6. Dhanuggahasuttavaṇṇanā
228. Chaṭṭhe daḷhadhammā dhanuggahāti daḷhadhanuno issāsā .
Daḷhadhanu nāma dvisahassathāmaṃ vuccati , dvisahassathāmaṃ nāma yassa āropitassa jiyābaddho lohasīsādīnaṃ bhāro daṇḍe gahetvā yāva kaṇḍappamāṇā ukkhittassa pathavito muccati .
Susikkhitāti dasadvādasavassāni ācariyakule
V2.200 uggahitasippā .
Katahatthāti yo sippameva uggaṇhāti , so katahattho na hoti , ime pana katahatthā ciṇṇavasībhāvā .
Katūpāsanāti rājakulādīsu dassitasippā .Tassa purisassa javoti evarūpo añño puriso nāma na bhūtapubbo , bodhisattasseva pana javanahaṃsakālo nāma āsi .
Tadā bodhisatto cattāri
M2.208 kaṇḍāni āhari .
Tadā kirassa kaniṭṭhabhātaro ‘‘ mayaṃ , bhātika , sūriyena saddhiṃ javissāmā ’’ ti ārocesuṃ .
Bodhisatto āha –
‘‘ sūriyo sīghajavo , na sakkhissatha tumhe tena saddhiṃ javitun ’’ ti .
Te dutiyaṃ tatiyampi tatheva vatvā ekadivasaṃ ‘‘ gacchāmā ’’ ti yugandharapabbataṃ āruhitvā nisīdiṃsu .
Bodhisatto ‘‘ kahaṃ me bhātaro ’’ ti ?
Pucchitvā ,‘‘ sūriyena saddhiṃ javituṃ gatā ’’ ti vutte ,‘‘ vinassissanti tapassino ’’ ti te anukampamāno sayampi gantvā tesaṃ santike nisīdi .
Atha sūriye uggacchante dvepi bhātaro sūriyena saddhiṃyeva ākāsaṃ pakkhantā , bodhisattopi tehi saddhiṃyeva pakkhanto .
Tesu ekassa apatteyeva antarabhattasamaye pakkhantaresuP2.226 aggi uṭṭhahi , so bhātaraṃ pakkositvā ‘‘ na sakkomī ’’ ti āha .
Tamenaṃ bodhisatto ‘‘ mā bhāyī ’’ ti samassāsetvā pakkhapañjarena paliveṭhetvā darathaṃ vinodetvā ‘‘ gacchā ’’ ti pesesi .
Dutiyo yāva antarabhattā javitvā pakkhantaresu aggimhi uṭṭhahite tathevāha .
Tampi so tatheva katvā ‘‘ gacchā ’’ ti pesesi .
Sayaṃ pana yāva majjhanhikā javitvā ,‘‘ ete bālāti mayāpi bālena na bhavitabban ’’ ti nivattitvā –
‘‘ adiṭṭhasahāyakaṃ bārāṇasirājaṃ passissāmī ’’ ti bārāṇasiṃ agamāsi .
Tasmiṃ nagaramatthake paribbhamante dvādasayojanaṃ nagaraṃ pattakaṭāhena otthaṭapatto viya ahosi .
Atha paribbhamantassa paribbhamantassa tattha tattha chiddāni paññāyiṃsu .
Sayampi anekahaṃsasahassasadiso paññāyi .
So vegaṃ paṭisaṃharitvā rājagehābhimukho ahosi .
Rājā oloketvā –
‘‘ āgato kira me piyasahāyo javanahaṃso ’’ ti vātapānaṃ vivaritvā ratanapīṭhaṃ paññāpetvā olokento aṭṭhāsi .
Bodhisatto ratanapīṭhe nisīdi .
Athassa rājā sahassapākena telena pakkhantarāni makkhetvā , madhulāje ceva madhurapānakañca adāsi .
Tato naṃ kataparibhogaṃ ‘‘ samma , kahaṃ agamāsī ’’ ti ?
Pucchi .
So taṃ pavattiṃ ārocetvā ‘‘ athāhaṃ , mahārāja , yāva majjhanhikā javitvā –
‘ natthi javitena attho ’ ti nivatto ’’ ti ācikkhi .
Atha rājā āha –
‘‘ ahaṃ , sāmi , tumhākaṃ sūriyena saddhiṃ javanavegaṃM2.209 passitukāmo ’’ tiV2.201 .
Dukkaraṃ , mahārāja , na sakkā tayā passitunti .
Tena hi , sāmi , sarikkhakamattampi dassehīti .
Āma , mahārāja , dhanuggahe sannipātehīti .
Rājā sannipātesi .
Haṃso tato cattāro gahetvā nagaramajjhe toraṇaṃ kāretvā attano gīvāya ghaṇḍaṃ piḷandhāpetvā toraṇassa upari nisīditvā –
‘‘ cattāro janā toraṇaṃ nissāya catudisābhimukhā ekekaṃ kaṇḍaṃ khipantū ’’ ti vatvā , sayaṃ paṭhamakaṇḍeneva saddhiṃ uppatitvā , taṃ kaṇḍaṃ aggahetvāva , dakkhiṇābhimukhaṃ gatakaṇḍaṃ dhanuto ratanamattāpagataṃP2.227 gaṇhi .
Dutiyaṃ dviratanamattāpagataṃ , tatiyaṃ tiratanamattāpagataṃ , catutthaṃ bhūmiṃ appattameva gaṇhi .
Atha naṃ cattāri kaṇḍāni gahetvā toraṇe nisinnakāleyeva addasaṃsu .
So rājānaṃ āha –
‘‘ passa , mahārāja , evaṃsīgho amhākaṃ javo ’’ ti .
Evaṃ bodhisatteneva javanahaṃsakāle tāni kaṇḍāni āharitānīti veditabbāni .Purato dhāvantīti aggato javanti .
Na panetā sabbakālaṃ puratova honti , kadāci purato , kadāci pacchato honti .
Ākāsaṭṭhakavimānesu hi uyyānānipi honti pokkharaṇiyopi , tā tattha nahāyanti , udakakīḷaṃ kīḷamānā pacchatopi honti , vegena pana gantvā puna puratova dhāvanti .
Āyusaṅkhārāti rūpajīvitindriyaṃ sandhāya vuttaṃ .
Tañhi tato sīghataraṃ khīyati .
Arūpadhammānaṃ pana bhedo na sakkā paññāpetuṃ .
Chaṭṭhaṃ .