Mahārājapabbavaṇṇanā

Bodhisatto ca maddī ca sammodamānā sakkadattiye assame vasiṃsu .

Jūjakopi kumāre gahetvā saṭṭhiyojanamaggaṃ paṭipajji .

Devatā kumārānaṃ ārakkhamakaṃsu .

Jūjakopi sūriye atthaṅgate kumāre gacche bandhitvā bhūmiyaṃ nipajjāpetvā sayaṃ caṇḍavāḷamigabhayena rukkhaṃ āruyha viṭapantare sayati .

Tasmiṃ khaṇe eko devaputto vessantaravaṇṇena , ekā devadhītā maddivaṇṇena āgantvā kumāre mocetvā hatthapāde sambāhitvā nhāpetvā maṇḍetvā dibbabhojanaṃ bhojetvā dibbasayane sayāpetvāM7.361 aruṇuggamanakāleP6.574 baddhākāreneva nipajjāpetvā antaradhāyi .

Evaṃ te devatāsaṅgahena arogā hutvā gacchanti .

Jūjakopi devatādhiggahito hutvā ‘‘ kāliṅgaraṭṭhaṃ gacchāmī ’’ ti gacchanto aḍḍhamāsena jetuttaranagaraṃ patto .

Taṃ divasaṃ paccūsakāle sañjayo mahārājā supinaṃ passi .

Evarūpo supino ahosi – rañño mahāvinicchaye nisinnassa eko puriso kaṇho dve padumāni āharitvā rañño hatthe ṭhapesi .

Rājā tāni dvīsu kaṇṇesu piḷandhi .

Tesaṃ reṇu bhassitvā rañño ure patati .

So pabujjhitvā pātova brāhmaṇe pucchi .

Te ‘‘ cirapavutthā vo , deva , bandhavā āgamissantī ’’ ti byākariṃsu .

So pātova sīsaṃ nhāyitvā nānaggarasabhojanaṃ bhuñjitvā alaṅkaritvā vinicchaye nisīdi .

Devatā brāhmaṇaṃ dvīhi kumārehi saddhiṃ ānetvā rājaṅgaṇe ṭhapayiṃsu .

Tasmiṃ khaṇe rājā maggaṃ olokento kumāre disvā āha –

2303.

‘‘ Kassetaṃ mukhamābhāti , hemaṃ-vuttattamagginā ;

Nikkhaṃva jātarūpassa , ukkāmukhapahaṃsitaṃ .

2304.

‘‘ UbhoV7.354 sadisapaccaṅgā , ubho sadisalakkhaṇā ;

Jālissa sadiso eko , ekā kaṇhājinā yathā .

2305.

‘‘ Sīhā bilāva nikkhantā , ubho sampatirūpakā ;

Jātarūpamayāyeva , ime dissanti dārakā ’’ ti .

Tattha hemaṃvuttattamaggināti hemaṃ iva uttattaṃ agginā .

Sī hā bilāva nikkhantāti kañcanaguhato nikkhantā sīhā viya .

Evaṃ rājā tīhi gāthāhi kumāre vaṇṇetvā ekaṃ amaccaṃ āṇāpesi ‘‘ gacchetaṃ brāhmaṇaṃ dārakehi saddhiṃ ānehī ’’ ti .

So vegena gantvā brāhmaṇaṃ ānesi .

Atha rājā brāhmaṇaṃ āha –

2306.

‘‘ Kuto nu bhavaṃ bhāradvāja , ime ānesi dārake ;

Ajja raṭṭhaṃ anuppatto , kuhiṃ gacchasi brāhmaṇā ’’ ti .

JūjakoM7.362 āha –

2307.

‘‘ Mayhaṃ te dārakā deva , dinnā vittena sañjaya ;

Ajja pannarasā ratti , yato laddhā me dārakā ’’ ti .

Tattha vittenāti tuṭṭhena pasannena .

Ajja pannarasā rattīti imesaṃ laddhadivasato paṭṭhāya ajja pannarasā rattīti vadati .

RājāP6.575 āha –

2308.

‘‘ Kena vā vācapeyyena , sammāñāyena saddahe ;

Ko tetaṃ dānamadadā , puttake dānamuttaman ’’ ti .

Tattha kena vā vācapeyyenāti brāhmaṇa , kena piyavacanena te tayā laddhā .

Sammāñāyena saddahetiV7.355 musāvādaṃ akatvā sammāñāyena kāraṇena amhe saddahāpeyyāsi .

Puttaketi attano piyaputtake uttamaṃ dānaṃ katvā ko te etaṃ dānaṃ adadāti .

Jūjako āha –

2309.

‘‘ Yo yācataṃ patiṭṭhāsi , bhūtānaṃ dharaṇīriva ;

So me vessantaro rājā , puttedāsi vane vasaṃ .

2310.

‘‘ Yo yācataṃ gatī āsi , savantīnaṃva sāgaro ;

So me vessantaro rājā , puttedāsi vane vasan ’’ ti .

Tattha patiṭṭhāsīti patiṭṭhā āsi .

Taṃ sutvā amaccā vessantaraṃ garahamānā āhaṃsu –

2311.

‘‘ Dukkaṭaṃ vata bho raññā , saddhena gharamesinā ;

Kathaṃ nu puttake dajjā , araññe avaruddhako .

2312.

‘‘ Imaṃ bhonto nisāmetha , yāvantettha samāgatā ;

Kathaṃ vessantaro rājā , puttedāsi vane vasaṃ .

2313.

‘‘ Dāsiṃ dāsañca so dajjā , assaṃ cassatarīrathaṃ ;

Hatthiñca kuñjaraṃ dajjā , kathaṃ so dajja dārake ’’ ti .

TatthaM7.363 saddhenāti saddhāya sampannenapi satā gharaṃ āvasantena raññā idaṃ dukkaṭaṃ vata , ayuttaṃ vata kataṃ .

Avaruddhakoti raṭṭhā pabbājito araññe vasanto .

Imaṃ bhontoti bhonto nagaravāsino yāvanto ettha samāgatā , sabbe imaṃ nisāmetha upadhāretha , kathaṃ nāmeso puttake dāse katvā adāsi , kena nāma evarūpaṃ katapubbanti adhippāyenevamāhaṃsu .

Dajjāti dāsādīsu yaṃ kiñci dhanaṃ detu .

Kathaṃ so dajja dāraketi ime pana dārake kena kāraṇena adāsīti .

TaṃV7.356 sutvā kumāro pitu garahaṃ asahanto vātābhihatassa sineruno bāhaṃ oḍḍento viya imaṃ gāthamāha –

2314.

‘‘ Yassa nassa ghare dāso , asso cassatarīratho ;

Hatthī ca kuñjaro nāgo , kiṃ so dajjā pitāmahā ’’ ti .

Rājā āha –

2315.

‘‘ DānamassaP6.576 pasaṃsāma , na ca nindāma puttakā ;

Kathaṃ nu hadayaṃ āsi , tumhe datvā vanibbake ’’ ti .

Tattha dānamassa pasaṃsāmāti puttakā mayaṃ tava pitu dānaṃ pasaṃsāma na nindāma .

Taṃ sutvā kumāro āha –

2316.

‘‘ Dukkhassa hadayaṃ āsi , atho uṇhampi passasi ;

Rohinīheva tambakkhī , pitā assūni vattayī ’’ ti .

Tattha dukkhassa hadayaṃ āsīti pitāmaha kaṇhājināya vuttaṃ etaṃ vacanaṃ sutvā tassa hadayaṃ dukkhaṃ āsi .

Rohinīheva tambakkhīti tambavaṇṇehi viya rattaakkhīhi mama pitā tasmiṃ khaṇe assūni pavattayi .

Idānissā taṃ vacanaṃ dassento āha –

2317.

‘‘ Yaṃ taṃ kaṇhājināvoca , ayaṃ maṃ tāta brāhmaṇo ;

Laṭṭhiyā paṭikoṭeti , ghare jātaṃva dāsiyaṃ .

2318.

‘‘ NaM7.364 cāyaṃ brāhmaṇo tāta , dhammikā honti brāhmaṇā ;

Yakkho brāhmaṇavaṇṇena , khādituṃ tāta neti no ;

Nīyamāne pisācena , kiṃ nu tāta udikkhasī ’’ ti .

AthaV7.357 ne kumāre brāhmaṇaṃ amuñcante disvā rājā gāthamāha –

2319.

‘‘ Rājaputtī ca vo mātā , rājaputto ca vo pitā ;

Pubbe me aṅkamāruyha , kiṃ nu tiṭṭhatha ārakā ’’ ti .

Tattha pubbe meti tumhe ito pubbe maṃ disvā vegenāgantvā mama aṅkamāruyha , idāni kiṃ nu ārakā tiṭṭhathāti ?

Kumāro āha –

2320.

‘‘ Rājaputtī ca no mātā , rājaputto ca no pitā ;

Dāsā mayaṃ brāhmaṇassa , tasmā tiṭṭhāma ārakā ’’ ti .

Tattha dāsā mayan ti idāni pana mayaṃ brāhmaṇassa dāsā bhavāma .

Rājā āha –

2321.

‘‘ Mā sammevaṃ avacuttha , ḍayhate hadayaṃ mama ;

Citakāyaṃva me kāyo , āsane na sukhaṃ labhe .

2322.

‘‘ Mā sammevaṃ avacuttha , bhiyyo sokaṃ janetha maṃ ;

Nikkiṇissāmi dabbena , na vo dāsā bhavissatha .

2323.

‘‘ KimagghiyañhiP6.577 vo tāta , brāhmaṇassa pitā adā ;

Yathābhūtaṃ me akkhātha , paṭipādentu brāhmaṇan ’’ ti .

Tattha sammāti piyavacanaṃ .

Citakāyaṃva me kāyoti idāni mama kāyo aṅgāracitakāyaṃ āropito viya jāto .

Janetha man ti janetha me , ayameva vā pāṭho .

Nikkiṇissāmi dabbenāti dhanaṃ datvā mocessāmi .

Kimagghiyan ti kiṃ agghaṃ katvā .

Paṭipādentūti dhanaṃ paṭicchāpentu .

KumāroV7.358M7.365 āha –

2324.

‘‘ Sahassagghañhi maṃ tāta , brāhmaṇassa pitā adā ;

Atha kaṇhājinaṃ kaññaṃ , hatthinā ca satena cā ’’ ti .

Tattha sahassagghaṃ hīti deva , maṃ pitā tadā nikkhasahassaṃ agghāpetvā adāsi .

Atha kaṇhājinan ti kaniṭṭhaṃ pana me kaṇhājinaṃ .

Hatthinā ca satena cāti hatthīnañca assānañca usabhānañca nikkhānañcāti sabbesaṃ etesaṃ satena antamaso mañcapīṭhapāduke upādāya sabbasatena agghāpesīti .

Rājā kumārānaṃ nikkayaṃ dāpento āha –

2325.

‘‘ Uṭṭhehi katte taramāno , brāhmaṇassa avākara ;

Dāsisataṃ dāsasataṃ , gavaṃ hatthusabhaṃ sataṃ ;

Jātarūpasahassañca , puttānaṃ dehi nikkayan ’’ ti .

Tattha avākarāti dehi .

2326.

‘‘ Tato kattā taramāno , brāhmaṇassa avākari ;

Dāsisataṃ dāsasataṃ , gavaṃ hatthusabhaṃ sataṃ ;

Jātarūpasahassañca , puttānaṃdāsi nikkayan ’’ ti .

Tattha avākarīti adāsi .

Nikkayan ti agghassa mūlaṃ .

Evaṃ brāhmaṇassa sabbasatañca nikkhasahassañca kumārānaṃ nikkayaṃ adāsi , sattabhūmikañca pāsādaṃ , brāhmaṇassa parivāro mahā ahosi .

So dhanaṃ paṭisāmetvā pāsādaṃ abhiruyha sādurasabhojanaṃ bhuñjitvā mahāsayane nipajji .

Kumāre sīsaṃ nahāpetvā bhojetvā alaṅkaritvā ekaṃ ayyako , ekaṃ ayyikāti dvepi ucchaṅge upavesesuṃ .

Tamatthaṃ pakāsento satthā āha –

2327.

‘‘ Nikkiṇitvā nahāpetvā , bhojayitvāna dārake ;

Samalaṅkaritvā bhaṇḍena , ucchaṅge upavesayuṃ .

2328.

‘‘ SīsaṃV7.359M7.366 nhāteP6.578 sucivatthe , sabbābharaṇabhūsite ;

Rājā aṅke karitvāna , ayyako paripucchatha .

2329.

‘‘ Kuṇḍale ghusite māle , sabbābharaṇabhūsite ;

Rājā aṅke karitvāna , idaṃ vacanamabravi .

2330.

‘‘ Kacci ubho arogā te , jāli mātāpitā tava ;

Kacci uñchena yāpenti , kacci mūlaphalā bahū .

2331.

‘‘ Kacci ḍaṃsā makasā ca , appameva sarīsapā ;

Vane vāḷamigākiṇṇe , kacci hiṃsā na vijjatī ’’ ti .

Tattha kuṇḍaleti kuṇḍalāni pilandhāpetvā .

Ghusiteti ugghosite manoramaṃ ravaṃ ravante .

Māleti pupphāni pilandhāpetvā .

Aṅke karitvānāti jālikumāraṃ aṅke nisīdāpetvā .

Kumāro āha –

2332.

‘‘ Atho ubho arogā me , deva mātāpitā mama ;

Atho uñchena yāpenti , atho mūlaphalā bahū .

2333.

‘‘ Atho ḍaṃsā makasā ca , appameva sarīsapā ;

Vane vāḷamigākiṇṇe , hiṃsā nesaṃ na vijjati .

2334.

‘‘ Khaṇantālukalambāni , bilāni takkalāni ca ;

Kolaṃ bhallātakaṃ bellaṃ , sā no āhatva posati .

2335.

‘‘ Yañceva sā āharati , vanamūlaphalahāriyā ;

Taṃ no sabbe samāgantvā , rattiṃ bhuñjāma no divā .

2336.

‘‘ AmmāvaV7.360 no kisā paṇḍu , āharantī dumapphalaṃ ;

Vātātapena sukhumālī , padumaṃ hatthagatāmiva .

2337.

‘‘ Ammāya patanū kesā , vicarantyā brahāvane ;

Vane vāḷamigākiṇṇe , khaggadīpinisevite .

2338.

‘‘ KesesuM7.367 jaṭaṃ bandhitvā , kacche jallamadhārayi ;

Cammavāsī chamā seti , jātavedaṃ namassatī ’’ ti .

Tattha khaṇantālukalambānīti khaṇantī ālūni ca kalambāni ca .

Iminā mātāpitūnaṃ kicchajīvikaṃ vaṇṇeti .

Taṃ noti ettha noti nipātamattaṃ .

Padumaṃ hatthagatāmivāti hatthena parimadditaṃ padumaṃ viya jātā .

Patanū kesāti deva , ammāya me mahāvane vicarantiyā te bhamarapattavaṇṇā kāḷakesā rukkhasākhādīhi viluttā patanū jātā .

Jallamadhārayīti ubhohi kacchehi jallaṃ dhāreti , kiliṭṭhavesena vicaratīti .

So evaṃ mātu dukkhitabhāvaṃ kathetvā ayyakaṃ codento imaṃ gāthamāha –

2339.

‘‘ Puttā piyā manussānaṃ , lokasmiṃ udapajjisuṃ ;

Na hi nūnamhākaṃ ayyassa , putte sneho ajāyathā ’’ ti .

TatthaP6.579 udapajjisun ti uppajjiṃsu .

Tato rājā attano dosaṃ āvikaronto āha –

2340.

‘‘ Dukkaṭañca hi no putta , bhūnahaccaṃ kataṃ mayā ;

Yohaṃ sivīnaṃ vacanā , pabbājesimadūsakaṃ .

2341.

‘‘ Yaṃ me kiñci idha atthi , dhanaṃ dhaññañca vijjati ;

Etu vessantaro rājā , siviraṭṭhe pasāsatū ’’ ti .

TatthaV7.361 puttāti putta jāli etaṃ amhākaṃ dukkaṭaṃ .

Bhūnahaccan ti vuḍḍhighātakammaṃ .

Yaṃ me kiñcīti tāta , yaṃ me kiñci idha atthi , sabbaṃ te pitu demi .

Siviraṭṭhe pasāsatūti imasmiṃ nagare so rājā hutvā pasāsatūti .

Kumāro āha –

2342.

‘‘ Na deva mayhaṃ vacanā , ehiti sivisuttamo ;

Sayameva devo gantvā , siñca bhogehi atrajan ’’ ti .

Tattha sivisuttamoti siviseṭṭho vessantaro .

Siñcāti mahāmegho viya vuṭṭhiyā bhogehi abhisiñca .

2343.

‘‘ TatoM7.368 senāpatiṃ rājā , sañjayo ajjhabhāsatha ;

Hatthī assā rathā pattī , senā sannāhayantu naṃ ;

Negamā ca maṃ anventu , brāhmaṇā ca purohitā .

2344.

‘‘ Tato saṭṭhisahassāni , yodhino cārudassanā ;

Khippamāyantu sannaddhā , nānāvaṇṇehilaṅkatā .

2345.

‘‘ Nīlavatthadharā neke , pītāneke nivāsitā ;

Aññe lohitauṇhīsā , suddhāneke nivāsitā ;

Khippamāyantu sannaddhā , nānāvaṇṇehilaṅkatā .

2346.

‘‘ Himavā yathā gandhadharo , pabbato gandhamādano ;

Nānārukkhehi sañchanno , mahābhūtagaṇālayo .

2347.

‘‘ Osadhehi ca dibbehi , disā bhāti pavāti ca ;

Khippamāyantu sannaddhā , disā bhantu pavantu ca .

2348.

‘‘ TatoV7.362 nāgasahassāni , yojayantu catuddasa ;

Suvaṇṇakacchā mātaṅgā , hemakappanavāsasā .

2349.

‘‘ Ārūḷhā gāmaṇīyehi , tomaraṅkusapāṇibhi ;

Khippamāyantu sannaddhā , hatthikkhandhehi dassitā .

2350.

‘‘ Tato assasahassāni , yojayantu catuddasa ;

Ājānīyāva jātiyā , sindhavā sīghavāhanā .

2351.

‘‘ Ārūḷhā gāmaṇīyehi , illiyācāpadhāribhi ;

Khippamāyantu sannaddhā , assapiṭṭhehīlaṅkatā .

2352.

‘‘ TatoP6.580 rathasahassāni , yojayantu catuddasa ;

Ayosukatanemiyo , suvaṇṇacitapakkhare .

2353.

‘‘ Āropentu dhaje tattha , cammāni kavacāni ca ;

Vippālentu ca cāpāni , daḷhadhammā pahārino ;

Khippamāyantu sannaddhā , rathesu rathajīvino ’’ ti .

TatthaM7.369 sannāhayantunan ti sannayhantu .

Saṭṭhisahassānīti mama puttena sahajātā saṭṭhisahassā amaccā .

Nīlavatthadharā neketi eke nīlavatthanivāsitā hutvā āyantu .

Mahābhūtagaṇālayoti bahuyakkhagaṇānaṃ ālayo .

Disā bhantu pavantu cāti vuttappakāro himavā viya ābharaṇavilepanādīhi obhāsentu ceva pavāyantu ca .

Hatthikkhandhehīti te hatthigāmaṇino hatthikkhandhehi khippamāyantu .

Dassitāti dassitavibhūsanā .

Ayosukatanemiyoti ayena suṭṭhu parikkhittanemiyo .

Suvaṇṇacitapakkhareti suvaṇṇena khacitapakkhare .

Evarūpe cuddasa sahasse rathe yojayantūti vadati .

Vippālentūti āropentu .

Evaṃ rājā senaṅgaṃ vicāretvā ‘‘ puttassa me jetuttaranagarato yāva vaṅkapabbatā aṭṭhusabhavitthāraṃ āgamanamaggaṃ samatalaṃ katvā maggālaṅkāratthāya idañcidañca karothā ’’ ti āṇāpento āha –

2354.

‘‘ LājāV7.363 olopiyā pupphā , mālāgandhavilepanā ;

Agghiyāni ca tiṭṭhantu , yena maggena ehiti .

2355.

‘‘ Gāme gāme sataṃ kumbhā , merayassa surāya ca ;

Maggamhi patitiṭṭhantu , yena maggena ehiti .

2356.

‘‘ Maṃsā pūvā saṅkuliyo , kummāsā macchasaṃyutā ;

Maggamhi patitiṭṭhantu , yena maggena ehiti .

2357.

‘‘ Sappi telaṃ dadhi khīraṃ , kaṅgubījā bahū surā ;

Maggamhi patitiṭṭhantu , yena maggena ehiti .

2358.

‘‘ Āḷārikā ca sūdā ca , naṭanaṭṭakagāyino ;

Pāṇissarā kumbhathūṇiyo , mandakā sokajjhāyikā .

2359.

‘‘ Āhaññantu sabbavīṇā , bheriyo dindimāni ca ;

Kharamukhāni dhamentu , nadantu ekapokkharā .

2360.

‘‘ Mudiṅgā paṇavā saṅkhā , godhā parivadentikā ;

Dindimāni ca haññantu , kutumpadindimāni cā ’’ ti .

TatthaM7.370 lājā olopiyā pupphāti lājehi saddhiṃ lājapañcamakāni pupphāni okirantānaṃ okiraṇapupphāni paṭiyādethāti āṇāpeti .

Mālāgandhavilepanāti maggavitāne olambakamālāP6.581 ceva gandhavilepanāni ca .

Agghiyāni cāti pupphaagghiyāni ceva ratanaagghiyāni ca yena maggena mama putto ehiti , tattha tiṭṭhantu .

Gāme gāmeti gāmadvāre gāmadvāre .

Patitiṭṭhantūti pipāsitānaṃ pivanatthāya paṭiyāditā hutvā surāmerayamajjakumbhā tiṭṭhantu .

Macchasaṃyutāti macchehi saṃyuttā .

Kaṅgubījāti kaṅgupiṭṭhamayā .

Mandakāti mandakagāyino .

Sokajjhāyikāti māyākārā , aññepi vā ye keci uppannasokaharaṇasamatthā sokajjhāyikāti vuccanti , socante jane attano vaṃsaghosaparamparānaṃ nacce kate nissoke katvā sayāpakāti attho .

Kharamukhānīti sāmuddikamahāmukhasaṅkhā .

Saṅkhāti dakkhiṇāvaṭṭā muṭṭhisaṅkhāV7.364 , nāḷisaṅkhāti dve saṅkhā .

Godhā parivadentikā dindimāni kutumpadindimānīti imānipi cattāri tūriyāneva .

Evaṃ rājā maggālaṅkārāni vicāresi .

Jūjakopi pamāṇātikkantaṃ bhuñjitvā jīrāpetuṃ asakkonto tattheva kālamakāsi .

Rājā tassa sarīrakiccaṃ kārāpetvā ‘‘ nagare koci brāhmaṇassa ñātako atthi , idaṃ gaṇhātū ’’ ti bheriṃ carāpesi .

Na kañcissa ñātakaṃ passi , dhanaṃ puna raññoyeva ahosi .

Atha sattame divase sabbā senā sannipati .

Atha rājā mahantena parivārena jāliṃ magganāyakaṃ katvā nikkhami .

Tamatthaṃ pakāsento satthā āha –

2361.

‘‘ Sā senā mahatī āsi , uyyuttā sivivāhinī ;

Jālinā magganāyena , vaṅkaṃ pāyāsi pabbataṃ .

2362.

‘‘ Koñcaṃ nadati mātaṅgo , kuñjaro saṭṭhihāyano ;

Kacchāya baddhamānāya , koñcaṃ nadati vāraṇo .

2363.

‘‘ ĀjānīyāM7.371 hasiyanti , nemighoso ajāyatha ;

Abbhaṃ rajo acchādesi , uyyuttā sivivāhinī .

2364.

‘‘ Sā senā mahatī āsi , uyyuttā hārahārinī ;

Jālinā magganāyena , vaṅkaṃ pāyāsi pabbataṃ .

2365.

‘‘ Te pāviṃsu brahāraññaṃ , bahusākhaṃ mahodakaṃ ;

Puppharukkhehi sañchannaṃ , phalarukkhehi cūbhayaṃ .

2366.

‘‘ Tattha bindussarā vaggū , nānāvaṇṇā bahū dijā ;

Kūjantamupakūjanti , utusampupphite dume .

2367.

‘‘ Te gantvā dīghamaddhānaṃ , ahorattānamaccaye ;

Padesaṃ taṃ upāgacchuṃ , yattha vessantaro ahū ’’ ti .

TatthaV7.365 mahatīti dvādasaakkhobhaṇisaṅkhātā senā .

Uyyuttāti payātā .

Koñcaṃ nadatīti tadā kāliṅgaraṭṭhavāsino brāhmaṇā attano raṭṭhe deve vuṭṭhe taṃ nāgaṃ āharitvā sañjayassa adaṃsu .

So hatthī ‘‘ sāmikaṃ vata passituṃ labhissāmī ’’ ti tuṭṭho koñcanādamakāsi .

Taṃ sandhāyetaṃ vuttaṃ .

Kacchāyāti suvaṇṇakacchāya baddhamānāyapi tussitvā koñcaṃ nadati .

Hasiyantīti hasasaddamakaṃsuP6.582 .

Hārahārinīti haritabbaharaṇasamatthā .

Pāviṃsūti pavisiṃsu .

Bahusākhan ti bahurukkhasākhaṃ .

Dīghamaddhānan ti saṭṭhiyojanamaggaṃ .

Upāgacchun ti yattha vessantaro ahosi , taṃ padesaṃ upagatāti .

Mahārājapabbavaṇṇanā niṭṭhitā .