Mahāvanavaṇṇanā

2007.

‘‘ Gacchanto so bhāradvājo , addassa accutaṃ isiṃ ;

Disvāna taṃ bhāradvājo , sammodi isinā saha .

2008.

‘‘ Kacci nu bhoto kusalaṃ , kacci bhoto anāmayaṃ ;

Kacci uñchena yāpesi , kacci mūlaphalā bahū .

2009.

‘‘ Kacci ḍaṃsā makasā ca , appameva sarīsapā ;

Vane vāḷamigākiṇṇe , kacci hiṃsā na vijjatī ’’ ti .

Tattha bhāradvājoti jūjako .

Appamevāti appāyeva .

Hiṃsāti tesaṃ vasena tumhākaṃ vihiṃsā .

TāpasoV7.298 āha –

2010.

‘‘ Kusalañceva me brahme , atho brahme anāmayaṃ ;

Atho uñchena yāpemi , atho mūlaphalā bahū .

2011.

‘‘ AthoM7.308 ḍaṃsā makasā ca , appameva sarīsapā ;

Vane vāḷamigākiṇṇe , hiṃsā mayhaṃ na vijjati .

2012.

‘‘ Bahūni vassapūgāni , assame vasato mama ;

Nābhijānāmi uppannaṃ , ābādhaṃ amanoramaṃ .

2013.

‘‘ Svāgataṃ te mahābrahme , atho te adurāgataṃ ;

Anto pavisa bhaddante , pāde pakkhālayassu te .

2014.

‘‘ Tindukāni piyālāni , madhuke kāsumāriyo ;

Phalāni khuddakappāni , bhuñja brahme varaṃ varaṃ .

2015.

‘‘ Idampi pānīyaṃ sītaṃ , ābhataṃ girigabbharā ;

Tato piva mahābrahme , sace tvaṃ abhikaṅkhasī ’’ ti .

Jūjako āha –

2016.

‘‘ PaṭiggahitaṃP6.533 yaṃ dinnaṃ , sabbassa agghiyaṃ kataṃ ;

Sañjayassa sakaṃ puttaṃ , sivīhi vippavāsitaṃ ;

Tamahaṃ dassanamāgato , yadi jānāsi saṃsa me ’’ ti .

Tattha tamahaṃ dassanamāgatoti taṃ ahaṃ dassanāya āgato .

Tāpaso āha –

2017.

‘‘ NaV7.299 bhavaṃ eti puññatthaṃ , sivirājassa dassanaṃ ;

Maññe bhavaṃ patthayati , rañño bhariyaṃ patibbataṃ ;

Maññe kaṇhājinaṃ dāsiṃ , jāliṃ dāsañca icchasi .

2018.

‘‘ Atha vā tayo mātāputte , araññā netumāgato ;

Na tassa bhogā vijjanti , dhanaṃ dhaññañca brāhmaṇā ’’ ti .

Tattha na tassa bhogāti bho brāhmaṇa , tassa vessantarassa araññe viharantassa neva bhogā vijjanti , dhanadhaññañca na vijjati , duggato hutvā vasati , tassa santikaṃ gantvā kiṃ karissasīti ?

Taṃ sutvā jūjako āha –

2019.

‘‘ Akuddharūpohaṃ bhoto , nāhaṃ yācitumāgato ;

Sādhu dassanamariyānaṃ , sannivāso sadā sukho .

2020.

‘‘ AdiṭṭhapubboM7.309 sivirājā , sivīhi vippavāsito ;

Tamahaṃ dassanamāgato , yadi jānāsi saṃsa me ’’ ti .

Tassattho – ahaṃ , bho tāpasa , akuddharūpo , alaṃ ettāvatā , ahaṃ pana na kiñci vessantaraṃ yācitumāgato , ariyānaṃ pana dassanaṃ sādhu , sannivāso ca tehi saddhiṃ sukho .

Ahaṃ tassa ācariyabrāhmaṇo , mayā ca so yato sivīhi vippavāsito , tato paṭṭhāya adiṭṭhapubbo , tenāhaṃ taṃ dassanatthāya āgato .

Yadi tassa vasanaṭṭhānaṃ jānāsi , saṃsa meti .

So tassa vacanaṃ sutvā saddahitvā ‘‘ hotu sve saṃsissāmi te , ajja tāva idheva vasāhī ’’ ti taṃ phalāphalehi santappetvā punadivase maggaṃ dassento dakkhiṇahatthaṃ pasāretvā āha –

2021.

‘‘ Esa selo mahābrahme , pabbato gandhamādano ;

Yattha vessantaro rājā , saha puttehi sammati .

2022.

‘‘ DhārentoV7.300 brāhmaṇavaṇṇaṃ , āsadañca masaṃ jaṭaṃ ;

Cammavāsī chamā seti , jātavedaṃ namassati .

2023.

‘‘ Ete nīlā padissanti , nānāphaladharā dumā ;

Uggatā abbhakūṭāva , nīlā añjanapabbatā .

2024.

‘‘ DhavassakaṇṇāP6.534 khadirā , sālā phandanamāluvā ;

Sampavedhanti vātena , sakiṃ pītāva māṇavā .

2025.

‘‘ Upari dumapariyāyesu , saṃgītiyova suyyare ;

Najjuhā kokilasaṅghā , sampatanti dumā dumaṃ .

2026.

‘‘ Avhayanteva gacchantaṃ , sākhāpattasamīritā ;

Ramayanteva āgantaṃ , modayanti nivāsinaṃ ;

Yattha vessantaro rājā , saha puttehi sammati .

2027.

‘‘ Dhārento brāhmaṇavaṇṇaṃ , āsadañca masaṃ jaṭaṃ ;

Cammavāsī chamā seti , jātavedaṃ namassati .

2028.

‘‘ KarerimālāM7.310 vitatā , bhūmibhāge manorame ;

Saddalāharitā bhūmi , na tatthuddhaṃsate rajo .

2029.

‘‘ Mayūragīvasaṅkāsā , tūlaphassasamūpamā ;

Tiṇāni nātivattanti , samantā caturaṅgulā .

2030.

‘‘ Ambā jambū kapitthā ca , nīce pakkā cudumbarā ;

Paribhogehi rukkhehi , vanaṃ taṃ rativaḍḍhanaṃ .

2031.

‘‘ Veḷuriyavaṇṇasannibhaṃ , macchagumbanisevitaṃ ;

Suciṃ sugandhaṃ salilaṃ , āpo tatthapi sandati .

2032.

‘‘ TassāvidūreV7.301 pokkharaṇī , bhūmibhāge manorame ;

Padumuppalasañchannā , devānamiva nandane .

2033.

‘‘ Tīṇi uppalajātāni , tasmiṃ sarasi brāhmaṇa ;

Vicittaṃ nīlānekāni , setā lohitakāni cā ’’ ti .

Tassattho heṭṭhā vuttasadisoyeva .

Karerimālā vitatāti kareripupphehi vitatā .

Saddalāharitāti dhuvasaddalena haritā .

Na tatthuddhaṃsate rajoti tasmiṃ vane appamattakopi rajo na uddhaṃsate .

Tūlaphassasamūpamāti mudusamphassatāya tūlaphassasadisā .

Tiṇāni nātivattantīti tāni tassā bhūmiyā mayūragīvavaṇṇāni tiṇāni samantato caturaṅgulappamāṇāneva vattanti , tato pana uttari na vaḍḍhanti .

Ambā jambū kapitthā cāti ambā ca jambū ca kapitthā ca .

Paribhogehīti nānāvidhehi pupphūpagaphalūpagehi paribhogarukkhehi .

Sandatīti tasmiṃ vanasaṇḍe vaṅkapabbate kunnadīhi otarantaṃ udakaṃ sandati , pavattatīti attho .

Vicittaṃ nīlānekāni , setā lohitakāni cāti ekāni nīlāni , ekāni setāni , ekāni lohitakānīti imehi tīhi uppalajātehi taṃ saraṃ vicittaṃ .

Susajjitapupphacaṅkoṭakaṃ viya sobhatīti dasseti .

Evaṃ caturassapokkharaṇiṃ vaṇṇetvā puna mucalindasaraṃ vaṇṇento āha –

2034.

‘‘ KhomāvaM7.311 tattha padumā , setasogandhikehi ca ;

Kalambakehi sañchanno , mucalindo nāma so saro .

2035.

‘‘ Athettha padumā phullā , apariyantāva dissare ;

Gimhā hemantikā phullā , jaṇṇutagghā upattharā .

2036.

‘‘ Surabhī sampavāyanti , vicittapupphasanthatā ;

Bhamarā pupphagandhena , samantā mabhināditā ’’ ti .

TatthaP6.535 khomāvāti khomamayā viya paṇḍarā .

Setasogandhikehi cāti setuppalehi ca sogandhikehi ca kalambakehi ca so saro sañchanno .

Apariyantāva dissareti aparimāṇā viya dissanti .

Gimhā hemantikāti gimhe ca hemantike ca pupphitapadumā .

Jaṇṇutagghā upattharāti jaṇṇupamāṇeV7.302 udake upattharā phullā honti , santhatā viya khāyanti .

Vicittapupphasanthatāti vicittā hutvā pupphehi santhatā sadā surabhī sampavāyanti .

2037.

‘‘ Athettha udakantasmiṃ , rukkhā tiṭṭhanti brāhmaṇa ;

Kadambā pāṭalī phullā , koviḷārā ca pupphitā .

2038.

‘‘ Aṅkolā kacchikārā ca , pārijaññā ca pupphitā ;

Vāraṇā vayanā rukkhā , mucalindamubhato saraṃ .

2039.

‘‘ Sirīsā setapārisā , sādhu vāyanti paddhakā ;

Nigguṇḍī sirīnigguṇḍī , asanā cettha pupphitā .

2040.

‘‘ Paṅgurā bahulā selā , sobhañjanā ca pupphitā ;

Ketakā kaṇikārā ca , kaṇaverā ca pupphitā .

2041.

‘‘ Ajjunā ajjukaṇṇā ca , mahānāmā ca pupphitā ;

Supupphitaggā tiṭṭhanti , pajjalanteva kiṃsukā .

2042.

‘‘ Setapaṇṇī sattapaṇṇā , kadaliyo kusumbharā ;

Dhanutakkārī pupphehi , sīsapāvaraṇāni ca .

2043.

‘‘ AcchivāM7.312 sallavā rukkhā , sallakiyo ca pupphitā ;

Setageru ca tagarā , maṃsikuṭṭhā kulāvarā .

2044.

‘‘ Daharā rukkhā ca vuddhā ca , akuṭilā cettha pupphitā ;

Assamaṃ ubhato ṭhanti , agyāgāraṃ samantato ’’ ti .

Tattha tiṭṭhantīti saraṃ parikkhipitvā tiṭṭhanti .

Kadambāti kadambarukkhā .

Kacchikārā cāti evaṃnāmakā rukkhā .

Pārijaññāti rattamālā .

Vāraṇā vayanāti vāraṇarukkhā ca vayanarukkhā ca .

Mucalindamubhato saran ti mucalindassa sarassa ubhayapassesu .

Setapārisāti setagaccharukkhāV7.303 .

Te kira setakkhandhā mahāpaṇṇā kaṇikārasadisapupphā honti .

Nigguṇḍī sirīnigguṇḍīti pakatinigguṇḍī ceva kāḷanigguṇḍī ca .

Paṅgurāti paṅgurarukkhā .

Kusumbharāti ekagacchā .

Dhanutakkārī pupphehīti dhanūnañca takkārīnañca pupphehi sobhitā .

Sīsapāvaraṇāni cāti sīsapehi ca varaṇehi ca sobhitā .

Acchivātiādayopi rukkhāyeva .

Setageru ca tagarāti setageru ca tagarā ca .

Maṃsikuṭṭhā kulāvarāti maṃsigacchā ca kuṭṭhagacchā ca kulāvarā ca .

Akuṭilāti ujukā .

Agyāgāraṃ samantatoti agyāgāraṃ parikkhipitvā ṭhitāti attho .

2045.

‘‘ AthetthaP6.536 udakantasmiṃ , bahujāto phaṇijjako ;

Muggatiyo karatiyo , sevālasīsakā bahū .

2046.

‘‘ Uddāpavattaṃ ulluḷitaṃ , makkhikā hiṅgujālikā ;

Dāsimakañjako cettha , bahū nīcekalambakā .

2047.

‘‘ Elamphurakasañchannā , rukkhā tiṭṭhanti brāhmaṇa ;

Sattāhaṃ dhāriyamānānaṃ , gandho tesaṃ na chijjati .

2048.

‘‘ Ubhato saraṃ mucalindaṃ , pupphā tiṭṭhanti sobhanā ;

Indīvarehi sañchannaṃ , vanaṃ taṃ upasobhati .

2049.

‘‘ AḍḍhamāsaṃM7.313 dhāriyamānānaṃ , gandho tesaṃ na chijjati ;

Nīlapupphī setavārī , pupphitā girikaṇṇikā ;

Kalerukkhehi sañchannaṃ , vanaṃ taṃ tulasīhi ca .

2050.

‘‘ Sammaddateva gandhena , pupphasākhāhi taṃ vanaṃ ;

Bhamarā pupphagandhena , samantā mabhināditā .

2051.

‘‘ Tīṇi kakkārujātāni , tasmiṃ sarasi brāhmaṇa ;

Kumbhamattāni cekāni , murajamattāni tā ubho ’’ ti .

Tattha phaṇijjakoti bhūtanako .

Muggatiyoti ekā muggajāti .

Karatiyoti rājamāso .

SevālasīsakātiV7.304 imepi gacchāyeva , api ca sīsakāti rattacandanaṃ vuttaṃ .

Uddāpavattaṃ ulluḷitan ti taṃ udakaṃ tīramariyādabandhaṃ vātāpahataṃ ulluḷitaṃ hutvā tiṭṭhati .

Makkhikā hiṅgujālikāti hiṅgujālasaṅkhāte vikasitapupphagacche pañcavaṇṇā madhumakkhikā madhurassarena viravantiyo tattha vicarantīti attho .

Dāsimakañjako cetthāti imāni dve rukkhajātiyo ca ettha .

Nīcekalambakāti nīcakalambakā .

Elamphurakasañchannāti evaṃnāmikāya valliyā sañchannā .

Tesan ti tesaṃ tassā valliyā pupphānaṃ sabbesampi vā etesaṃ dāsimakañjakādīnaṃ pupphānaṃ sattāhaṃ gandho na chijjati .

Evaṃ gandhasampannāni pupphāni , rajatapaṭṭasadisavālukapuṇṇā bhūmibhāgā .

Gandho tesan ti tesaṃ indīvarapupphādīnaṃ gandho aḍḍhamāsaṃ na chijjati .

Nīlapupphītiādikā pupphavalliyo .

Tulasīhi cāti tulasigacchehi ca .

Kakkārujātānīti valliphalāni .

Tattha ekissā valliyā phalāni mahāghaṭamattāni , dvinnaṃ mudiṅgamattāni .

Tena vuttaṃ ‘‘ murajamattāni tā ubho ’’ ti .

2052.

‘‘ Athettha sāsapo bahuko , nādiyo haritāyuto ;

Asī tālāva tiṭṭhanti , chejjā indīvarā bahū .

2053.

‘‘ Apphoṭā sūriyavallī ca , kāḷīyā madhugandhiyā ;

Asokā mudayantī ca , vallibho khuddapupphiyo .

2054.

‘‘ Koraṇḍakā anojā ca , pupphitā nāgamallikā ;

Rukkhamāruyha tiṭṭhanti , phullā kiṃsukavalliyo .

2055.

‘‘ KaṭeruhāP6.537M7.314 ca vāsantī , yūthikā madhugandhiyā ;

Niliyā sumanā bhaṇḍī , sobhati padumuttaro .

2056.

‘‘ Pāṭalī samuddakappāsī , kaṇikārā ca pupphitā ;

Hemajālāva dissanti , ruciraggi sikhūpamā .

2057.

‘‘ Yāni tāni ca pupphāni , thalajānudakāni ca ;

Sabbāni tattha dissanti , evaṃ rammo mahodadhī ’’ ti .

TatthaV7.305 sāsapoti siddhatthako .

Bahukoti bahu .

Nādiyo haritāyutoti haritena āyuto nādiyo .

Imā dvepi lasuṇajātiyo , sopi lasuṇo tattha bahukoti attho .

Asī tālāva tiṭṭhantīti asīti evaṃnāmakā rukkhā siniddhāya bhūmiyā ṭhitā tālā viya tiṭṭhanti .

Chejjā indīvarā bahūti udakapariyante bahū suvaṇṇaindīvarā muṭṭhinā chinditabbā hutvā ṭhitā .

Apphoṭāti apphoṭavalliyo .

Vallibho khuddapupphiyoti vallibho ca khuddapupphiyo ca .

Nāgamallikāti vallināgā ca mallikā ca .

Kiṃsukavalliyoti sugandhapattā vallijātī .

Kaṭeruhā ca vāsantīti ime ca dve pupphagacchā .

Madhugandhiyāti madhusamānagandhā .

Niliyā sumanā bhaṇḍīti nīlavallisumanā ca pakatisumanā ca bhaṇḍī ca .

Padumuttaroti evaṃnāmako rukkho .

Kaṇikārāti vallikaṇikārā rukkhakaṇikārā .

Hemajālāvāti pasāritahemajālā viya dissanti .

Mahodadhīti mahato udakakkhandhassa ādhārabhūto mucalindasaroti .

2058.

‘‘ Athassā pokkharaṇiyā , bahukā vārigocarā ;

Rohitā naḷapī siṅgū , kumbhilā makarā susū .

2059.

‘‘ Madhu ca madhulaṭṭhi ca , tālisā ca piyaṅgukā ;

Kuṭandajā bhaddamuttā , setapupphā ca lolupā .

2060.

‘‘ Surabhī ca rukkhā tagarā , bahukā tuṅgavaṇṭakā ;

Paddhakā naradā kuṭṭhā , jhāmakā ca hareṇukā .

2061.

‘‘ HaliddakāM7.315 gandhasilā , hiriverā ca guggulā ;

Vibhedikā corakā kuṭṭhā , kappūrā ca kaliṅgukā ’’ ti .

Tattha athassā pokkharaṇiyāti idha pokkharaṇisadisatāya sarameva pokkharaṇīti vadati .

Rohitātiādīni tesaṃ vārigocarānaṃ nāmāni .

Madhu cāti nimmakkhikamadhu ca .

Madhulaṭṭhi cāti laṭṭhimadhukañca .

Tālisā cātiādikā sabbā gandhajātiyo .

2062.

‘‘ Athettha sīhabyagghā ca , purisālū ca hatthiyo ;

Eṇeyyā pasadā ceva , rohiccā sarabhā migā .

2063.

‘‘ KoṭṭhasuṇāV7.306 suṇopi ca , tuliyā naḷasannibhā ;

Cāmarī calanī laṅghī , jhāpitā makkaṭā picu .

2064.

‘‘ KakkaṭāP6.538 kaṭamāyā ca , ikkā goṇasirā bahū ;

Khaggā varāhā nakulā , kāḷakettha bahūtaso .

2065.

‘‘ Mahiṃsā soṇasiṅgālā , pampakā ca samantato ;

Ākucchā pacalākā ca , citrakā cāpi dīpiyo .

2066.

‘‘ Pelakā ca vighāsādā , sīhā gogaṇisādakā ;

Aṭṭhapādā ca morā ca , bhassarā ca kukutthakā .

2067.

‘‘ Caṅkorā kukkuṭā nāgā , aññamaññaṃ pakūjino ;

Bakā balākā najjuhā , dindibhā kuñjavājitā .

2068.

‘‘ Byagghinasā lohapiṭṭhā , pampakā jīvajīvakā ;

Kapiñjarā tittirāyo , kulā ca paṭikutthakā .

2069.

‘‘ Mandālakā celakeṭu , bhaṇḍutittiranāmakā ;

Celāvakā piṅgalāyo , goṭakā aṅgahetukā .

2070.

‘‘ Karaviyā ca saggā ca , uhuṅkārā ca kukkuhā ;

Nānādijagaṇākiṇṇaṃ , nānāsaranikūjitan ’’ ti .

Tattha purisālūti vaḷavāmukhayakkhiniyo .

Rohiccā sarabhā migāti rohitā ceva sarabhā migā ca .

Koṭṭhasukāti siṅgālasunakhā .

‘‘ Kotthusuṇā ’’ tipiM7.316 pāṭho .

Suṇopi cāti esāpekā khuddakamigajāti .

Tuliyāti pakkhibiḷārā .

Naḷasannibhāti naḷapupphavaṇṇā rukkhasunakhā .

Cāmarī calanī laṅghīti cāmarīmigā ca calanīmigā ca laṅghīmigā ca .

Jhāpitā makkaṭāti dve makkaṭajātiyova .

Picūti sarapariyante gocaraggāhī eko makkaṭo .

Kakkaṭā kaṭamāyā cāti dve mahāmigā .

Ikkāti acchā .

Goṇasirāti araññagoṇā .

Kāḷakettha bahūtasoti kāḷamigāV7.307 nāmettha bahūtaso .

Soṇasiṅgālāti rukkhasunakhā ca siṅgālā ca .

Pampakāti assamapadaṃ parikkhipitvā ṭhitā mahāveḷupampakā .

Ākucchāti godhā .

Pacalākā cāti gajakumbhamigā .

Citrakā cāpi dīpiyoti citrakamigā ca dīpimigā ca .

Pelakā cāti sasā .

Vighāsādāti ete gijjhā sakuṇā .

Sīhāti kesarasīhā .

Gogaṇisādakāti gogaṇe gahetvā khādanasīlā duṭṭhamigā .

Aṭṭhapādāti sarabhā migā .

Bhassarāti setahaṃsā .

Kukutthakāti kukutthakasakuṇā .

Caṅkorāti caṅkorasakuṇā .

Kukkuṭāti vanakukkuṭā .

Dindibhā kuñjavājitāti ime tayopi sakuṇāyeva .

Byagghinasāti senā .

Lohapiṭṭhāti lohitavaṇṇasakuṇā .

Pampakāti pampaṭakā .

Kapiñjarā tittirāyoti kapiñjarā ca tittirā ca .

Kulā ca paṭikutthakāti imepi dve sakuṇā .

Mandālakā celakeṭūti mandālakā ceva celakeṭu ca .

Bhaṇḍutittiranāmakāti bhaṇḍū ca tittirā ca nāmakā ca .

CelāvakāP6.539 piṅgalāyoti dve sakuṇajātiyo ca , tathā goṭakā aṅgahetukā .

Saggāti cātakasakuṇā .

Uhuṅkārāti ulūkā .

2071.

‘‘ Athettha sakuṇā santi , nīlakā mañjubhāṇakā ;

Modanti saha bhariyāhi , aññamaññaṃ pakūjino .

2072.

‘‘ Athettha sakuṇā santi , dijā mañjussarā sitā ;

Setacchikūṭā bhadrakkhā , aṇḍajā citrapekhuṇā .

2073.

‘‘ AthetthaM7.317 sakuṇā santi , dijā mañjussarā sitā ;

Sikhaṇḍī nīlagīvāhi , aññamaññaṃ pakūjino .

2074.

‘‘ Kukutthakā kuḷīrakā , koṭṭhā pokkharasātakā ;

Kālāmeyyā balīyakkhā , kadambā suvasāḷikā .

2075.

‘‘ Haliddā lohitā setā , athettha nalakā bahū ;

Vāraṇā bhiṅgarājā ca , kadambā suvakokilā .

2076.

‘‘ UkkusāV7.308 kurarā haṃsā , āṭā parivadentikā ;

Pākahaṃsā atibalā , najjuhā jīvajīvakā .

2077.

‘‘ Pārevatā ravihaṃsā , cakkavākā nadīcarā ;

Vāraṇābhirudā rammā , ubho kālūpakūjino .

2078.

‘‘ Athettha sakuṇā santi , nānāvaṇṇā bahū dijā ;

Modanti saha bhariyāhi , aññamaññaṃ pakūjino .

2079.

‘‘ Athettha sakuṇā santi , nānāvaṇṇā bahū dijā ;

Sabbe mañjū nikūjanti , mucalindamubhato saraṃ .

2080.

‘‘ Athettha sakuṇā santi , karaviyā nāma te dijā ;

Modanti saha bhariyāhi , aññamaññaṃ pakūjino .

2081.

‘‘ Athettha sakuṇā santi , karaviyā nāma te dijā ;

Sabbe mañjū nikūjanti , mucalindamubhato saraṃ .

2082.

‘‘ Eṇeyyapasadākiṇṇaṃ , nāgasaṃsevitaṃ vanaṃ ;

Nānālatāhi sañchannaṃ , kadalīmigasevitaṃ .

2083.

‘‘ Athettha sāsapo bahuko , nīvāro varako bahu ;

Sāli akaṭṭhapāko ca , ucchu tattha anappako .

2084.

‘‘ Ayaṃ ekapadī eti , ujuṃ gacchati assamaṃ ;

Khudaṃ pipāsaṃ aratiṃ , tattha patto na vindati ;

Yattha vessantaro rājā , saha puttehi sammati .

2085.

‘‘ DhārentoM7.318 brāhmaṇavaṇṇaṃ , āsadañca masaṃ jaṭaṃ ;

Cammavāsī chamā seti , jātavedaṃ namassatī ’’ ti .

TatthaV7.309P6.540 nīlakāti citrarājipattā .

Mañjūssarā sitāti nibaddhamadhurassarā .

Setacchikūṭā bhadrakkhāti ubhayapassesu setehi akkhikūṭehi samannāgatā sundarakkhā .

Citrapekhuṇāti vicitrapattā .

Kuḷīrakāti kakkaṭakā .

Koṭṭhātiādayo sakuṇāva .

Vāraṇāti hatthiliṅgasakuṇā .

Kadambāti mahākadambā gahitā .

Suvakokilāti kokilehi saddhiṃ vicaraṇasuvakā ceva kokilā ca .

Ukkusāti kāḷakurarā .

Kurarāti setakurarā .

Haṃsāti sakuṇahaṃsā .

Āṭāti dabbisaṇṭhānamukhasakuṇā .

Parivadentikāti ekā sakuṇajāti .

Vāraṇābhirudā rammāti rammābhirudā vāraṇā .

Ubho kālūpakūjinoti sāyaṃ pāto pabbatapādaṃ ekaninnādaṃ karontā nikūjanti .

Eṇeyyapasadākiṇṇan ti eṇeyyamigehi ca pasadamigehi ca ākiṇṇaṃ .

Tattha patto na vindatīti brāhmaṇa , vessantarassa assamapadaṃ patto puriso tattha assame chātakaṃ vā pānīyapipāsaṃ vā ukkaṇṭhitaṃ vā na paṭilabhati .

2086.

‘‘ Idaṃ sutvā brahmabandhu , isiṃ katvā padakkhiṇaṃ ;

Udaggacitto pakkāmi , yattha vessantaro ahū ’’ ti .

Tattha yattha vessantaro ahūti yasmiṃ ṭhāne vessantaro ahosi , taṃ ṭhānaṃ gatoti .

Mahāvanavaṇṇanā niṭṭhitā .