Issues
Nidānavaggaṭīkā
Nidānavaggaṭīkā

1. Pañcaverabhayasuttavaṇṇanā

Author: _System_Pali_VRI_ @ Administrator

1. Pañcaverabhayasuttavaṇṇanā

41. Yatoti yasmiṃ kāle .
Ayañhi to -saddo dā-saddo viya idha kālavisayo .
Tenāha ‘‘ yadā ’’ ti .
Bhayaveracetanāyoti bhāyitabbaṭṭhena bhayaṃ , verapasavanaṭṭhena veranti ca laddhanāmā cetanāyo .
Pāṇātipātādayo hi yassa pavattanti , yañca uddissa pavattiyanti , ubhaye sabhayabheravāti te eva bhāyitabbabhayaverajanakāvāti .
Sotassa ariyamaggassa ādito paṭṭhāya paṭipattiadhigamo sotāpattiM2.85 , tadatthāya tattha patiṭṭhitassa ca aṅgāni sotāpattiyaṅgāni , tadubhayaṃV2.73 sandhāyāha ‘‘ duvidhaṃ sotāpattiyā aṅgan ’’ ti , sotāpattiatthaṃ aṅganti attho .
Yaṃ pubbabhāgeti yaṃ sayaṃ sotāpattimaggaphalapaṭilābhato pubbabhāge tadatthāya saṃvattati .
Kiṃ pana tanti āha ‘‘ sappurisasaṃsevo ’’ tiādi .
Sappurisānaṃ buddhādīnaṃ ariyañāṇasaññāṇajātā payirupāsanā , saddhammassavanaṃ catusaccadhammassavanaṃ , yoniso upāyena aniccādito manasi karaṇaṃ yoniso manasikāro , ussukkāpentena dhammassa nibbānassa anudhammapaṭipajjanaṃ dhammānudhammapaṭipattīti etāni sotāpattiyā aṅgāni .
Aṭṭhakathāyaṃ pana sotāpattiaṅganti padaṃ apekkhitvā ‘‘ evaṃ āgatan ’’ ti vuttaṃ .
Ṭhitassa puggalassa aṅgaṃ .
Sotāpanno aṅgīyati ñāyati etenāti sotāpannassa aṅganti pi vuccati .
Idaṃ pacchā vuttaṃ aṅgaṃ .
Dosehi ārakāti ariyoti āha ‘‘ niddoso ’’ ti .
Kathaṃ avijjā saṅkhārānaṃ paccayotiādinā kenacipi anupārambhiyattā nirupārambho .
Ñāṇaṃ sandhāya ‘‘ niddoso ’’ ti vuttaṃ , paṭiccasamuppādaṃ sandhāya ‘‘ nirupārambho ’’ ti vadanti .
Ubhayampi pana sandhāya ubhayaṃ vuttanti apare .
Paṭiccasamuppādo ettha adhippeto .
Tathā hi vuttaṃ ‘‘ aparāparaṃ uppannāya vipassanāpaññāyā ’’ ti .
Na hi maggañāṇaṃ vipassanāpaññāti .
Sammā upāyattā tassa paṭiccasamuppanne yāthāvato ñāyatīti ñāyo , paṭiccasamuppādo .
Ñāṇaṃ pana ñāyati so etenāti ñāyo .
Tatthāti niraye .
Maggasotan ti maggassa sotaṃ .
Āpannoti adhigato .
Apāyesu uppajjanasaṅkhāto vinipātadhammo etassāti vinipātadhammo , na vinipātadhammo avinipātadhammo .
Paraṃ ayananti ativiya savisaye ayitabbaṃ bujjhitabbaṃ .
Yesañhi dhātūnaṃ gatiattho , buddhipi tesaṃ attho .
Tenāha ‘‘ avassaṃ abhisambujjhanako ’’ ti .
Pāṇātipātakammakāraṇāti pāṇātipātasaṅkhātassa pāpakammassa karaṇahetu .
Veraṃ vuccati virodho , tadeva bhāyitabbato bhayan ti āha ‘‘ bhayaṃ veranti atthato ekan ’’ ti .
Idaṃ bāhiraṃ veraṃ nāma tassa verassa mūlabhūtato verakārapuggalato bahibhāvattā .
Teneva hi tassa verakārapuggalassa uppannaṃ veraṃ sandhāya ‘‘ idaṃ ajjhattikaveraṃ nāmā ’’ ti vuttaṃ , tannissitassa verassa mūlabhūtā verakārapuggalacetanā uppajjati paharituṃ asamatthassapīti adhippāyo .
Na hi nerayikā nirayapālesuM2.86 paṭipaharituṃ sakkonti .
Nirayapālassa cetanā uppajjatīti etena ‘‘ atthi niraye nirayapālā ’’ ti dasseti .
Yaṃ panetaṃ bāhiraveran ti yamidaṃ diṭṭhadhammikaṃ samparāyikañca bāhiraṃ veraṃ .
Puggalaveranti vuttaṃ attakiccaṃ sādhetuṃ asakkonto kevalaṃ parapuggale uppannamattaṃ veranti katvā .
Atthato ekameva ‘‘ cetasikan ’’ ti visesetvā vuttattā .
Sesapadesūti ‘‘ adinnādānapaccayā ’’ tiādinā āgatesu sesakoṭṭhāsesu .
Attho bhaggoti attho dhaṃsitoV2.74 .
Adhigatenāti maggena adhigatena .
‘‘ Abhigatenā ’’ tipi pāṭho , adhivuttenāti attho .
Tenāha ‘‘ acalappasādenā ’’ ti .
Pañcaverabhayasuttavaṇṇanā niṭṭhitā .