Issues
Select Version
Nettippakaraṇa-aṭṭhakathā

Nettippakaraṇa-aṭṭhakathā

Author: _System_Pali_VRI_ @ Administrator

Nettippakaraṇa-aṭṭhakathā

Ganthārambhakathā

MahākāruṇikaṃV0.133M0.1 nāthaṃ , ñeyyasāgarapāraguṃ ;
Vande nipuṇagambhīra-vicitranayadesanaṃ .
Vijjācaraṇasampannā , yena niyyanti lokato ;
Vande tamuttamaṃ dhammaṃ , sammāsambuddhapūjitaṃ .
Sīlādiguṇasampanno , ṭhito maggaphalesu yo ;
Vande ariyasaṅghaṃ taṃ , puññakkhettaṃ anuttaraṃ .
Vandanājanitaṃ puññaṃ , iti yaṃ ratanattaye ;
Hatantarāyo sabbattha , hutvāhaṃ tassa tejasā .
ṬhitiṃV0.134 ākaṅkhamānena , ciraṃ saddhammanettiyā ;
Dhammarakkhita nāmena , therena abhiyācito .
Padumuttaranāthassa , pādamūle pavattitaṃ ;
Passatā abhinīhāraṃ , sampattaṃ yassa matthakaṃ .
Saṃkhittaṃ vibhajantānaṃ , eso aggoti tādinā ;
Ṭhapito etadaggasmiṃ , yo mahāsāvakuttamo .
Chaḷabhiñño vasippatto , pabhinnapaṭisambhido ;
Mahākaccāyano thero , sambuddhena pasaṃsito .
TenaM0.2 yā bhāsitā netti , satthārā anumoditā ;
Sāsanassa sadāyattā , navaṅgassatthavaṇṇanā .
Tassā gambhīrañāṇehi , ogāhetabbabhāvato ;
Kiñcāpi dukkarā kātuṃ , atthasaṃvaṇṇanā mayā .
Saha saṃvaṇṇanaṃ yasmā , dharate satthusāsanaṃ ;
Pubbācariyasīhānaṃ , tiṭṭhateva vinicchayo .
Tasmā tamupanissāya , ogāhetvāna pañcapi ;
Nikāye peṭakenāpi , saṃsanditvā yathābalaṃ .
Suvisuddhamasaṃkiṇṇaṃ , nipuṇatthavinicchayaṃ ;
Mahāvihāravāsīnaṃ , samayaṃ avilomayaṃ .
Pamādalekhaṃ vajjetvā , pāḷiṃ sammā niyojayaṃ ;
Upadesaṃ vibhāvento , karissāmatthavaṇṇanaṃ .
ItiV0.135 atthaṃ asaṅkiṇṇaṃ , nettippakaraṇassa me ;
Vibhajantassa sakkaccaṃ , nisāmayatha sādhavoti .
Tattha kenaṭṭhena netti ?
Saddhammanayanaṭṭhena netti .
Yathā hi taṇhā satte kāmādibhavaṃ nayatīti ‘‘ bhavanettī ’’ ti vuccati , evamayampi veneyyasatte ariyadhammaṃ nayatīti saddhammanayanaṭṭhena ‘‘ nettī ’’ ti vuccati .
Atha vā nayanti tāyāti netti .
Nettippakaraṇena hi karaṇabhūtena dhammakathikā veneyyasatte dassanamaggaṃ nayanti sampāpentīti , nīyanti vā ettha etasmiṃ pakaraṇe adhiṭṭhānabhūte patiṭṭhāpetvā veneyyā nibbānaṃ sampāpiyantīti netti .
Na hi nettiupadesasannissayena vinā aviparītasuttatthāvabodho sambhavati .
Tathā hi vuttaṃ –
‘‘ tasmā nibbāyitukāmenā ’’ tiādi .
Sabbāpi hi suttassa atthasaṃvaṇṇanā nettiupadesāyattā , netti ca suttappabhavā , suttaṃ sammāsambuddhappabhavanti .
Sā panāyaṃ netti pakaraṇaparicchedato tippabhedā hāranayapaṭṭhānānaṃ vasena .
Paṭhamañhi hāravicāro , tato nayavicāro , pacchā paṭṭhānavicāroti .
Pāḷivavatthānato pana saṅgahavāravibhāgavāravasena duvidhā .
Sabbāpi hi netti saṅgahavāro vibhāgavāroti vāradvayameva hoti .
TatthaM0.3 saṅgahavāro ādito pañcahi gāthāhi paricchinno .
Sabbo hi pakaraṇattho ‘‘ yaṃ loko pūjayate ’’ tiādīhi pañcahi gāthāhi apariggahito nāma natthi .
Nanu cettha paṭṭhānaṃ asaṅgahitanti ?
Nayidamevaṃ daṭṭhabbaṃ , mūlapadaggahaṇena paṭṭhānassa saṅgahitattā .
Tathā hi vakkhati –
‘‘ aṭṭhārasa mūlapadā kuhiṃ daṭṭhabbā sāsanapaṭṭhāne ’’ ti .
Mūlapadapaṭṭhānāni hi atthanayasaṅkhārattikā viya aññamaññaṃ saṅgahitāni .
Vibhāgavāro pana uddesaniddesapaṭiniddesavasena tividho .
Tesu ‘‘ tattha katame soḷasa hārā ’’ ti ārabhitvā yāva ‘‘ bhavanti aṭṭhārasa padānī ’’ ti ayaṃ uddesavāro .
‘‘ Assādādīnavatā ’’ ti ārabhitvā yāva ‘‘ tettiṃsā ettikā nettī ’’ ti ayaṃ niddesavāro .
Paṭiniddesavāro pana hāravibhaṅgavāro hārasampātavāro nayasamuṭṭhānavāro sāsanapaṭṭhānavāroti catubbidho .
Tesu ‘‘ tattha katamo desanāhāro ’’ ti ārabhitvā yāva ‘‘ ayaṃ pahānena samāropanā ’’ ti ayaṃ hāravibhaṅgavāro .
Tattha ‘‘ katamo desanāhārasampāto ’’ ti ārabhitvā yāva ‘‘ anupādisesā ca nibbānadhātū ’’ ti ayaṃ hārasampātavāro .
Etthāha – hāravibhaṅgahārasampātavārānaṃ kiṃ nānākaraṇanti ?
Vuccate – yattha anekehipi udāharaṇasuttehi ekoV0.136 hāro niddisīyati , ayaṃ hāravibhaṅgavāro .
Yattha pana ekasmiṃ sutte aneke hārā sampatanti , ayaṃ hārasampātavāro .
Vuttañhetaṃ peṭake –
‘‘ Yattha ca sabbe hārā , sampatamānā nayanti suttatthaṃ ;
Byañjanavidhiputhuttā , sā bhūmī hārasampāto ’’ ti .
Nayasamuṭṭhānasāsanapaṭṭhānavāravibhāgo pākaṭo eva .
Sāsanapaṭṭhānavāro pana saṅgahavāre viya uddesaniddesavāresupi na sarūpato uddhaṭoti .
Etthāha –
‘‘ idaṃ nettippakaraṇaṃ mahāsāvakabhāsitaṃ , bhagavatā anumoditan ’’ ti ca kathametaṃ viññāyatīti ?
Pāḷito eva .
Na hi pāḷito aññaṃ pamāṇataraṃ atthi .
Yā hi catūhi mahāpadesehi aviruddhā pāḷi , sā pamāṇaṃ .
Tathā hi agarahitāya ācariyaparamparāya peṭakopadeso viya idaṃ nettippakaraṇaṃ ābhataṃ .
Yadi evaṃ kasmāssa nidānaṃ na vuttaṃ .
Sāvakabhāsitānampi hi subhasutta- ( dī . ni .1.444 ādayo ) anaṅgaṇasutta- ( ma . ni .1.57 ādayo ) kaccāyanasaṃyuttā dīnaṃM0.4 nidānaṃ bhāsitanti ?
Nayidaṃ ekantikaṃ .
Sāvakabhāsitānaṃ buddhabhāsitānampi hi ekaccānaṃ paṭisambhidāmagganiddesādīnaṃ dhammapadabuddhavaṃsādīnañca nidānaṃ na bhāsitaṃ , na ca tāvatā tāni appamāṇaṃ , evamidhāpi daṭṭhabbaṃ .
Nidānañca nāma suttavinayānaṃ dhammabhaṇḍāgārikaupālittherādīhi mahāsāvakeheva bhāsitaṃ , idañca mahāsāvakabhāsitaṃ , theraṃ muñcitvā anaññavisayattā imissā vicāraṇāyāti kimetena nidānagavesanena , atthoyevettha gavesitabbo , yo pāḷiyā aviruddhoti .
Atha vā pāḷiyā atthasaṃvaṇṇanābhāvato na imassa pakaraṇassa visuṃ nidānavacanakiccaṃ atthi , paṭisambhidāmagganiddesādīnaṃ viyāti daṭṭhabbaṃ .
Idāni etasmiṃ pakaraṇe nānappakārakosallatthaṃ ayaṃ vibhāgo veditabbo – sabbameva cetaṃ pakaraṇaṃ sāsanapariyeṭṭhibhāvato ekavidhaṃ , tathā ariyamaggasampādanato vimuttirasato ca .
Byañjanatthavicārabhāvato duvidhaṃ , tathā saṅgahavibhāgabhāvato dhammavinayatthasaṃvaṇṇanato lokiyalokuttaratthasaṅgahaṇato rūpārūpadhammapariggāhakato lakkhaṇalakkhiyabhāvato pavattinivattivacanato sabhāgavisabhāganiddesato sādhāraṇāsādhāraṇadhammavibhāgato ca .
Tividhaṃ puggalattayaniddesato tividhakalyāṇavibhāgato pariññattayakathanato pahānattayūpadesatoV0.137 sikkhattayasaṅgahaṇato tividhasaṃkilesavisodhanato mūlagītianugītisaṅgītibhedato piṭakattayatthasaṃvaṇṇanato hāranayapaṭṭhānappabhedato ca .
Catubbidhaṃ catuppaṭisambhidāvisayato catunayadesanato dhammatthadesanāpaṭivedhagambhīrabhāvato ca .
Pañcavidhaṃ abhiññeyyādidhammavibhāgato pañcakkhandhaniddesato pañcagatiparicchedato pañcanikāyatthavivaraṇato ca .
Chabbidhaṃ chaḷārammaṇavibhāgato chaajjhattikabāhirāyatanavibhāgato ca .
Sattavidhaṃ sattaviññāṇaṭṭhitiparicchedato .
Navavidhaṃ suttādinavaṅganiddesato .
Cuddasavidhaṃ suttādhiṭṭhānavibhāgato .
Soḷasavidhaṃ aṭṭhavīsatividhañca sāsanapaṭṭhānappabhedato .
Caturāsītisahassavidhaṃ caturāsītisahassadhammakkhandhavicārabhāvatotiādinā nayena pakaraṇavibhāgo veditabbo .
Tattha sāsanapariyeṭṭhibhāvatoti sakalaṃ nettippakaraṇaṃ sikkhattayasaṅgahassa navaṅgassa satthusāsanassa atthasaṃvaṇṇanābhāvato .
AriyamaggasampādanatotiM0.5 dassanabhūmibhāvanābhūmisampādanato .
Vimuttirasatoti sāsanassa amatapariyosānattā vuttaṃ .
Byañjanatthavicārabhāvatoti hārabyañjanapadakammanayānaṃ byañjanavicārattā atthapadaatthanayānaṃ atthavicārattā vuttaṃ .
Saṅgahavibhāgabhāvo parato āvi bhavissati .
Dhammavinayatthasaṃvaṇṇanatoti sakalassāpi pariyattisāsanassa dhammavinayabhāvato vuttaṃ .
Lakkhaṇalakkhiyabhāvatoti nettivacanassa lakkhaṇattā udāharaṇasuttānañca lakkhiyattā vuttaṃ .
Sabhāgavisabhāganiddesatoti samānajātiyā dhammā sabhāgā , paṭipakkhā visabhāgā , taṃvicārabhāvatoti attho .
Sādhāraṇāsādhāraṇadhammavibhāgatoti pahānekaṭṭhasahajekaṭṭhatādisāmaññena ye dhammā yesaṃ dhammānaṃ nāmavatthādinā sādhāraṇā tabbidhuratāya asādhāraṇā ca , taṃvibhāgato duvidhanti attho .
Puggalattayaniddesatoti ugghaṭitaññuādi puggalattayaniddesato .
Tividhakalyāṇavibhāgatoti ādikalyāṇādivibhāgato .
Mūlagītianugītisaṅgītibhedatoti paṭhamaṃ vacanaṃ mūlagīti , vuttasseva atthassa saṅgahagāthā anugīti , taṃtaṃsuttatthayojanavasena vippakiṇṇassa pakaraṇassa saṅgāyanaṃ saṅgīti , sā therassa parato pavattitāti veditabbā , etāsaṃ tissannaṃ bhedato tividhanti attho .
Pañcakkhandhaniddesatoti rūpādipañcakkhandhasīlādipañcadhammakkhandhaniddesato pañcavidhanti attho .
Suttādhiṭṭhānavibhāgatoti lobhadosamohānaṃ alobhādosāmohānaṃ kāyavacīmanokammānaṃ saddhādipañcindriyānañca vasena cuddasavidhassa suttādhiṭṭhānassa vibhāgavacanato cuddasavidhanti attho .
Sesaṃ suviññeyyanti na papañcitaṃ .