10. Susimasuttavaṇṇanā
70. Dasame garukatoti garubhāvahetūnaṃ uttamaguṇānaṃ matthakappattiyā anaññasādhāraṇena garukārena garukato .
Mānitoti sammāpaṭipattiyā mānito .
Tāya hi viññūnaṃ manāpatāti āha ‘‘ manena piyāyito ’’ ti .
Catupaccayapūjāya ca pūjitoti idaṃ atthavacanaṃ .
Yadatthaṃ saṃgītikārehi ‘‘ tena kho pana samayena bhagavā sakkato hotī ’’ tiādinā imassa suttassa nidānaṃ nikkhittaṃ , tassa atthassa ulliṅgavasena vuttanti daṭṭhabbaṃ .
Esa nayo sesapadesupi .
Aṃsakūṭatoti
V2.107M2.124 uttarāsaṅgena ubho aṃsakūṭe paṭicchādetvā ṭhitā dakkhiṇaaṃsakūṭato , ubhayato vā apanenti .Paricitaganthavasena paṇḍitaparibbājako , yato pacchā visesabhāgī jāto .
Vicittanayāya dhammakathāya kathanato ‘‘ kaviseṭṭho ’’ ti āhaṃsu .
Tejussadoti mahātejo .
Purebhattakiccādīnaṃ niyatabhāvena niyamamanuyutto .
Vipassanālakkhaṇamhīti ñāṇaṃ tattha kathitaṃ .
Dhamman ti tassaṃ tassaṃ parisāyaṃ therassa asammukhā desitaṃ dhammaṃ .
Āharitvā katheti tathā varassa dinnattā .
Kiñcāpi susimo pūraṇādayo viya satthupaṭiñño na hoti , titthiyehi pana ‘‘ ayaṃ brāhmaṇapabbajito paññavā vedaṅgakusalo ’’ ti gaṇācariyaṭṭhāne ṭhapito , tathā cassa sambhāvito .
Tena vuttaṃ ‘‘ ahaṃ satthāti paṭijānanto ’’ ti , na sassatadiṭṭhikattā .
Tathā hesa bhagavato sammukhā upagantuṃ asakkhi .
Aññāti arahattassa nāmaṃ aññindriyassa ciṇṇante pavattattā .
Taṃ pavattin ti yaṃ aññabyākaraṇaṃ vuttaṃ , taṃ sutvā .
Assa susimassa , paramappamāṇan ti uttamakoṭi .
Ācariyamuṭṭhīti ācariyassa muṭṭhikatadhammo .
Aṅgasantatāyāti nīvaraṇādīnaṃ paccanīkadhammānaṃ vidūrabhāvena jhānaṅgānaṃ vūpasantatāya .
Nibbutasabbadarathapariḷāhatāya hi tesaṃ jhānānaṃ paṇītatarabhāvo .
Ārammaṇasantatāyāti rūpapatibhāgavigamena saṇhasukhumādibhāvappattassa ārammaṇassa santabhāvena .
Yadaggena hi tesaṃ bhāvanātisayasambhāvitasaṇhasukhumappakārāni ārammaṇāni santāni , tadaggena jhānaṅgānaṃ santatā veditabbā .
Ārammaṇasantatāya vā tadārammaṇadhammānaṃ santatā lokuttaradhammārammaṇāhi paccavekkhaṇāhi dīpetabbā .
Āruppavimokkhāti arūpajjhānasaññāvimokkhā .
Paññāmatteneva vimuttā , na ubhatobhāgavimuttā .
Dhammānaṃ ṭhitatā taṃsabhāvatā dhammaṭṭhiti , aniccadukkhānattatā , tattha ñāṇaṃ dhammaṭṭhitiñāṇan ti āha ‘‘ vipassanāñāṇan ’’ ti .
Evamāhāti ‘‘ pubbe kho , susima , dhammaṭṭhitiñāṇaṃ , pacchā nibbāne ñāṇan ’’ ti evamādi .
Vināpi
M2.125 samādhin ti samathalakkhaṇappattaṃ purimasiddhaṃ vināpi samādhinti vipassanāyānikaṃ sandhāya vuttaṃ .Evan ti vuttākārena .
Na samādhinissando anupubbavihārā viya .
Na samādhiānisaṃso
V2.108 lokiyābhiññā viya .Na samādhissa nipphatti sabbabhavaggaṃ viya .
Vipassanāya nipphatti maggo vā phalaṃ vāti yojanā .
Rūpādīsu cetesu tiṇṇaṃ lakkhaṇānaṃ parivattanavasena desanā teparivaṭṭadesanā .
Anuyogaṃ āropentoti nanu vuttaṃ , susima , idāni arahattādhigamena sabbaso paccayākāraṃ paṭivijjhitvā tattha vigatasammohoti anuyogaṃ karonto .
Pākaṭakaraṇatthan ti yathā tvaṃ , susima , nijjhānako sukkhavipassako ca hutvā āsavānaṃ khayasammasane suppatiṭṭhito , evametepi bhikkhū , tasmā ‘‘ api pana tumhe āyasmanto ’’ tiādinā na te tayā anuyuñjitabbāti .
Susimasuttavaṇṇanā niṭṭhitā .
Mahāvaggavaṇṇanā niṭṭhitā .