathaṃ ?
Sakkaccaṃ .
Kīdisaṃ ?
Annañca pānañcāti yojetabbaṃ .
( Uttara ) pāyāsivimānavaṇṇanā niṭṭhitā .
Iti paramatthadīpaniyā khuddaka-aṭṭhakathāya vimānavatthusmiṃ
Dasavatthupaṭimaṇḍitassa chaṭṭhassa pāyāsivaggassa
Atthavaṇṇanā niṭṭhitā .