5. Kaccānagottasuttavaṇṇanā
15. Pañcame sammādiṭṭhi sammādiṭṭhīti yaṃ paṇḍitā devamanussā tesu tesu ṭhānesu sammādassanaṃ vadanti , sabbampi taṃ dvīhi padehi saṅkhipitvā pucchati .
Dvayanissitoti dve koṭṭhāse nissito .
Yebhuyyenāti iminā ṭhapetvā ariyapuggale sesamahājanaṃ dasseti .
Atthitan ti sassataṃ .
Natthitan ti ucchedaṃ .
Lokasamudayan ti loko nāma saṅkhāraloko , tassa nibbatti .
Sammappaññāya passatoti sammāpaññā nāma savipassanā maggapaññā , tāya passantassāti attho .
Yā loke natthitāti saṅkhāraloke nibbattesu dhammesu paññāyantesveva yā natthīti ucchedadiṭṭhi uppajjeyya , sā na hotīti attho .
Apica lokasamudayan ti anulomapaccayākāraṃ .
Lokanissaye passantassāpi hi paccayānaṃ anucchedena paccayuppannassa anucchedaṃ passato yā natthīti ucchedadiṭṭhi uppajjeyya , sā na hoti .
Lokanirodhan ti saṅkhārānaṃ bhaṅgaṃ .
Yā
V2.30 loke atthitāti saṅkhāraloke bhijjamānesu dhammesu paññāyantesveva yā atthīti sassatadiṭṭhi uppajjeyyaP2.33 , sā na hotīti attho .
Lokanirodhan ti paṭilomapaccayākāraṃ .
Paccayanirodhaṃ passantassāpi paccayanirodhena paccayuppannanirodhaṃ passato yā atthīti sassatadiṭṭhi uppajjeyya , sā na hotīti ayampettha attho .Upayupādānābhinivesavinibandhoti upayehi ca upādānehi ca abhinivesehi ca vinibandho .
Tattha upayāti dve upayā taṇhupayo ca diṭṭhupayo ca .
Upādānādīsupi eseva nayo .
Taṇhādiṭṭhiyo hi yasmā ahaṃ mamantiādīhi ākārehi tebhūmakadhamme upenti upagacchanti , tasmā upayāti
M2.32 vuccanti .
Yasmā pana te dhamme upādiyanti ceva abhinivisanti ca , tasmā upādānāti ca abhinivesāti ca vuccanti .
Tāhi cāyaṃ loko vinibandho .
Tenāha ‘‘ upayupādānābhinivesavinibandho ’’ ti .Tañcāyan ti tañca upayupādānaṃ ayaṃ ariyasāvako .
Cetaso adhiṭṭhānan ti cittassa patiṭṭhānabhūtaṃ .
Abhinivesānusayan ti abhinivesabhūtañca anusayabhūtañca .
Taṇhādiṭṭhīsu hi akusalacittaṃ patiṭṭhāti , tā ca tasmiṃ abhinivisanti ceva anusenti ca , tasmā tadubhayaṃ cetaso adhiṭṭhānaṃ abhinivesānusayanti ca āha .
Na upetīti na upagacchati .
Na upādiyatīti na gaṇhāti .
Nādhiṭṭhātīti na adhiṭṭhāti , kinti ?
Attā meti .
Dukkhamevāti pañcupādānakkhandhamattameva .
Na kaṅkhatīti ‘‘ dukkhameva uppajjati , dukkhaṃ nirujjhati , na añño ettha satto nāma atthī ’’ ti kaṅkhaṃ na karoti .
Na vicikicchatīti na vicikicchaṃ uppādeti .
Aparappaccayāti na parappaccayena , aññassa apattiyāyetvā attapaccakkhañāṇamevassa ettha hotīti .
Ettāvatā
P2.34 kho , kaccāna , sammādiṭṭhi hotīti evaṃ sattasaññāya pahīnattā ettakena sammādassanaṃ nāma hotīti missakasammādiṭṭhiṃ āha .Ayameko antoti esa eko nikūṭanto
V2.31 lāmakanto paṭhamakaṃ sassataṃ .Ayaṃ dutiyoti esa dutiyo sabbaṃ natthīti uppajjanakadiṭṭhisaṅkhāto nikūṭanto lāmakanto dutiyako ucchedoti attho .
Sesamettha uttānamevāti .
Pañcamaṃ .