Issues
Select Version
(SN)Nidānavaggo
(SN)Nidānavaggo

Chaṭṭhaṃ . 7. Acelakassapasuttavaṇṇanā

Author: _System_commentary_ @ Administrator

Chaṭṭhaṃ . 7. Acelakassapasuttavaṇṇanā

17. Sattame acelo kassapoti liṅgena acelo niccelo , nāmena kassapo .
Dūratovāti mahatā bhikkhusaṅghena parivutaṃ āgacchantaṃ dūrato eva addasa .
Kiñcideva desan ti kiñcideva kāraṇaṃ . Okāsan ti pañhabyākaraṇassa khaṇaṃ kālaṃ .
Antaragharan ti ‘‘ na pallatthikāya antaraghare nisīdissāmī ’’ ti ettha antonivesanaṃ antaragharaṃ . ‘‘ Okkhittacakkhu antaraghare gamissāmī ’’ ti ettha indakhīlato paṭṭhāya antogāmo . Idhāpi ayameva adhippeto .
YadākaṅkhasītiP2.35 yaṃ icchasi . Kasmā pana bhagavā kathetukāmo yāvatatiyaṃ paṭikkhipīti ? Gāravajananatthaṃ . Diṭṭhigatikā hi khippaṃ kathiyamāne gāravaṃ na karonti ,‘‘ samaṇaṃ gotamaṃ upasaṅkamitumpi pucchitumpi sukaraṃ , pucchitamatteyeva kathetī ’’ ti vacanampi na saddahanti . Dve tayo vāre paṭikkhitte pana gāravaṃ karonti ,‘‘ samaṇaṃ gotamaṃ upasaṅkamitumpi pañhaṃ pucchitumpi dukkaran ’’ tiV2.32 yāvatatiyaṃ yācite kathiyamānaṃ sussūsanti saddahanti . Iti bhagavā ‘‘ ayaṃ sussūsissati saddahissatī ’’ ti yāvatatiyaṃ yācāpetvā kathesi . Apica yathā bhisakko telaṃ vā phāṇitaṃ vā pacanto mudupākakharapākānaṃ pākakālaṃ āgamayamāno pākakālaṃ anatikkamitvāva otāreti . Evaṃ bhagavā sattānaṃ ñāṇaparipākaṃ āgamayamāno ‘‘ ettakena kālena imassa ñāṇaṃ paripākaṃ gamissatī ’’ ti ñatvāva yāvatatiyaṃ yācāpesi .
Mā hevaṃ , kassapāti , kassapa , mā evaṃ bhaṇi . Sayaṃkataṃ dukkhan ti hi vattuṃ na vaṭṭati , attā nāma koci dukkhassa kārako natthīti dīpeti .
Paratopi eseva nayo .
Adhiccasamuppannan ti akāraṇena yadicchāya uppannaṃ .
Iti puṭṭho samānoti kasmā evamāha ? Evaṃ kirassa ahosi – ‘‘ ayaṃ ‘ sayaṃkataṃ dukkhan ’ tiādinā puṭṭho ‘ mā hevan ’ ti vadati ,‘ natthī ’ ti puṭṭho ‘ atthī ’ ti vadati . ‘ Bhavaṃ gotamo dukkhaṃ na jānāti na passatī ’ ti puṭṭho ‘ jānāmi khvāhan ’ ti vadati . Kiñci nu kho mayā virajjhitvā pucchito ’’ ti mūlatoM2.34 paṭṭhāya attano pucchameva sodhento evamāha .
Ācikkhatu ca me , bhante , bhagavāti idha satthari sañjātagāravo ‘‘ bhavan ’’ ti avatvā ‘‘ bhagavā ’’ ti vadati .
So karotītiādi ,‘‘ sayaṃkataṃ dukkhan ’’ ti laddhiyā paṭisedhanatthaṃ vuttaṃ . Ettha ca satoti idaṃ bhummatthe sāmivacanaṃ , tasmā evamattho daṭṭhabbo – so karoti so paṭisaṃvedayatīti kho , kassapa , ādimhiyeva evaṃ sati pacchā sayaṃkataṃ dukkhanti ayaṃ laddhi hoti . Ettha ca dukkhan ti vaṭṭadukkhaṃ adhippetaṃ . Iti vadan ti etassa purimena ādisaddena anantarena ca sassatasaddenaP2.36 sambandho hoti . ‘‘ Dīpeti gaṇhātī ’’ ti ayaṃ panettha pāṭhaseso . Idañhi vuttaṃ hoti – iti evaṃ vadanto āditova sassataṃ dīpeti , sassataṃ gaṇhāti . Kasmā ? Tassa hi taṃ dassanaṃ etaṃ pareti , kārakañca vedakañca ekameva gaṇhantaṃ etaṃ sassataṃ upagacchatīti attho .
Añño karotītiādi pana ‘‘ paraṃkataṃ dukkhan ’’ ti laddhiyā paṭisedhanatthaṃ vuttaṃ . ‘‘ Ādito sato ’’ ti idaṃ pana idhāpi āharitabbaṃ . Ayañhettha attho – añño karoti añño paṭisaṃvediyatīti kho pana , kassapa , ādimhiyeva evaṃ sati , pacchā ‘‘ kārako idheva ucchijjati , tena kataṃ añño paṭisaṃvediyatī ’’ ti evaṃ uppannāya ucchedadiṭṭhiyā saddhiṃ sampayuttāyaV2.33 vedanāya abhitunnassa viddhassa sato ‘‘ paraṃkataṃ dukkhan ’’ ti ayaṃ laddhi hotīti . Iti vadan tiādi vuttanayeneva yojetabbaṃ . Tatrāyaṃ yojanā – evañca vadanto āditova ucchedaṃ dīpeti , ucchedaṃ gaṇhāti . Kasmā ? Tassa hi taṃ dassanaṃ etaṃ pareti , etaṃ ucchedaṃ upagacchatīti attho .
Ete teti ye sassatucchedasaṅkhāte ubho ante ( anupagamma tathāgato dhammaṃ deseti , ete te , kassapa , ubho ante ) anupagamma pahāya anallīyitvā majjhena tathāgato dhammaṃ deseti , majjhimāya paṭipadāya ṭhito desetīti attho . Kataraṃ dhammanti ce ? Yadidaṃ avijjāpaccayā saṅkhārāti . Ettha hi kāraṇato phalaṃ , kāraṇanirodhena cassa nirodho dīpito , na koci kārako vā vedako vāM2.35 niddiṭṭho . Ettāvatā sesapañhā paṭisedhitā honti . Ubho ante anupagammāti iminā hi tatiyapañho paṭikkhitto . Avijjāpaccayā saṅkhārāti iminā adhiccasamuppannatā ceva ajānanañca paṭikkhittanti veditabbaṃ .
Labheyyan ti idaṃ so bhagavato santike bhikkhubhāvaṃ patthayamāno āha .
Atha bhagavā yonena khandhake titthiyaparivāso ( mahāva .86) paññatto , yaṃ aññatitthiyapubbo sāmaṇerabhūmiyaṃ ṭhito ‘‘ ahaṃ , bhante , itthannāmo aññatitthiyapubboP2.37 imasmiṃ dhammavinaye ākaṅkhāmi upasampadaṃ . Svāhaṃ , bhante , saṅghaṃ cattāro māse parivāsaṃ yācāmī ’’ tiādinā nayena samādiyitvā parivasati , taṃ sandhāya yo kho , kassapa , aññatitthiyapubbotiādimāha . Tattha pabbajjan ti vacanasiliṭṭhatāvasena vuttaṃ . Aparivasitvāyeva hi pabbajjaṃ labhati . Upasampadatthikena pana nātikālena gāmappavesanādīni aṭṭha vattāni pūrentena parivasitabbaṃ . Āraddhacittāti aṭṭhavattapūraṇena tuṭṭhacittā . Ayamettha saṅkhepo , vitthārato panesa titthiyaparivāso samantapāsādikāya vinayaṭṭhakathāya pabbajjakkhandhakavaṇṇanāyaṃ ( mahāva . aṭṭha .86) vuttanayeneva veditabbo . Apica mayāti ayamettha pāṭho , aññattha pana ‘‘ apica metthā ’’ ti . Puggalavemattatā viditāti puggalanānattaṃ viditaṃ . ‘‘ Ayaṃ puggalo parivāsāraho , ayaṃ na parivāsāraho ’’ ti idaṃ mayhaṃ pākaṭanti dasseti .
Tato kassapo cintesi – ‘‘ aho acchariyaṃ buddhasāsanaṃ , yattha evaṃ ghaṃsitvā koṭṭetvā yuttameva gaṇhanti , ayuttaṃ chaḍḍentī ’’ ti . Tato suṭṭhutaraṃ pabbajjāya sañjātussāhoV2.34 sace , bhantetiādimāha .
Atha bhagavā tassa tibbacchandataṃ viditvā ‘‘ na kassapo parivāsaṃ arahatī ’’ ti aññataraṃ bhikkhuṃ āmantesi – ‘‘ gaccha , bhikkhu , kassapaṃ nahāpetvā pabbājetvā ānehī ’’ ti . So tathā katvā taṃ pabbājetvā bhagavato santikaṃ agamāsi . Bhagavā gaṇe nisīditvā upasampādesi . Tena vuttaṃ alattha kho acelo kassapo bhagavato santike pabbajjaṃ , alattha upasampadan ti .
Acirūpasampannotiādi sesaṃ brāhmaṇasaṃyutte ( saṃ . ni .1.187) vuttamevāti .
Sattamaṃ .