Issues
Select Version
Jātaka-aṭṭhakathā

Mahāsattassa pariyesanakhaṇḍaṃ

Author: _System_Pali_VRI_ @ Administrator

Mahāsattassa pariyesanakhaṇḍaṃ
Mahāsatte sampatte sakalanāgabhavanaṃ ekaparidevasaddaṃ ahosi .
Sopi māsaṃ peḷāya vasitattā kilanto gilānaseyyaṃ sayi .
Tassa santikaṃ āgacchantānaṃ nāgānaṃ pamāṇaṃ natthi .
So tehi saddhiṃ kathento kilamati .
Kāṇāriṭṭho devalokaṃ gantvā mahāsattaṃ adisvā paṭhamamevāgato .
Atha naṃ ‘‘ esa caṇḍo pharuso , sakkhissati nāgaparisaṃ vāretun ’’ ti mahāsattassa nisinnaṭṭhāne dovārikaṃ kariṃsu .
Subhogopi sakalahimavantaṃ vicaritvā tato mahāsamuddañca sesanadiyo ca upadhāretvā yamunaṃ upadhārento āgacchati .
Nesādabrāhmaṇopi alampāyanaṃ kuṭṭhiṃ disvā cintesi ‘‘ ayaṃ bhūridattaṃ kilametvā kuṭṭhi jāto , ahaṃ pana taṃ mayhaṃ tāva bahūpakāraṃ maṇilobhena alampāyanassa dassesiṃ , taṃ pāpaṃ mama āgamissati .
Yāva taṃ na āgacchati , tāvadeva yamunaṃ gantvā payāgatitthe pāpapavāhanaṃ karissāmī ’’ ti .
So tattha gantvā ‘‘ mayā bhūridatte mittadubbhikammaṃ kataṃ , taṃ pāpaṃ pavāhessāmī ’’ ti vatvā udakorohanakammaṃ karoti .
Tasmiṃ khaṇe subhogoM7.44 taṃ ṭhānaṃ patto .
Tassa taṃ vacanaṃ sutvā ‘‘ iminā kira pāpakena tāva mahantassa yasassa dāyako mama bhātā maṇiratanassa kāraṇā alampāyanassa dassito , nāssa jīvitaṃ dassāmī ’’ ti naṅguṭṭhena tassa pādesu veṭhetvā ākaḍḍhitvā udake osidāpetvā nirassāsakāle thokaṃ sithilaṃ akāsi .
So sīsaṃ ukkhipi .
Atha naṃ punākaḍḍhitvāP6.198 osīdāpesi .
Evaṃ bahū vāre tena kilamiyamāno nesādabrāhmaṇo sīsaṃ ukkhipitvā gāthamāha –
893.
‘‘ Lokyaṃ sajantaṃ udakaṃ , payāgasmiṃ patiṭṭhitaṃ ;
Ko maṃ ajjhoharī bhūto , ogāḷhaṃ yamunaṃ nadin ’’ ti .
Tattha lokyan ti evaṃ pāpavāhanasamatthanti lokasammataṃ .
Sajantan ti evarūpaṃ udakaṃ abhisiñcantaṃ .
Payāgasmin ti payāgatitthe .
AthaV7.44 naṃ subhogo gāthāya ajjhabhāsi –
894.
‘‘ Yadesa lokādhipatī yasassī , bārāṇasiṃ pakriya samantato ;
Tassāha putto uragūsabhassa , subhogoti maṃ brāhmaṇa vedayantī ’’ ti .
Tattha yadesāti yo eso .
Pakriya samantatoti paccatthikānaṃ duppaharaṇasamatthatāya parisamantato pakiriya sabbaṃ parikkhipitvā upari phaṇena chādesi .
Atha naṃ brāhmaṇo ‘‘ ayaṃ bhūridattabhātā , na me jīvitaṃ dassati , yaṃnūnāhaṃ etassa ceva mātāpitūnañcassa vaṇṇakittanena muducittataṃ katvā attano jīvitaṃ yāceyyan ’’ ti cintetvā gāthamāha –
895.
‘‘ Sace hi putto uragūsabhassa , kāsissa rañño amarādhipassa ;
Mahesakkho aññataro pitā te , maccesu mātā pana te atulyā ;
Na tādiso arahati brāhmaṇassa , dāsampi ohārituṃ mahānubhāvo ’’ ti .
TatthaM7.45 kāsissāti aparena nāmena evaṃnāmakassa .
‘‘ Kāsikarañño ’’ tipi paṭhantiyeva .
Kāsirājadhītāya gahitattā kāsirajjampi tasseva santakaṃ katvā vaṇṇeti .
Amarādhipassāti dīghāyukatāya amarasaṅkhātānaṃ nāgānaṃ adhipassa .
Mahesakkhoti mahānubhāvo .
Aññataroti mahesakkhānaṃ aññataro .
DāsampītiP6.199 tādiso hi mahānubhāvo ānubhāvarahitaṃ brāhmaṇassa dāsampi udake oharituṃ nārahati , pageva mahānubhāvaṃ brāhmaṇanti .
Atha naṃ subhogo ‘‘ are duṭṭhabrāhmaṇa , tvaṃ maṃ vañcetvā ‘ muñcissāmī ’ ti maññasi , na te jīvitaṃ dassāmī ’’ ti tena katakammaṃ pakāsento āha –
896.
‘‘ Rukkhaṃ nissāya vijjhittho , eṇeyyaṃ pātumāgataṃ ;
So viddho dūramacari , saravegena sīghavā .
897.
‘‘ Taṃ tvaṃ patitamaddakkhi , araññasmiṃ brahāvane ;
Sa maṃsakājamādāya , sāyaṃ nigrodhupāgami .
898.
‘‘ SukasāḷikasaṅghuṭṭhaṃV7.45 , piṅgalaṃ santhatāyutaṃ ;
Kokilābhirudaṃ rammaṃ , dhuvaṃ haritasaddalaṃ .
899.
‘‘ Tattha te so pāturahu , iddhiyā yasasā jalaṃ ;
Mahānubhāvo bhātā me , kaññāhi parivārito .
900.
‘‘ So tena pariciṇṇo tvaṃ , sabbakāmehi tappito ;
Aduṭṭhassa tuvaṃ dubbhi , taṃ te veraṃ idhāgataṃ .
901.
‘‘ Khippaṃ gīvaṃ pasārehi , na te dassāmi jīvitaṃ ;
Bhātu parisaraṃ veraṃ , chedayissāmi te siran ’’ ti .
Tattha sāyaṃ nigrodhupāgamīti vikāle nigrodhaṃ upagato asi .
Piṅgalan ti pakkānaṃ vaṇṇena piṅgalaṃ .
Santhatāyutan ti pārohaparikiṇṇaṃ .
Kokilābhirudan ti kokilāhi abhirudaṃ .
Dhuvaṃ haritasaddalan ti udakabhūmiyaṃ jātattā niccaṃ haritasaddalaṃ bhūmibhāgaṃ .
Pāturahūti tasmiṃ te nigrodhe ṭhitassaM7.46 so mama bhātā pākaṭo ahosi .
Iddhiyāti puññatejena .
So tenāti so tuvaṃ tena attano nāgabhavanaṃ netvā pariciṇṇo .
Parisaran ti tayā mama bhātu kataṃ veraṃ pāpakammaṃ parisaranto anussaranto .
Chedayissāmi te siran ti tava sīsaṃ chindissāmīti .
Atha brāhmaṇo ‘‘ na mesa jīvitaṃ dassati , yaṃ kiñci pana vatvā mokkhatthāya vāyamituṃ vaṭṭatī ’’ ti cintetvā gāthamāha –
902.
‘‘ Ajjhāyako yācayogī , āhutaggi ca brāhmaṇo ;
Etehi tīhi ṭhānehi , avajjho hoti brāhmaṇo ’’ ti .
Tattha etehīti etehi ajjhāyakatādīhi tīhi kāraṇehi brāhmaṇo avajjho , na labbhā brāhmaṇaṃ vadhituṃ , kiṃ tvaṃ vadesi , yo hi brāhmaṇaṃ vadheti , so niraye nibbattatīti .
TaṃP6.200 sutvā subhogo saṃsayapakkhando hutvā ‘‘ imaṃ nāgabhavanaṃ netvā bhātaro paṭipucchitvā jānissāmī ’’ ti cintetvā dve gāthā abhāsi –
903.
‘‘ YaṃV7.46 puraṃ dhataraṭṭhassa , ogāḷhaṃ yamunaṃ nadiṃ ;
Jotate sabbasovaṇṇaṃ , girimāhacca yāmunaṃ .
904.
‘‘ Tattha te purisabyagghā , sodariyā mama bhātaro ;
Yathā te tattha vakkhanti , tathā hessasi brāhmaṇā ’’ ti .
Tattha puran ti nāgapuraṃ .
Ogāḷhan ti anupaviṭṭhaṃ .
Girimāhacca yāmunan ti yamunāto avidūre ṭhitaṃ himavantaṃ āhacca jotati .
Tattha teti tasmiṃ nagare te mama bhātaro vasanti , tattha nīte tayi yathā te vakkhanti , tathā bhavissasi .
Sace hi saccaṃ kathesi , jīvitaṃ te atthi .
No ce , tattheva sīsaṃ chindissāmīti .
Iti naṃ vatvā subhogo gīvāyaṃ gahetvā khipanto akkosanto paribhāsanto mahāsattassa pāsādadvāraṃ agamāsi .
Mahāsattassa pariyesanayakaṇḍaṃ niṭṭhitaṃ .