Micchākathā

AthaM7.47 naṃ dovāriko hutvā nisinno kāṇāriṭṭho tathā kilametvā ānīyamānaṃ disvā paṭimaggaṃ gantvā ‘‘ subhoga , mā viheṭhayi , brāhmaṇā nāma mahābrahmuno puttā .

Sace hi mahābrahmā jānissati ,‘ mama puttaṃ viheṭhentī ’ ti kujjhitvā amhākaṃ sakalaṃ nāgabhavanaṃ vināsessati .

Lokasmiñhi brāhmaṇā nāma seṭṭhā mahānubhāvā , tvaṃ tesaṃ ānubhāvaṃ na jānāsi , ahaṃ pana jānāmī ’’ ti āha .

Kāṇāriṭṭho kira atītānantarabhave yaññakārabrāhmaṇo ahosi , tasmā evamāha .

Vatvā ca pana anubhūtapubbavasena yajanasīlo hutvā subhogañca nāgaparisañca āmantetvā ‘‘ etha , bho , yaññakārakānaṃ vo guṇe vaṇṇessāmī ’’ ti vatvā yaññavaṇṇanaṃ ārabhanto āha –

905.

‘‘ Anittarā ittarasampayuttā , yaññā ca vedā ca subhoga loke ;

Tadaggarayhañhi vinindamāno , jahāti vittañca satañca dhamman ’’ ti .

TatthaV7.47P6.201 anittarāti subhoga imasmiṃ loke yaññā ca vedā ca anittarā na lāmakā mahānubhāvā , te ittarehi brāhmaṇehi sampayuttā , tasmā brāhmaṇāpi anittarāva jātā .

Tadaggarayhan ti tasmā agārayhaṃ brāhmaṇaṃ vinindamāno dhanañca paṇḍitānaṃ dhammañca jahāti .

Idaṃ kira so ‘‘ iminā bhūridatte mittadubbhikammaṃ katanti vattuṃ nāgaparisā mā labhantū ’’ ti avoca .

Atha naṃ kāṇāriṭṭho ‘‘ subhoga jānāsi pana ayaṃ loko kena nimmito ’’ ti vatvā ‘‘ na jānāmī ’’ ti vutte ‘‘ brāhmaṇānaṃ pitāmahena mahābrahmunā nimmito ’’ ti dassetuṃ itaraṃ gāthamāha –

906.

‘‘ Ajjhenamariyā pathaviṃ janindā , vessā kasiṃ pāricariyañca suddā ;

Upāgu paccekaṃ yathāpadesaṃ , katāhu ete vasināti āhū ’’ ti .

Tattha upāgūti upagatā .

Brahmā kira brāhmaṇādayo cattāro vaṇṇe nimminitvā ariye tāva brāhmaṇe āha –

‘‘ tumhe ajjhenameva upagacchathaM7.48 , mā aññaṃ kiñci karitthā ’’ ti , janinde āha ‘‘ tumhe pathaviṃyeva vijinatha ’’, vesse āha –

‘‘ tumhe kasiṃyeva upetha ’’, sudde āha ‘‘ tumhe tiṇṇaṃ vaṇṇānaṃ pāricariyaṃyeva upethā ’’ ti .

Tato paṭṭhāya ariyā ajjhenaṃ , janindā pathaviṃ , vessā kasiṃ , suddā pāricariyaṃ upāgatāti vadanti .

Paccekaṃ yathāpadesan ti upagacchantā ca pāṭiyekkaṃ attano kulapadesānurūpena brahmunā vuttaniyāmeneva upagatā .

Katāhu ete vasināti āhūti evaṃ kira ete vasinā mahābrahmunā katā ahesunti kathenti .

Evaṃ mahāguṇā ete brāhmaṇā nāma .

Yo hi etesu cittaṃ pasādetvā dānaṃ deti , tassa aññattha paṭisandhi natthi , devalokameva gacchatīti vatvā āha –

907.

‘‘ Dhātā vidhātā varuṇo kuvero , somo yamo candimā vāyu sūriyo ;

Etepi yaññaṃ puthuso yajitvā , ajjhāyakānaṃ atho sabbakāme .

908.

‘‘ Vikāsitā cāpasatāni pañca , yo ajjuno balavā bhīmaseno ;

Sahassabāhu asamo pathabyā , sopi tadā ādahi jātavedan ’’ ti .

TatthaV7.48P6.202 etepīti ete dhātādayo devarājāno .

Puthusoti anekappakāraṃ yaññaṃ yajitvā .

Atho sabbakāmeti atha ajjhāyakānaṃ brāhmaṇānaṃ sabbakāme datvā etāni ṭhānāni pattāti dasseti .

Vikāsitāti ākaḍḍhitā .

Cāpasatāni pañcāti na dhanupañcasatāni , pañcacāpasatappamāṇaṃ pana mahādhanuṃ sayameva ākaḍḍhati .

Bhīmasenoti bhayānakaseno .

Sahassabāhūti na tassa bāhūnaṃ sahassaṃ , pañcannaṃ pana dhanuggahasatānaṃ bāhusahassena ākaḍḍhitabbassa dhanuno ākaḍḍhanenevaṃ vuttaṃ .

Ādahi jātavedan ti sopi rājā tasmiṃ kāle brāhmaṇe sabbakāmehi santappetvā aggiṃ ādahi patiṭṭhāpetvā paricari , teneva kāraṇenaM7.49 devaloke nibbatto .

Tasmā brāhmaṇā nāma imasmiṃ loke jeṭṭhakāti āha .

So uttaripi brāhmaṇe vaṇṇento gāthamāha –

909.

‘‘ Yo brāhmaṇe bhojayi dīgharattaṃ , annena pānena yathānubhāvaṃ ;

Pasannacitto anumodamāno , subhoga devaññataro ahosī ’’ ti .

Tattha yoti yo so porāṇako bārāṇasirājāti dasseti .

Yathānubhāvan ti yathābalaṃ yaṃ tassa atthi , taṃ sabbaṃ pariccajitvā bhojesi .

Devaññataroti so aññataro mahesakkhadevarājā ahosi .

Evaṃ brāhmaṇā nāma aggadakkhiṇeyyāti dasseti .

Athassa aparampi kāraṇaṃ āharitvā dassento gāthamāha –

910.

‘‘ Mahāsanaṃ devamanomavaṇṇaṃ , yo sappinā asakkhi bhojetumaggiṃ ;

Sa yaññatantaṃ varato yajitvā , dibbaṃ gatiṃ mucalindajjhagacchī ’’ ti .

Tattha mahāsanan ti mahābhakkhaṃ .

Bhojetun ti santappetuṃ .

Yaññatantan ti yaññavidhānaṃ .

Varatoti varassa aggidevassa yajitvā .

Mucalindajjhagacchīti mucalindo adhigatoti .

Eko kira pubbe bārāṇasiyaṃ mucalindo nāma rājā brāhmaṇe pakkosāpetvā saggamaggaṃ pucchi .

Atha naṃ te ‘‘ brāhmaṇānañca brāhmaṇadevatāya ca sakkāraṃ karohī ’’ ti vatvā ‘‘ kā brāhmaṇadevatā ’’ ti vutte ‘‘‘ aggidevoti taṃ navanītasappinā santappehī ’’’ ti āhaṃsu .

So tathā akāsi .

Tamatthaṃ pakāsento esa imaṃ gāthamāha .

AparampiV7.49M7.50 kāraṇaṃ dassento gāthamāha –

911.

‘‘ Mahānubhāvo vassasahassajīvī , yo pabbajī dassaneyyo uḷāro ;

HitvāP6.203 apariyanta raṭṭhaṃ sasenaṃ , rājā dudīpopi jagāma saggan ’’ ti .

Tattha pabbajīti pañcavassasatāni rajjaṃ kārento brāhmaṇānaṃ sakkāraṃ katvā apariyantaṃ raṭṭhaṃ sasenaṃ hitvā pabbaji .

Dudīpopīti so dudīpo nāma rājā brāhmaṇe pūjetvāva saggaṃ gatoti vadati .

‘‘ Dujīpo ’’ tipi pāṭho .

Aparānipissa udāharaṇāni dassento āha –

912.

‘‘ Yo sāgarantaṃ sāgaro vijitvā , yūpaṃ subhaṃ soṇṇamayaṃ uḷāraṃ ;

Ussesi vessānaramādahāno , subhoga devaññataro ahosi .

913.

‘‘ Yassānubhāvena subhoga gaṅgā , pavattatha dadhisannisinnaṃ samuddaṃ ;

Sa lomapādo paricariya maggiṃ , aṅgo sahassakkhapurajjhagacchī ’’ ti .

Tattha sāgarantan ti sāgarapariyantaṃ pathaviṃ .

Ussesīti brāhmaṇe saggamaggaṃ pucchitvā ‘‘ sovaṇṇayūpaṃ ussāpehī ’’ ti vutto pasughātanatthāya ussāpesi .

Vessānaramādahānoti vessānaraṃ aggiṃ ādahanto .

‘‘ Vesānarin ’’ tipi pāṭho .

Devaññataroti subhoga , so hi rājā aggiṃ juhitvā aññataro mahesakkhadevo ahosīti vadati .

Yassānubhāvenāti bho subhoga , gaṅgā ca mahāsamuddo ca kena katoti jānāsīti .

Na jānāmīti .

Kiṃ tvaṃ jānissasi , brāhmaṇeyeva pothetuṃ jānāsīti .

Atītasmiñhi aṅgo nāma lomapādo bārāṇasirājā brāhmaṇe saggamaggaṃ pucchitvā tehi ‘‘ bho , mahārāja , himavantaṃ pavisitvā brāhmaṇānaṃ sakkāraṃ katvā aggiṃ paricarāhī ’’ ti vutte aparimāṇāM7.51 gāviyo ca mahiṃsiyo ca ādāya himavantaṃ pavisitvā tathā akāsi .

‘‘ Brāhmaṇehi bhuttātirittaṃ khīradadhiṃ kiṃ kātabban ’’ ti ca vutte ‘‘ chaḍḍethā ’’ ti āha .

Tattha thokassa khīrassa chaḍḍitaṭṭhāne kunnadiyo ahesuṃ , bahukassa chaḍḍitaṭṭhāne gaṅgā pavattatha .

Taṃ pana khīraṃ yattha dadhi hutvā sannisinnaṃ ṭhitaṃ , taṃ samuddaṃ nāma jātaṃ .

Iti so evarūpaṃ sakkāraṃ katvā brāhmaṇehi vuttavidhānena aggiṃ paricariya sahassakkhassa puraṃ ajjhagacchi .

ItissaV7.50 idaṃ atītaṃ āharitvā imaṃ gāthamāha –

914.

‘‘ Mahiddhiko devavaro yasassī , senāpati tidive vāsavassa ;

SoP6.204 somayāgena malaṃ vihantvā , subhoga devaññataro ahosī ’’ ti .

Tattha so somayāgena malaṃ vihantvāti bho subhoga , yo idāni sakkassa senāpati mahāyaso devaputto , sopi pubbe eko bārāṇasirājā brāhmaṇe saggamaggaṃ pucchitvā tehi ‘‘ somayāgena attano malaṃ pavāhetvā devalokaṃ gacchāhī ’’ ti vutte brāhmaṇānaṃ mahantaṃ sakkāraṃ katvā tehi vuttavidhānena somayāgaṃ katvā tena attano malaṃ vihantvā devaññataro jātoti imamatthaṃ pakāsento evamāha .

Aparānipissa udāharaṇāni dassento āha –

915.

‘‘ Akārayi lokamimaṃ parañca , bhāgīrathiṃ himavantañca gijjhaṃ ;

Yo iddhimā devavaro yasassī , sopi tadā ādahi jātavedaṃ .

916.

‘‘ Mālāgirī himavā yo ca gijjho , sudassano nisabho kuveru ;

Ete ca aññe ca nagā mahantā , cityā katā yaññakarehi māhū ’’ ti .

TatthaM7.52 sopi tadā ādahi jātavedan ti bhātika subhoga , yena mahābrahmunā ayañca loko paro ca loko bhāgīrathigaṅgā ca himavantapabbato ca gijjhapabbato ca kato , sopi yadā brahmupapattito pubbe māṇavako ahosi , tadā aggimeva ādahi , aggiṃ juhitvā mahābrahmā hutvā idaṃ sabbamakāsi .

Evaṃmahiddhikā brāhmaṇāti dasseti .

Cityā katāti pubbe kireko bārāṇasirājā brāhmaṇe saggamaggaṃ pucchitvā ‘‘ brāhmaṇānaṃ sakkāraṃ karohī ’’ ti vutte tesaṃ mahādānaṃ paṭṭhapetvā ‘‘ mayhaṃ dāne kiṃ natthī ’’ ti pucchitvā ‘‘ sabbaṃ , deva , atthi , brāhmaṇānaṃ pana āsanāni nappahontī ’’ ti vutte iṭṭhakāhi cināpetvā āsanāni kāresi .

Tadā cityā āsanapīṭhikā brāhmaṇānaṃ ānubhāvena vaḍḍhitvā mālāgiriādayo pabbatā jātā .

Evamete yaññakārehi brāhmaṇehi katāti kathentīti .

AthaV7.51 naṃ puna āha ‘‘ bhātika , jānāsi panāyaṃ samuddo kena kāraṇena apeyyo loṇodako jāto ’’ ti ?

‘‘ Na jānāmi , ariṭṭhā ’’ ti .

Atha naṃ ‘‘ tvaṃ brāhmaṇeyeva vihiṃsituṃ jānāsi , suṇohī ’’ ti vatvā gāthamāha –

917.

‘‘ Ajjhāyakaṃ mantaguṇūpapannaṃ , tapassinaṃ ‘ yācayogo ’ tidhāhu ;

TīreP6.205 samuddassudakaṃ sajantaṃ , taṃ sāgarojjhohari tenāpeyyo ’’ ti .

Tattha ‘ yācayogotidhāhūti taṃ brāhmaṇaṃ yācayogoti idha loke āhu .

Udakaṃ sajantati so kirekadivasaṃ pāpapavāhanakammaṃ karonto tīre ṭhatvā samuddato udakaṃ gahetvā attano upari sīse sajantaṃ abbhukirati .

Atha naṃ evaṃ karontaṃ vaḍḍhitvā sāgaro ajjhohari .

Taṃ kāraṇaṃ mahābrahmā ñatvā ‘‘ iminā kira me putto hato ’’ ti kujjhitvā ‘‘ samuddo apeyyo loṇodako bhavatū ’’ ti vatvā abhisapi , tena kāraṇena apeyyo jāto .

Evarūpā ete brāhmaṇā nāma mahānubhāvāti .

PunapiM7.53 āha –

918.

‘‘ Āyāgavatthūni puthū pathabyā , saṃvijjanti brāhmaṇā vāsavassa ;

Purimaṃ disaṃ pacchimaṃ dakkhiṇuttaraṃ , saṃvijjamānā janayanti vedan ’’ ti .

Tattha vāsavassāti pubbe brāhmaṇānaṃ dānaṃ datvā vāsavattaṃ pattassa vāsavassa .

Āyāgavatthūnīti puññakkhettabhūtā aggadakkhiṇeyyā pathabyā puthū brāhmaṇā saṃvijjanti .

Purimaṃ disan ti te idānipi catūsu disāsu saṃvijjamānā tassa vāsavassa mahantaṃ vedaṃ janayanti , pītisomanassaṃ āvahanti .

Evaṃ ariṭṭho cuddasahi gāthāhi brāhmaṇe ca yaññe ca vede ca vaṇṇesi .

Micchākathā niṭṭhitā .

Tassa taṃ kathaṃ sutvā mahāsattassa gilānupaṭṭhānaṃ āgatā bahū nāgā ‘‘ ayaṃ bhūtameva kathetī ’’ ti micchāgāhaṃ gaṇhanākārappattā jātā .

Mahāsatto gilānaseyyāya nipannova taṃ sabbaṃ assosiV7.52 .

Nāgāpissa ārocesuṃ .

Tato mahāsatto cintesi ‘‘ ariṭṭho micchāmaggaṃ vaṇṇeti , vādamassa bhinditvā parisaṃ sammādiṭṭhikaṃ karissāmī ’’ ti .

So uṭṭhāya nhatvā sabbālaṅkārappaṭimaṇḍito dhammāsane nisīditvā sabbaṃ nāgaparisaṃ sannipātāpetvā ariṭṭhaṃ pakkosāpetvā ‘‘ ariṭṭha , tvaṃ abhūtaṃ vatvā vede ca yaññe ca brāhmaṇe ca vaṇṇesi , brāhmaṇānañhi vedavidhānena yaññayajanaṃ nāma anariyasammataṃ na saggāvahaṃ , tava vāde abhūtaṃ passāhī ’’ ti vatvā yaññabhedavādaṃ nāma ārabhanto āha –

919.

‘‘ KalīP6.206 hi dhīrāna kaṭaṃ magānaṃ , bhavanti vedajjhagatānariṭṭha ;

Marīcidhammaṃ asamekkhitattā , māyāguṇā nātivahanti paññaṃ .

920.

‘‘ VedāM7.54 na tāṇāya bhavanti dassa , mittadduno bhūnahuno narassa ;

Na tāyate pariciṇṇo ca aggi , dosantaraṃ maccamanariyakammaṃ .

921.

‘‘ Sabbañca maccā sadhanaṃ sabhogaṃ , ādīpitaṃ dāru tiṇena missaṃ ;

Dahaṃ na tappe asamatthatejo , ko taṃ subhikkhaṃ dvirasaññu kayirā .

922.

‘‘ Yathāpi khīraṃ vipariṇāmadhammaṃ , dadhi bhavitvā navanītampi hoti ;

Evampi aggi vipariṇāmadhammo , tejo samorohatī yogayutto .

923.

‘‘ Na dissatī aggi manuppaviṭṭho , sukkhesu kaṭṭhesu navesu cāpi ;

Nāmatthamāno araṇīnarena , nākammunā jāyati jātavedo .

924.

‘‘ Sace hi aggi antarato vaseyya , sukkhesu kaṭṭhesu navesu cāpi ;

Sabbāni susseyyu vanāni loke , sukkhāni kaṭṭhāni ca pajjaleyyuṃ .

925.

‘‘ Karoti ce dārutiṇena puññaṃ , bhojaṃ naro dhūmasikhiṃ patāpavaṃ ;

Aṅgārikā loṇakarā ca sūdā , sarīradāhāpi kareyyu puññaṃ .

926.

‘‘ AthaP6.207 ce hi ete na karonti puññaṃ , ajjhenamaggiṃ idha tappayitvā ;

Na koci lokasmiṃ karoti puññaṃ , bhojaṃ naro dhūmasikhiṃ patāpavaṃ .

927.

‘‘ KathañhiV7.53M7.55 lokāpacito samāno , amanuññagandhaṃ bahūnaṃ akantaṃ ;

Yadeva maccā parivajjayanti , tadappasatthaṃ dvirasaññu bhuñje .

928.

‘‘ Sikhimpi devesu vadanti heke , āpaṃ milakkhū pana devamāhu ;

Sabbeva ete vitathaṃ bhaṇanti , aggī na devaññataro na cāpo .

929.

‘‘ Anindriyabaddhamasaññakāyaṃ , vessānaraṃ kammakaraṃ pajānaṃ ;

Paricariya maggiṃ sugatiṃ kathaṃ vaje , pāpāni kammāni pakubbamāno .

930.

‘‘ Sabbābhibhū tāhudha jīvikatthā , aggissa brahmā paricārikoti ;

Sabbānubhāvī ca vasī kimatthaṃ , animmito nimmitaṃ vanditassa .

931.

‘‘ Hassaṃ anijjhānakkhamaṃ atacchaṃ , sakkārahetu pakiriṃsu pubbe ;

Te lābhasakkāre apātubhonte , sandhāpitā jantubhi santidhammaṃ .

932.

‘‘ Ajjhenamariyā pathaviṃ janindā , vessā kasiṃ pāricariyañca suddā ;

Upāgu paccekaṃ yathāpadesaṃ , katāhu ete vasināti āhu .

933.

‘‘ EtañcaP6.208 saccaṃ vacanaṃ bhaveyya , yathā idaṃ bhāsitaṃ brāhmaṇehi ;

Nākhattiyo jātu labhetha rajjaṃ , nābrāhmaṇo mantapadāni sikkhe ;

Nāññatra vessehi kasiṃ kareyya , suddo na mucce parapesanāya .

934.

‘‘ YasmāM7.56 ca etaṃ vacanaṃ abhūtaṃ , musāvime odariyā bhaṇanti ;

Tadappapaññā abhisaddahanti , passanti taṃ paṇḍitā attanāva .

935.

‘‘ Khatyā hi vessānaṃ baliṃ haranti , ādāya satthāni caranti brāhmaṇā ;

Taṃ tādisaṃ saṅkhubhitaṃ pabhinnaṃ , kasmā brahmā nujju karoti lokaṃ .

936.

‘‘ Sace hi so issaro sabbaloke , brahmā bahūbhūtapatī pajānaṃ ;

Kiṃ sabbalokaṃ vidahī alakkhiṃ , kiṃ sabbalokaṃ na sukhiṃ akāsi .

937.

‘‘ SaceV7.54 hi so issaro sabbaloke , brahmā bahūbhūtapatī pajānaṃ ;

Māyā musāvajjamadena cāpi , lokaṃ adhammena kimatthamakāri .

938.

‘‘ Sace hi so issaro sabbaloke , brahmā bahūbhūtapatī pajānaṃ ;

Adhammiko bhūtapatī ariṭṭha , dhamme sati yo vidahī adhammaṃ .

939.

‘‘ Kīṭā paṭaṅgā uragā ca bhekā , gantvā kimī sujjhati makkhikā ca ;

Etepi dhammā anariyarūpā , kambojakānaṃ vitathā bahūnan ’’ ti .

TatthaP6.209 vedajjhagatānariṭṭhāti ariṭṭha , imāni vedādhigamanāni nāma dhīrānaṃ parājayasaṅkhāto kaliggāho , magānaṃ bālānaṃ jayasaṅkhāto kaṭaggāho .

Marīcidhamman ti idañhi vedattayaṃ marīcidhammaṃ .

Tayidaṃ asamekkhitattā yuttāyuttaṃM7.57 ajānantā bālā udakasaññāya magā marīciṃ viya bhūtasaññāya anavajjasaññāya attano vināsaṃ upagacchanti .

Paññan ti evarūpā pana māyākoṭṭhāsā paññaṃ ñāṇasampannaṃ purisaṃ nātivahanti na vañcenti .

Bhavanti dassāti da -kāro byañjanasandhimattaṃ , assa bhūnahuno vuḍḍhighātakassa mittadubbhino narassa vedā na tāṇatthāya bhavanti , patiṭṭhā hotuṃ na sakkontīti attho .

Pariciṇṇo ca aggīti aggi ca pariciṇṇo tividhena duccaritadosena sadosacittaṃ pāpakammaṃ purisaṃ na tāyati na rakkhati .

Sabbañca maccāti sacepi hi maccā yattakaṃ loke dāru atthi , taṃ sabbaṃ sadhanaṃ sabhogaṃ attano dhanena ca bhogehi ca saddhiṃ tiṇena missaṃ katvā ādīpeyyuṃ .

Evaṃ sabbampi taṃ tehi ādīpitaṃ dahanto ayaṃ asamatthatejo asadisatejo tava aggi na tappeyya .

Evaṃ atappanīyaṃ , bhātika , dvirasaññu dvīhi jivhāhi rasajānanasamattho ko taṃ sappiādīhi subhikkhaṃ suhītaṃ kayirā , ko sakkuṇeyya kātuṃ .

Evaṃ atittaṃ panetaṃ mahagghasaṃ santappetvā ko nāma devalokaṃ gamissati , passa yāvañcetaṃ dukkathitanti .

Yogayuttoti araṇimathanayogena yutto hutvā taṃ paccayaṃ labhitvāva aggi samorohati nibbattati .

Evaṃ paravāyāmena uppajjamānaṃ acetanaṃ taṃ tvaṃ ‘‘ devo ’’ ti vadesi .

Idampi abhūtameva kathesīti .

Aggi manuppaviṭṭhoti aggi anupaviṭṭho .

Nāmatthamānoti nāpi araṇihatthena narena amatthiyamāno nibbattati .

Nākammunā jāyati jātavedoti ekassa kiriyaṃ vinā attano dhammatāya eva na jāyati .

Susseyyun ti anto agginā sosiyamānāni vanāni sukkheyyuṃ , allānevaV7.55 na siyuṃ .

Bhojan ti bhojento .

Dhūmasikhiṃ patāpavan ti dhūmasikhāya yuttaṃ patāpavantaṃ .

Aṅgārikāti aṅgārakammakarā .

Loṇakarāti loṇodakaṃ pacitvā loṇakārakā .

Sūdāti bhattakārakā .

Sarīradāhāti matasarīrajjhāpakā .

Puññan ti etepi sabbe puññameva kareyyuṃ .

Ajjhenamaggin ti ajjhenaaggiṃ .

Na kocīti mantajjhāyakā brāhmaṇāpi hontu , koci naro dhūmasikhiṃ patāpavantaṃ aggiṃ bhojento tappayitvāpi puññaṃM7.58 na karoti nāma .

Lokāpacito samānoti tava devolokassa apacito pūjito samāno .

Yadevāti yaṃ ahikuṇapādiṃ paṭikulaṃ jegucchaṃ maccā dūrato parivajjenti .

Tadappasatthan ti taṃ appasatthaṃ , samma , dvirasaññu kathaṃ kena kāraṇena paribhuñjeyya .

Devesūti eke manussā sikhimpi devesu aññataraṃ devaṃ vadanti .

Milakkhū panāti aññāṇā pana milakkhū udakaṃ ‘‘ devo ’’ ti vadanti .

Asaññakāyan tiP6.210 anindriyabaddhaṃ acittakāyañca samānaṃ etaṃ acetanaṃ pajānaṃ pacanādikammakaraṃ vessānaraṃ aggiṃ paricaritvā pāpāni kammāni karonto loko kathaṃ sugatiṃ gamissati .

Idaṃ te ativiya dukkathitaṃ .

Sabbābhi bhūtāhudha jīvikatthāti ime brāhmaṇā attano jīvikatthaṃ mahābrahmā sabbābhibhūti āhaṃsu , sabbo loko teneva nimmitoti vadanti .

Puna aggissa brahmā paricārakotipi vadanti .

Sopi kira aggiṃ juhateva .

Sabbānubhāvī ca vasīti so pana yadi sabbānubhāvī ca vasī ca , atha kimatthaṃ sayaṃ animmito hutvā attanāva nimmitaṃ vanditā bhaveyya .

Idampi te dukkathita meva .

Hassan ti ariṭṭha brāhmaṇānaṃ vacanaṃ nāma hasitabbayuttakaṃ paṇḍitānaṃ na nijjhānakkhamaṃ .

Pakiriṃsūti ime brāhmaṇā evarūpaṃ musāvādaṃ attano sakkārahetu pubbe patthariṃsu .

Sandhāpitā jantubhi santidhamman ti te ettakena lābhasakkāre apātubhūte jantūhi saddhiṃ yojetvā pāṇavadhapaṭisaṃyuttaṃ attano laddhidhammasaṅkhātaṃ santidhammaṃ sandhāpitā , yaññasuttaṃ nāma ganthayiṃsūti attho .

Etañca saccan ti yadetaṃ tayā ‘‘ ajjhenamariyā ’’ tiādi vuttaṃ , etañca saccaṃ bhaveyya .

Nākhattiyoti evaṃ sante akhattiyo rajjaṃ nāma na labheyya , abrāhmaṇopi mantapadāni na sikkheyya .

Musāvimeti musāva ime .

Odariyāti udaranissitajīvikā , udarapūraṇahetu vā .

Tadappapaññāti taṃ tesaṃ vacanaṃ appapaññā .

Attanāvāti paṇḍitā pana tesaṃ vacanaṃ ‘‘ sadosan ’’ ti attanāva passanti .

Tādisan ti tathārūpaṃ .

Saṅkhubhitan ti saṅkhubhitvā brahmunā ṭhapitamariyādaṃ bhinditvā ṭhitaṃ saṅkhubhitaṃ vibhindaṃ lokaṃ so tavabrahmā kasmā ujuṃ na karotiV7.56 .

Alakkhin ti kiṃkāraṇā sabbaloke dukkhaṃ vidahi .

Sukhin ti kiṃ nu ekantasukhimeva sabbalokaṃ naM7.59 akāsi , lokavināsako coro maññe tava brahmāti .

Māyāti māyāya .

Adhammena kimatthamakārīti iminā māyādinā adhammena kiṃkāraṇā lokaṃ anatthakiriyāyaṃ saṃyojesīti attho .

Ariṭṭhāti ariṭṭha , tava bhūtapati adhammiko , yo dasavidhe kusaladhamme sati dhammameva avidahitvā adhammaṃ vidahi .

Kīṭātiādi upayogatthe paccattaṃ .

Ete kīṭādayo pāṇe hantvā macco sujjhatīti etepi kambojaraṭṭhavāsīnaṃ bahūnaṃ anariyānaṃ dhammā , te pana vitathā , adhammāva dhammāti vuttā .

Tehipi tava brahmunāva nimmitehi bhavitabbanti .

Idāni tesaṃ vitathabhāvaṃ dassento āha –

940.

‘‘ Sace hi so sujjhati yo hanāti , hatopi so saggamupeti ṭhānaṃ ;

BhovādiP6.211 bhovādina mārayeyyuṃ , ye cāpi tesaṃ abhisaddaheyyuṃ .

941.

‘‘ Neva migā na pasū nopi gāvo , āyācanti attavadhāya keci ;

Vipphandamāne idha jīvikatthā , yaññesu pāṇe pasumārabhanti .

942.

‘‘ Yūpussane pasubandhe ca bālā , cittehi vaṇṇehi mukhaṃ nayanti ;

Ayaṃ te yūpo kāmaduho parattha , bhavissati sassato samparāye .

943.

‘‘ Sace ca yūpe maṇisaṅkhamuttaṃ , dhaññaṃ dhanaṃ rajataṃ jātarūpaṃ ;

Sukkhesu kaṭṭhesu navesu cāpi , sace duhe tidive sabbakāme ;

Tevijjasaṅghāva puthū yajeyyuṃ , abrāhmaṇaṃ kañci na yājayeyyuṃ .

944.

‘‘ KutoM7.60 ca yūpe maṇisaṅkhamuttaṃ , dhaññaṃ dhanaṃ rajataṃ jātarūpaṃ ;

Sukkhesu kaṭṭhesu navesu cāpi , kuto duhe tidive sabbakāme .

945.

‘‘ Saṭhā ca luddā ca paluddhabālā , cittehi vaṇṇehi mukhaṃ nayanti ;

Ādāya aggiṃ mama dehi vittaṃ , tato sukhī hohisi sabbakāme .

946.

‘‘ TamaggihuttaṃV7.57 saraṇaṃ pavissa , cittehi vaṇṇehi mukhaṃ nayanti ;

Oropayitvā kesamassuṃ nakhañca , vedehi vittaṃ atigāḷhayanti .

947.

‘‘ Kākā ulūkaṃva raho labhitvā , ekaṃ samānaṃ bahukā samecca ;

AnnāniP6.212 bhutvā kuhakā kuhitvā , muṇḍaṃ karitvā yaññapathossajanti .

948.

‘‘ Evañhi so vañcito brāhmaṇehi , eko samāno bahukā samecca ;

Te yogayogena vilumpamānā , diṭṭhaṃ adiṭṭhena dhanaṃ haranti .

949.

‘‘ Akāsiyā rājūhivānusiṭṭhā , tadassa ādāya dhanaṃ haranti ;

Te tādisā corasamā asantā , vajjhā na haññanti ariṭṭha loke .

950.

‘‘ Indassa bāhārasi dakkhiṇāti , yaññesu chindanti palāsayaṭṭhiṃ ;

Taṃ cepi saccaṃ maghavā chinnabāhu , kenassa indo asure jināti .

951.

‘‘ TañcevaM7.61 tucchaṃ maghavā samaṅgī , hantā avajjho paramo sa devo ;

Mantā ime brāhmaṇā tuccharūpā , sandiṭṭhikā vañcanā esa loke .

952.

‘‘ Mālāgiri himavā yo ca gijjho , sudassano nisabho kuveru ;

Ete ca aññe ca nagā mahantā , cityā katā yaññakarehi māhu .

953.

‘‘ Yathāpakārāni hi iṭṭhakāni , cityā katā yaññakarehi māhu ;

Na pabbatā honti tathāpakārā , aññā disā acalā tiṭṭhaselā .

954.

‘‘ Na iṭṭhakā honti silā cirena , na tattha sañjāyati ayo na lohaṃ ;

YaññañcaP6.213 etaṃ parivaṇṇayantā , cityā katā yaññakarehi māhu .

955.

‘‘ Ajjhāyakaṃ mantaguṇūpapannaṃ , tapassinaṃ ‘ yācayogo ’ tidhāhu ;

Tīre samuddassudakaṃ sajantaṃ , taṃ sāgarajjhohari tenāpeyyo .

956.

‘‘ ParosahassampiV7.58 samantavede , mantūpapanne nadiyo vahanti ;

Na tena byāpannarasūdakā na , kasmā samuddo atulo apeyyo .

957.

‘‘ Ye keci kūpā idha jīvaloke , loṇūdakā kūpakhaṇehi khātā ;

Na brāhmaṇajjhoharaṇena tesu , āpo apeyyo dvirasaññu māhu .

958.

‘‘ PureM7.62 puratthā kā kassa bhariyā , mano manussaṃ ajanesi pubbe ;

Tenāpi dhammena na koci hīno , evampi vossaggavibhaṅgamāhu .

959.

‘‘ Caṇḍālaputtopi adhicca vede , bhāseyya mante kusalo matīmā ;

Na tassa muddhāpi phaleyya sattadhā , mantā ime attavadhāya katā .

960.

‘‘ Vācākatā giddhikatā gahītā , dummocayā kabyapathānupannā ;

Bālāna cittaṃ visame niviṭṭhaṃ , tadappapaññā abhisaddahanti .

961.

‘‘ Sīhassa byagghassa ca dīpino ca , na vijjatī porisiyaṃ balena ;

Manussabhāvo ca gavaṃva pekkho , jātī hi tesaṃ asamā samānā .

962.

‘‘ SaceP6.214 ca rājā pathaviṃ vijitvā , sajīvavā assavapārisajjo ;

Sayameva so sattusaṅghaṃ vijeyya , tassappajā niccasukhī bhaveyya .

963.

‘‘ Khattiyamantā ca tayo ca vedā , atthena ete samakā bhavanti ;

Tesañca atthaṃ avinicchinitvā , na bujjhatī oghapathaṃva channaṃ .

964.

‘‘ Khattiyamantā ca tayo ca vedā , atthena ete samakā bhavanti ;

Lābho alābho ayaso yaso ca , sabbeva tesaṃ catunnañca dhammā .

965.

‘‘ YathāpiM7.63 ibbhā dhanadhaññahetu , kammāni karonti puthū pathabyā ;

Tevijjasaṅghā ca tatheva ajja , kammāni karonti puthū pathabyā .

966.

‘‘ IbbhehiV7.59 ye te samakā bhavanti , niccussukā kāmaguṇesu yuttā ;

Kammāni karonti puthū pathabyā , tadappapaññā dvirasaññurā te ’’ ti .

Tattha bhovādīti brāhmaṇā .

Bhovādina mārayeyyun ti brāhmaṇameva māreyyuṃ .

Ye cāpīti yepi brāhmaṇānaṃ taṃ vacanaṃ saddaheyyuṃ , te attano upaṭṭhākeyeva ca brāhmaṇe ca māreyyuṃ .

Brāhmaṇā pana brāhmaṇe ca upaṭṭhāke ca amāretvā nānappakāre tiracchāneyeva mārenti .

Iti tesaṃ vacanaṃ micchā .

Kecīti yaññesu no māretha , mayaṃ saggaṃ gamissāmāti āyācantā keci natthi .

Pāṇe pasumārabhantīti migādayo pāṇe ca pasū ca vipphandamāne jīvikatthāya mārenti .

Mukhaṃ nayantīti etesu yūpussanesu pasubandhesu imasmiṃ te yūpe sabbaṃ maṇisaṅkhamuttaṃ dhaññaṃ dhanaṃ rajataṃ jātarūpaṃ sannihitaṃ , ayaṃ te yūpo parattha paraloke kāmaduho bhavissati , sassatabhāvaṃ āvahissatīti citrehi kāraṇehi mukhaṃ pasādenti , taṃ taṃ vatvā micchāgāhaṃP6.215 gāhentīti attho .

Sace cāti sace ca yūpe vā sesakaṭṭhesu vā etaṃ maṇiādikaṃ bhaveyya , tidive vā sabbakāmaduho assa , tevijjasaṅghāva puthū hutvā yaññaṃ yajeyyuṃ bahudhanatāya ceva saggakāmatāya ca , aññaṃ abrāhmaṇaṃ na yājeyyuṃ .

Yasmā pana attano dhanaṃ paccāsīsantā aññampi yajāpenti , tasmā abhūtavādinoti veditabbā .

Kuto cāti etasmiñca yūpe vā sesakaṭṭhesu vā kuto etaṃ maṇiādikaṃ avijjamānameva , kuto tidive sabbakāme duhissati .

Sabbathāpi abhūtameva tesaṃ vacanaṃ .

SaṭhāM7.64 ca luddā ca paluddhabālāti ariṭṭha , ime brāhmaṇā nāma kerāṭikā ceva nikkaruṇā ca , te bālā lokaṃ palobhetvā upalobhetvā citrehi kāraṇehi mukhaṃ pasādenti .

Sabbakāmeti aggiṃ ādāya tvañca jūha , amhākañca vittaṃ dehi , tato sabbakāme labhitvā sukhī hohisi .

Tamaggihuttaṃ saraṇaṃ pavissāti taṃ rājānaṃ vā rājamahāmattaṃ vā ādāya aggijuhanaṭṭhānaṃ gehaṃ pavisitvā .

Oropayitvāti citrāni kāraṇāni vadantā kesamassuṃ nakhe ca oropayitvā .

Atigāḷhayantīti vuttatāya tayo vede nissāya ‘‘ idaṃ dātabbaṃ , idaṃ kattabban ’’ ti vadantā vedehi tassa santakaṃ vittaṃ atigāḷhayanti vināsenti viddhaṃsenti .

AnnāniV7.60 bhutvā kuhakā kuhitvāti te kuhakā nānappakāraṃ kuhakakammaṃ katvā samecca samāgantvā yaññaṃ vaṇṇetvā vañcetvā tassa santakaṃ nānaggarasabhojanaṃ bhuñjitvā atha naṃ muṇḍakaṃ katvā yaññapathe ossajanti , taṃ gahetvā bahiyaññāvāṭaṃ gacchantīti attho .

Yogayogenāti te brāhmaṇā taṃ ekaṃ bahukā samecca tena tena yogena tāya tāya yuttiyā vilumpamānā diṭṭhaṃ paccakkhaṃ tassa dhanaṃ adiṭṭhena devalokena adiṭṭhaṃ devalokaṃ vaṇṇetvā āharaṇaṭṭhānaṃ katvā haranti .

Akāsiyā rājūhivānusiṭṭhāti ‘‘ idañcidañca baliṃ gaṇhathā ’’ ti rājūhi anusiṭṭhā akāsiyasaṅkhātā rājapurisā viya .

Tadassāti taṃ assa dhanaṃ ādāya haranti .

Corasamāti abhūtabaliggāhakā sandhicchedakacorasadisā asappurisā .

Vajjhāti vadhārahā evarūpā pāpadhammā udāni loke na haññanti .

Bāhārasīti bāhā asi .

Idaṃ vuttaṃ hoti – idampi ariṭṭha , brāhmaṇānaṃ musāvādaṃ passa .

Te kira yaññesu mahatiṃ palāsayaṭṭhiṃ ‘‘ indassa bāhā asi dakkhiṇā ’’ ti vatvā chindanti .

Tañce etesaṃ vacanaṃ saccaṃ , atha chinnabāhu samāno kenassa bāhubalena indo asure jinātīti .

Samaṅgīti bāhusamaṅgī acchinnabāhu arogoyeva .

Hantāti asurānaṃ hantā .

Paramoti uttamo puññiddhiyā samannāgato aññesaṃ avajjho .

Brāhmaṇāti brāhmaṇānaṃ .

Tuccharūpāti tucchasabhāvā nipphalāM7.65 .

Vañcanāti ye ca te brāhmaṇānaṃ mantā nāma , esā loke sandiṭṭhikā vañcanā .

Yathāpakārānīti yādisāni iṭṭhakāni gahetvā yaññakarehi cityā katāti vadanti .

Tiṭṭhaselāti pabbatā hi acalā tiṭṭhā na upacitā ekagghanā silāmayā ca .

Iṭṭhakāni calāni na ekagghanāni na silāmayāni .

Parivaṇṇayantāti etaṃP6.216 yaññaṃ vaṇṇentā brāhmaṇā .

Samantavedeti paripuṇṇavede brāhmaṇe .

Vahantīti sotesupi āvaṭṭesupi patite vahanti , nimujjāpetvā jīvitakkhayaṃ pāpenti .

Na tena byāpannarasūdakā nāti ettha eko na -kāro pucchanattho hoti .

Nanu tena byāpannarasūdakā nadiyoti taṃ pucchanto evamāha .

Kasmāti kena kāraṇena tāva mahāsamuddova apeyyo kato , kiṃ mahābrahmā yamunādīsu nadīsu udakaṃ apeyyaṃ kātuṃ na sakkoti , samuddeyeva sakkotīti .

Dvirasaññu māhūti dvirasaññū ahu , jātoti attho .

PureV7.61 puratthāti ito pure pubbe puratthā paṭhamakappikakāle .

Kā kassa bhariyāti kā kassa bhariyā nāma .

Tadā hi itthiliṅgameva natthi , pacchā methunadhammavasena mātāpitaro nāma jātā .

Mano manussan ti tadā hi manoyeva manussaṃ janesi , manomayāva sattā nibbattiṃsūti attho .

Tenāpi dhammenāti tenāpi kāraṇena tena sabhāvena na koci jātiyā hīno .

Na hi tadā khattiyādibhedo atthi , tasmā yaṃ brāhmaṇā vadanti ‘‘ brāhmaṇāva jātiyā seṭṭhā , itare hīnā ’’ ti , taṃ micchā .

Evampīti evaṃ vattamāne loke porāṇakavattaṃ jahitvā pacchā attanā sammannitvā katānaṃ vasena khattiyādayo cattāro koṭṭhāsā jātā , evampi vossaggavibhaṅgamāhu , attanā katehi kammavossaggehi tesaṃ sattānaṃ ekacce khattiyā jātā , ekacce brāhmaṇādayoti imaṃ vibhāgaṃ kathenti , tasmā ‘‘ brāhmaṇāva seṭṭhā ’’ ti vacanaṃ micchā .

Sattadhāti yadi mahābrahmunā brāhmaṇānaññeva tayo vedā dinnā , na aññesaṃ , caṇḍālassa mante bhāsantassa muddhā sattadhā phaleyya , naM7.66 ca phalati , tasmā imehi brāhmaṇehi attavadhāya mantā katā , attanoyeva nesaṃ musāvāditaṃ pakāsentā guṇavadhaṃ karonti .

Vācākatāti ete mantā nāma musāvādena cintetvā katā .

Giddhikatā gahītāti lābhagiddhikatāya brāhmaṇehi gahitā .

Dummocayāti macchena gilitabaliso viya dummocayā .

Kabyapathānupannāti kabyākārakabrāhmaṇānaṃ vacanapathaṃ anupannā anugatā .

Te hi yathā icchanti , tathā musā vatvā bandhanti .

Bālānan ti tesañhi bālānaṃ cittaṃ visame niviṭṭhaṃ , taṃ aññe appapaññāva abhisaddahanti .

Porisiyaṃbalenāti porisiyasaṅkhātena balena .

Idaṃ vuttaṃ hoti – yaṃ etesaṃ sīhādīnaṃ purisathāmasaṅkhātaṃ porisiyabalaṃ , tena balena samannāgato brāhmaṇo nāma natthi , sabbe imehi tiracchānehipi hīnāyevāti .

Manussabhāvo ca gavaṃva pekkhoti apica yo etesaṃ manussabhāvo , so gunnaṃ viya pekkhitabbo .

Kiṃkāraṇā ?

Jāti hi tesaṃ asamā samānā .

Tesañhi brāhmaṇānaṃ duppaññatāya gohi saddhiṃ samānajātiyeva asamā .

Aññameva hi gunnaṃ saṇṭhānaṃ , aññaṃ tesanti .

Etena brāhmaṇe tiracchānesu sīhādīhi samepi akatvā gorūpasameva karoti .

Sace ca rājāti ariṭṭha , yadi mahābrahmunā dinnabhāvena khattiyova pathaviṃ vijitvā .

Sajīvavāti sahajīvīhi amaccehi samannāgato .

Assavapārisajjoti attano ovādakaraparisāvacarova siyā , athassa parisāya yujjhitvāP6.217 rajjaṃ kātabbaṃ nāma na bhaveyyaV7.62 .

Sayameva so ekakova sattusaṅghaṃ vijeyya , evaṃ sati yuddhe dukkhābhāvena tassa pajā niccasukhī bhaveyya , etañca natthi .

Tasmā tesaṃ vacanaṃ micchā .

Khattiyamantāti rājasatthañca tayo ca vedā attano āṇāya ruciyā ‘‘ idameva kattabban ’’ ti pavattattā atthena ete samakā bhavanti .

Avinicchinitvāti tesaṃ khattiyamantānaṃ khattiyopi vedānaṃ brāhmaṇopi atthaṃ avinicchinitvā āṇāvaseneva uggaṇhanto taṃ atthaṃ udakoghena channamaggaṃ viya na bujjhati .

AtthenaM7.67 eteti vañcanatthena ete samakā bhavanti .

Kiṃkāraṇā ?

Brāhmaṇāva seṭṭhā , aññe vaṇṇā hīnāti vadanti .

Ye ca te lābhādayo lokadhammā , sabbeva tesaṃ catunnampi vaṇṇānaṃ dhammā .

Ekasattopi etehi muttako nāma natthi .

Iti brāhmaṇā lokadhammehi aparimuttāva samānā ‘‘ seṭṭhā mayan ’’ ti musā kathenti .

Ibbhāti gahapatikā .

Tevijjasaṅghā cāti brāhmaṇāpi tatheva puthūni kasigorakkhādīni kammāni karonti .

Niccussukāti niccaṃ ussukkajātā chandajātā .

Tadappapaññā dvirasaññurā teti tasmā bhātika , dvirasaññu nippaññā brāhmaṇā , ārā te dhammato .

Porāṇakā hi brāhmaṇadhammā etarahi sunakhesu sandissantīti .

Evaṃ mahāsatto tassa vādaṃ bhinditvā attano vādaṃ patiṭṭhāpesi .

Tassa dhammakathaṃ sutvā sabbā nāgaparisā somanassajātā ahesuṃ .

Mahāsatto nesādabrāhmaṇaṃ nāgabhavanā nīharāpesi , paribhāsamattampissa nākāsi .

Sāgarabrahmadattopi ṭhapitadivasaṃ anatikkamitvā caturaṅginiyā senāya saha pitu vasanaṭṭhānaṃ agamāsi .

Mahāsattopi ‘‘ mātulañca ayyakañca passissāmī ’’ ti bheriṃ carāpetvā mahantena sirisobhaggena yamunāto uttaritvā tameva assamapadaṃ ārabbha pāyāsi .

Avasesā bhātaro cassa mātāpitaro ca pacchato pāyiṃsu .

Tasmiṃ khaṇe sāgarabrahmadatto mahāsattaṃ mahatiyā parisāya āgacchantaṃ asañjānitvā pitaraṃ pucchanto āha –

967.

‘‘ Kassa bherī mudiṅgā ca , saṅkhā paṇavadindimā ;

Purato paṭipannāni , hāsayantā rathesabhaṃ .

968.

‘‘ KassaV7.63 kañcanapaṭṭena , puthunā vijjuvaṇṇinā ;

Yuvā kalāpasannaddho , ko eti siriyā jalaṃ .

969.

‘‘ Ukkāmukhapahaṭṭhaṃva , khadiraṅgārasannibhaṃ ;

Mukhañca rucirā bhāti , ko eti siriyā jalaṃ .

970.

‘‘ KassaP6.218 jambonadaṃ chattaṃ , sasalākaṃ manoramaṃ ;

Ādiccaraṃsāvaraṇaṃ , ko eti siriyā jalaṃ .

971.

‘‘ KassaM7.68 aṅgaṃ pariggayha , vālabījanimuttamaṃ ;

Ubhato varapuññassa , muddhani uparūpari .

972.

‘‘ Kassa pekhuṇahatthāni , citrāni ca mudūni ca ;

Kañcanamaṇidaṇḍāni , caranti dubhato mukhaṃ .

973.

‘‘ Khadiraṅgāravaṇṇābhā , ukkāmukhapahaṃsitā ;

Kassete kuṇḍalā vaggū , sobhanti dubhato mukhaṃ .

974.

‘‘ Kassa vātena chupitā , niddhantā mudukāḷakā ;

Sobhayanti nalāṭantaṃ , nabhā vijjurivuggatā .

975.

‘‘ Kassa etāni akkhīni , āyatāni puthūni ca ;

Ko sobhati visālakkho , kassetaṃ uṇṇajaṃ mukhaṃ .

976.

‘‘ Kassete lapanajātā , suddhā saṅkhavarūpamā ;

Bhāsamānassa sobhanti , dantā kuppilasādisā .

977.

‘‘ Kassa lākhārasasamā , hatthapādā sukhedhitā ;

Ko so bimboṭṭhasampanno , divā sūriyova bhāsati .

978.

‘‘ HimaccayeV7.64 himavati , mahāsālova pupphito ;

Ko so odātapāvāro , jayaṃ indova sobhati .

979.

‘‘ Suvaṇṇapīḷakākiṇṇaṃ , maṇidaṇḍavicittakaṃ ;

Ko so parisamogayha , īsaṃ khaggaṃ pamuñcati .

980.

‘‘ Suvaṇṇavikatā cittā , sukatā cittasibbanā ;

Ko so omuñcate pādā , namo katvā mahesino ’’ ti .

Tattha paṭipannānīti kassetāni tūriyāni purato paṭipannāni .

Hāsayantāti etaṃ rājānaṃ hāsayantā .

Kassa kañcanapaṭṭenāti kassa nalāṭante bandhena uṇhīsapaṭṭena vijjuyā meghamukhaṃ viya mukhaṃ pajjotatīti pucchati .

Yuvā kalāpasannaddhoti taruṇo sannaddhakalāpo .

Ukkāmukhapahaṭṭhaṃvāti kammāruddhane pahaṭṭhasuvaṇṇaṃ viya .

Khadiraṅgārasannibhan ti ādittakhadiraṅgārasannibhaṃ .

Jambonadan ti rattasuvaṇṇamayaṃ .

Aṅgaṃ pariggayhāti cāmarigāhakenaM7.69 aṅgena pariggahitā hutvā .

Vālabījanimuttaman ti uttamaṃ vālabījaniṃ .

Pekhuṇahatthānīti morapiñchahatthakāni .

Citrānīti sattaratanacitrāni .

Kañcanamaṇidaṇḍānīti tapanīyasuvaṇṇena ca maṇīhiP6.219 ca khaṇitadaṇḍāni .

Dubhato mukhan ti mukhassa ubhayapassesu caranti .

Vātena chupitāti vātapahaṭā .

Niddhantāti siniddhaantā .

Nalāṭantan ti kassete evarūpā kesā nalāṭantaṃ upasobhenti .

Nabhā vijjurivuggatāti nabhato uggatā vijju viya .

Uṇṇajan ti kañcanādāso viya paripuṇṇaṃ .

Lapanajātāti mukhajātā .

Kuppilasādisāti mandālakamakulasadisā .

Sukhedhitāti sukhaparihaṭā .

Jayaṃ indovāti jayaṃ patto indo viya .

Suvaṇṇapīḷakākiṇṇan ti suvaṇṇapīḷakāhi ākiṇṇaṃ .

Maṇidaṇḍavicittakan ti maṇīhi tharumhi vicittakaṃ .

Suvaṇṇavikatāti suvaṇṇakhacitā .

Cittāti sattaratanavicittā .

Sukatāti suṭṭhu niṭṭhitā .

Cittasibbanāti citrasibbiniyo .

Ko so omuñcate pādāti ko esa pādato evarūpā pādukā omuñcatīti .

Evaṃ puttena sāgarabrahmadattena puṭṭho iddhimā abhiññālābhī tāpaso ‘‘ tāta , ete dhataraṭṭharañño puttā tava bhāgineyyanāgā ’’ ti ācikkhanto gāthamāha –

981.

‘‘ DhataraṭṭhāV7.65 hi te nāgā , iddhimanto yasassino ;

Samuddajāya uppannā , nāgā ete mahiddhikā ’’ ti .

Evaṃ tesaṃ kathentānaññeva nāgaparisā patvā tāpasassa pāde vanditvā ekamantaṃ nisīdiṃsu .

Samuddajāpi pitaraṃ vanditvā roditvā nāgaparisāya saddhiṃ nāgabhavanameva gatā .

Sāgarabrahmadattopi tattheva katipāhaṃ vasitvā bārāṇasimeva gato .

Samuddajā nāgabhavaneyeva kālamakāsi .

Bodhisatto yāvajīvaṃ sīlaṃ rakkhitvā uposathakammaṃ katvā āyupariyosāne saddhiṃ parisāya saggapuraṃ pūresi .

Satthā imaṃ dhammadesanaṃ āharitvā ‘‘ evaṃ upāsakā porāṇakapaṇḍitā anuppannepi buddhe evarūpaṃ nāma sampattiṃ pahāya uposathakammaṃ kariṃsuyevā ’’ tiM7.70 vatvā jātakaṃ samodhānesi .

Desanāpariyosāne upāsakā sotāpattiphale patiṭṭhahiṃsu .

Tadā mātāpitaro mahārājakulāni ahesuṃ , nesādabrāhmaṇo devadatto , somadatto ānando , ajamukhī uppalavaṇṇā , sudassano sāriputto , subhogo moggallāno , kāṇāriṭṭho sunakkhatto , bhūridatto pana ahameva sammāsambuddho ahosinti .

Bhūridattajātakavaṇṇanā chaṭṭhāniṭṭhitā .