Issues
Nidānavaggaṭīkā
Nidānavaggaṭīkā

6. Dhanuggahasuttavaṇṇanā

Author: _System_Pali_VRI_ @ Administrator

6. Dhanuggahasuttavaṇṇanā

228. DaḷhadhanunotiM2.189 thirataradhanuno .
Idāni tassa thiratarabhāvaṃ paricchedato dassetuṃ ‘‘ daḷhadhanū ’’ tiādi vuttaṃ .
Tattha dvisahassathāman ti palānaṃ dvisahassathāmaṃ .
Vuttamevatthaṃ pākaṭataraṃ katvā dassetuṃ ‘‘ yassā ’’ tiādimāha .
Tattha yassāti dhanuno .
Āropitassāti jiyaṃ āropitassa .
Jiyābaddhoti jiyāya baddho .
Pathavito muccati , etaṃ ‘‘ dvisahassathāman ’’ ti veditabbaṃV2.168 .
Lohasīsādīnan ti kāḷalohatambalohasīsādīnaṃ .
Bhāroti purisabhāro , so pana majjhimapurisassa vasena edisaṃ tassa balaṃ daṭṭhabbaṃ .
Uggahitasippā dhanuvedasikkhāvasena .
Ciṇṇavasībhāvā lakkhesu avirajjhanasarakkhepavasena .
Kataṃ rājakulādīsu upagantvā asanaṃ sarakkhepo etehīti katūpasanāti āha ‘‘ rājakulādīsu dassitasippā ’’ ti .
‘‘ Bodhisatto cattāri kaṇḍāni āharī ’’ ti vatvā tameva atthaṃ vitthārato dassento ‘‘ tadā kirā ’’ tiādimāha .
Tattha javissāmāti dhāvissāma .
Aggi uṭṭhahīti sīghapatanasantāpena ca sūriyarasmisantāpassa āsannabhāvena ca usumā uṭṭhahi .
Pakkhapañjarenāti pakkhajālantarena .
Nivattitvāti ‘‘ nippayojanamidaṃ javanan ’’ ti nivattitvā .
Pattakaṭāhena otthaṭapatto viyāti pihitapatto viya ahosi , vegasā patanena nagarassa upari ākāsassa nirikkhaṇaṃ ahosi .
Sañcāritattā anekahaṃsasahassasadiso paññāyi seyyathāpi bodhisattassa dhanuggahakāle sarakūṭādidassane .
Dukkaran ti tassa adassanaṃ sandhāyāha , na attano patanaṃ .
Sūriyamaṇḍalañhi atisīghena javena gacchantampi paññāsayojanāyāmavitthataṃ attano vipulatāya pabhassaratāya ca sattānaṃ cakkhussa gocarabhāvaṃ gacchati , javanahaṃso pana tādisena sūriyena saddhiṃ javena gacchanto na paññāyeyya .
Tasmā vuttaṃ ‘‘ na sakkā tayā passitun ’’ ti .
Cattāro akkhaṇavedhino .
Gantvā gahite sotuṃ ghaṇḍaṃ piḷandhāpetvā sayaṃ puratthābhimukho nisinno .
Puratthimadisābhimukhaṃ gatakaṇḍaṃ sandhāyāha ‘‘ paṭhamakaṇḍeneva saddhiṃ uppatitvā ’’ ti .
Te cattāri kaṇḍāni ekakkhaṇeyeva khipiṃsu .
ĀyuṃM2.190 saṅkharoti etenāti āyusaṅkhāro .
Yathā hi kammajarūpānaṃ pavatti jīvitindriyapaṭibaddhā , evaṃ attabhāvassa pavatti tappaṭibaddhāti .
Bahuvacananiddeso pana pāḷiyaṃ ekasmiṃ khaṇe anekasatasaṅkhassa jīvitindriyassa upalabbhanato .
Taṃ jīvitindriyaṃ .
Tato yathāvuttadevatānaṃ javato sīghataraṃ khīyati ittarakhaṇattā .
Vuttañhetaṃ –
‘‘ Jīvitaṃ attabhāvo ca , sukhadukkhā ca kevalā ;
Ekacittasamāyuttā , lahuso vattate khaṇo ’’ ti .( mahāni .10);
BhedotiV2.169 bhaṅgo .
Na sakkā paññāpetuṃ tatopi ativiya ittarakhaṇattā .
Dhanuggahasuttavaṇṇanā niṭṭhitā .