5. Ambavimānavaṇṇanā
Uccamidaṃ
M0.286V0.259 maṇithūṇan ti ambavimānaṃ .Tassa kā uppatti ?
Bhagavā rājagahe viharati veḷuvane .
Tena samayena rājagahe aññataro duggatapuriso paresaṃ bhattavetanabhato hutvā ambavanaṃ rakkhati .
So ekadivasaṃ āyasmantaṃ sāriputtaṃ gimhasamaye sūriyātapasantatte uṇhavālikānippīḷite vipphandamānamarīcijālavitthate bhūmippadese tassa ambārāmassa avidūrena maggena sedāgatena gattena gacchantaṃ disvā sañjātagāravabahumāno upasaṅkamitvā evamāha ‘‘ mahā ayaṃ , bhante , ghammapariḷāho , ativiya parissantarūpo viya dissati , sādhu , bhante , ayyo imaṃ ambārāmaṃ pavisitvā muhuttaṃ vissamitvā addhānaparissamaṃ paṭivinodetvā gacchatha anukampaṃ upādāyā ’’ ti .
Thero visesato tassa cittappasādaṃ paribrūhetukāmo taṃ ārāmaṃ pavisitvā aññatarassa ambarukkhassa mūle nisīdi .
Puna so puriso āha ‘‘ sace , bhante , nhāyitukāmattha , ahaṃ ito kūpato udakaṃ uddharitvā tumhe nhāpessāmi , pānīyañca dassāmī ’’ ti .
Theropi adhivāsesi tuṇhībhāvena .
So kūpato udakaṃ uddharitvā parissāvetvā theraṃ nhāpesi , nhāpetvā ca hatthapāde dhovitvā nisinnassa pānīyaṃ upanesi .
Thero pānīyaṃ pivitvā paṭippassaddhadaratho tassa purisassa udakadāne ceva nhāpane ca anumodanaṃ
P0.306 vatvā pakkāmi .Atha so puriso ‘‘ ghammābhitattassa vata therassa ghammapariḷāhaṃ paṭippassambhesiṃ , bahuṃ vata mayā puññaṃ pasutan ’’ ti uḷārapītisomanassaṃ paṭisaṃvedesi .
So aparabhāge kālaṃ katvā tāvatiṃsesu uppajji .
Taṃ āyasmā mahāmoggallāno upasaṅkamitvā imāhi gāthāhi katapuññaṃ pucchi .
1146.
‘‘ Uccamidaṃ maṇithūṇaṃ vimānaṃ , samantato dvādasa yojanāni ;
Kūṭāgārā sattasatā uḷārā , veḷuriyathambhā rucakatthatā subhā .
1147.
‘‘ Tatthacchasi
M0.287 pivasi khādasi ca , dibbā ca vīṇā pavadanti vagguṃ ;Dibbā rasā kāmaguṇettha pañca , nāriyo ca naccanti suvaṇṇachannā .
1148.
‘‘ Kena tetādiso vaṇṇo … pe …
Vaṇṇo ca te sabbadisā pabhāsatī ’’ ti .
1150.
‘‘ So
V0.260 devaputto attamano … pe …Yassa kammassidaṃ phalaṃ ’’.
1151.
‘‘ Gimhānaṃ pacchime māse , patapante divaṅkare ;
Paresaṃ bhatako poso , ambārāmamasiñcati .
1152.
‘‘ Atha tenāgamā bhikkhu , sāriputtoti vissuto ;
Kilantarūpo kāyena , akilantova cetasā .
1153.
‘‘ Tañca disvāna āyantaṃ , avocaṃ ambasiñcako ;
Sādhu taṃ bhante nhāpeyyaṃ , yaṃ mamassa sukhāvahaṃ .
1154.
‘‘ Tassa me anukampāya , nikkhipi pattacīvaraṃ ;
Nisīdi rukkhamūlasmiṃ , chāyāya ekacīvaro .
1155.
‘‘ Tañca acchena vārinā , pasannamānaso naro ;
Nhāpayī rukkhamūlasmiṃ , chāyāya ekacīvaraṃ .
1156.
‘‘ Ambo
P0.307 ca sitto samaṇo ca nhāpito ,Mayā ca puññaṃ pasutaṃ anappakaṃ ;
Iti so pītiyā kāyaṃ , sabbaṃ pharati attano .
1157.
‘‘ Tadeva ettakaṃ kammaṃ , akāsiṃ tāya jātiyā ;
Pahāya mānusaṃ dehaṃ , upapannomhi nandanaṃ .
1158.
‘‘ Nandane
M0.288 ca vane ramme , nānādijagaṇāyute ;Ramāmi naccagītehi , accharāhi purakkhato ’’ ti .
–
Sopi tassa imāhi gāthāhi byākāsi .
1151. Tattha
V0.261 gimhānaṃ pacchime māseti āsāḷhimāse .Patapanteti ativiya dippante , sabbaso uṇhaṃ vissajjenteti attho .
Divaṅkareti divākare , ayameva vā pāṭho .
Asiñcatīti siñcati , -kāro nipātamattaṃ , siñcati ambarukkhamūlesu dhuvaṃ jalasekaṃ karotīti attho .
‘‘ Asiñcathā ’’ ti ca pāṭho , siñcitthāti attho .
‘‘ Asiñcahan ’’ ti ca paṭhanti , paresaṃ bhatako poso hutvā tadā ambārāmaṃ asiñciṃ ahanti attho .
1152. Tenāti yena disābhāgena so ambārāmo , tena agamā agañchi .
Akilantova cetasāti cetodukkhassa maggeneva pahīnattā cetasā akilantopi samāno kilanturūpo kāyena tena maggena agamāti yojanā .
1153-4.
Avocaṃ ahaṃ tadā ambasiñcako hutvāti yojanā .
Ekacīvaroti nhāyitukāmoti adhippāyo .
1156. Itīti evaṃ ‘‘ ambo ca sitto , samaṇo ca nhāpito , mayā ca puññaṃ pasutaṃ anappakaṃ , ekeneva payogena tividhopi attho sādhito ’’ ti iminākārena pavattāya pītiyā so puriso attano sabbaṃ kāyaṃ pharati , nirantaraṃ phuṭaṃ karotīti yojanā .
Atītatthe cetaṃ vattamānavacanaṃ , pharīti attho .
1157. Tadeva ettakaṃ kamman ti taṃ ettakaṃ evaṃ pānīyadānamattakaṃ
P0.308 kammaṃ akāsiṃ , tāya tassaṃ jātiyaṃ aññaṃ nānussarāmīti adhippāyo .Tesaṃ vuttanayameva .
Ambavimānavaṇṇanā niṭṭhitā .