问题
选择版本
Jātakapāḷi
Jātakapāḷi

8. Aṭṭhakanipāto

作者: _System_Pali_VRI_ @ Administrator

8. Aṭṭhakanipāto

417. Kaccānijātakaṃ (1)

1.
OdātavatthāT1.238V1.144M1.175 suci allakesā , kaccāni kiṃ kumbhimadhissayitvā [ kumbhimapassayitvā ( pī .)];
Piṭṭhā tilā dhovasi taṇḍulāni , tilodano hehiti kissa hetu .
2.
Na kho ayaṃ brāhmaṇa bhojanatthā [ bhojanatthaṃ ( syā .)], tilodano hehiti sādhupakko ;
Dhammo mato tassa pahuttamajja [ pahūnamajja ( syā .), pahūtamajja ( sī .), bahūtamajjā ( pī .)], ahaṃ karissāmi susānamajjhe .
3.
Anuvicca kaccāni karohi kiccaṃ , dhammo mato ko nu taveva [ taveta ( sī . syā . pī .)] saṃsi ;
Sahassanetto atulānubhāvo , na miyyatī dhammavaro kadāci .
4.
Daḷhappamāṇaṃ mama ettha brahme , dhammo mato natthi mamettha kaṅkhā ;
Ye yeva dāni pāpā bhavanti , teT1.239 teva dāni sukhitā bhavanti .
5.
Suṇisā hi mayhaṃ vañjhā ahosi , sā maṃ vadhitvāna vijāyi puttaṃ ;
Sā dāni sabbassa kulassa issarā , ahaṃ panamhi [ vasāmi ( syā .)] apaviddhā ekikā .
6.
JīvāmiM1.176 vohaṃ na matohamasmi [ nāhaṃ matosmi ( sī . pī .)], taveva atthāya idhāgatosmi ;
Yā taṃ vadhitvāna vijāyi puttaṃ , sahāva puttena karomi bhasmaṃ .
7.
Evañca [ etañca ( sī . pī .)] te ruccati devarāja , mameva atthāya idhāgatosi ;
Ahañca putto suṇisā ca nattā , sammodamānā gharamāvasema .
8.
Evañca te ruccati kātiyāni , hatāpi santā na jahāsi dhammaṃ ;
Tuvañca [ tvañca ( pī . ka .)] putto suṇisā ca nattā , sammodamānā gharamāvasetha .
9.
Sā kātiyānī suṇisāya saddhiṃ , sammodamānā gharamāvasittha ;
PuttoT1.240 ca nattā ca upaṭṭhahiṃsu , devānamindena adhiggahītāti .
Kaccānijātakaṃ paṭhamaṃ .

418. Aṭṭhasaddajātakaṃ (2)

10.
IdaṃV1.145 pure ninnamāhu , bahumacchaṃ mahodakaṃ ;
Āvāso bakarājassa , pettikaṃ bhavanaṃ mama ;
Tyajja bhekena [ bhiṅgena ( ka .)] yāpema , okaṃ na vajahāmase [ okantaṃ na jahāmase ( ka .)].
11.
Ko dutiyaṃ asīlissa , bandharassakkhi bhecchati [ bhejjati ( sī . syā . pī .), bhindati ( ka .)];
Ko me putte kulāvakaṃ , mañca sotthiṃ karissati .
12.
Sabbā parikkhayā pheggu , yāva tassā gatī ahu ;
Khīṇabhakkho mahārāja , sāre na ramatī ghuṇo .
13.
SāM1.177 nūnāhaṃ ito gantvā , rañño muttā nivesanā ;
Attānaṃ ramayissāmi , dumasākhaniketinī .
14.
So nūnāhaṃ ito gantvā , rañño mutto nivesanā ;
Aggodakāni pissāmi , yūthassa purato vajaṃ .
15.
Taṃ maṃ kāmehi sammattaṃ , rattaṃ kāmesu mucchitaṃ ;
Ānayī bharato [ vanato ( ka .)] luddo , bāhiko bhaddamatthu te .
16.
Andhakāratimisāyaṃ , tuṅge uparipabbate ;
SāT1.241 maṃ saṇhena mudunā , mā pādaṃ khali [ khaṇi ( sī . syā . pī .)] yasmani .
17.
Asaṃsayaṃ jātikhayantadassī , na gabbhaseyyaṃ punarāvajissaṃ ;
Ayamantimā pacchimā gabbhaseyyā [ ayaṃ hi me antimā gabbhaseyyā ( sī . pī .)], khīṇo me saṃsāro punabbhavāyāti .
Aṭṭhasaddajātakaṃ dutiyaṃ .

419. Sulasājātakaṃ (3)

18.
Idaṃ suvaṇṇakāyūraṃ , muttā veḷuriyā bahū ;
Sabbaṃ harassu bhaddante , mañca dāsīti sāvaya .
19.
Oropayassu kalyāṇi , mā bāḷhaṃ [ bahuṃ ( sī . syā . pī .)] paridevasi ;
Na cāhaṃ abhijānāmi , ahantvā dhanamābhataṃ .
20.
Yato sarāmi attānaṃ , yato pattāsmi viññutaṃ ;
Na cāhaṃ abhijānāmi , aññaṃ piyataraṃ tayā .
21.
Ehi taṃ upagūhissaṃ [ upaguyhissaṃ ( ka .)], karissañca padakkhiṇaṃ ;
Na hi dāni puna atthi , mama tuyhañca saṅgamo .
22.
NaV1.146 hi sabbesu ṭhānesu , puriso hoti paṇḍito ;
Itthīpi paṇḍitā hoti , tattha tattha vicakkhaṇā .
23.
NaM1.178 hi sabbesu ṭhānesu , puriso hoti paṇḍito ;
ItthīpiT1.242 paṇḍitā hoti , lahuṃ atthaṃ vicintikā [ lahumatthavicintikā ( sī . pī .)].
24.
Lahuñca vata khippañca , nikaṭṭhe samacetayi ;
Migaṃ puṇṇāyateneva [ puṇṇāyataneva ( syā .)], sulasā sattukaṃ vadhi .
25.
Yodha uppatitaṃ atthaṃ , na khippamanubujjhati ;
So haññati mandamati , corova girigabbhare .
26.
Yo ca uppatitaṃ atthaṃ , khippameva nibodhati ;
Muccate sattusambādhā , sulasā sattukāmivāti .
Sulasājātakaṃ tatiyaṃ .

420. Sumaṅgalajātakaṃ (4)

27.
Bhusamhi [ bhusampi ( ka .), bhusaṃ hi ( sī . niyya )] kuddhoti avekkhiyāna , na tāva daṇḍaṃ paṇayeyya issaro ;
Aṭṭhānaso appatirūpamattano , parassa dukkhāni bhusaṃ udīraye .
28.
Yato ca jāneyya pasādamattano , atthaṃ niyuñjeyya parassa dukkaṭaṃ ;
Tadāyamatthoti sayaṃ avekkhiya , athassa daṇḍaṃ sadisaṃ nivesaye .
29.
Na cāpi jhāpeti paraṃ na attanaṃ , amucchito yo nayate nayānayaṃ ;
YoT1.243 daṇḍadhāro bhavatīdha issaro , sa vaṇṇagutto siriyā na dhaṃsati .
30.
Ye khattiyā se anisammakārino , paṇenti daṇḍaṃ sahasā pamucchitā ;
Avaṇṇasaṃyutā [ yuttāva ( ka .)] jahanti jīvitaṃ , ito vimuttāpi ca yanti duggatiṃ .
31.
DhammeM1.179 ca ye ariyappavedite ratā , anuttarā te vacasā manasā kammunā ca ;
Te santisoraccasamādhisaṇṭhitā , vajanti lokaṃ dubhayaṃ tathāvidhā .
32.
Rājāhamasmi narapamadānamissaro , sacepi kujjhāmi ṭhapemi attanaṃ ;
Nisedhayanto janataṃ tathāvidhaṃ , paṇemi daṇḍaṃ anukampa yoniso .
33.
Sirī ca lakkhī ca taveva khattiya , janādhipa mā vijahi kudācanaṃ ;
Akkodhano niccapasannacitto , anīgho tuvaṃ vassasatāni pālaya .
34.
Guṇehi etehi upeta khattiya , ṭhitamariyavattī [ vatti ( sī .), vutti ( ka .)] suvaco akodhano ;
SukhīT1.244 anuppīḷa pasāsamediniṃ [ anuppīḷaṃ sahasamedaniṃ ( ka .)], ito vimuttopi ca yāhi suggatiṃ .
35.
EvaṃV1.147 sunītena [ suvinītena ( pī .)] subhāsitena , dhammena ñāyena upāyaso nayaṃ ;
Nibbāpaye saṅkhubhitaṃ mahājanaṃ , mahāva megho salilena medininti [ medaninti ( syā . ka .)].
Sumaṅgalajātakaṃ catutthaṃ .

421. Gaṅgamālajātakaṃ (5)

36.
Aṅgārajātā pathavī , kukkuḷānugatā mahī ;
Atha gāyasi vattāni [ vatthāni ( ka .)], na taṃ tapati ātapo .
37.
Uddhaṃ tapati ādicco , adho tapati vālukā ;
Atha gāyasi vattāni [ vatthāni ( ka .)], na taṃ tapati ātapo .
38.
NaM1.180 maṃ tapati ātapo , ātapā [ ātappā ( sī . syā . pī .)] tapayanti maṃ ;
Atthā hi vividhā rāja , te tapanti na ātapo .
39.
Addasaṃ kāma te mūlaṃ , saṅkappā kāma jāyasi ;
Na taṃ saṅkappayissāmi , evaṃ kāma na hehisi .
40.
Appāpi kāmā na alaṃ , bahūhipi na tappati ;
Ahahā bālalapanā , parivajjetha [ paṭivijjhetha ( pī . sī . aṭṭha .)] jaggato .
41.
AppassaT1.245 kammassa phalaṃ mamedaṃ , udayo ajjhāgamā mahattapattaṃ ;
Suladdhalābho vata māṇavassa , yo pabbajī kāmarāgaṃ pahāya .
42.
Tapasā pajahanti pāpakammaṃ , tapasā nhāpitakumbhakārabhāvaṃ ;
Tapasā abhibhuyya gaṅgamāla , nāmenālapasajja brahmadattaṃ .
43.
Sandiṭṭhikameva ‘‘ amma ’’ passatha , khantīsoraccassa ayaṃ [ yo ( syā . pī . ka .)] vipāko ;
Yo [ so ( syā . ka .)] sabbajanassa vanditohu , taṃ vandāma sarājikā samaccā .
44.
Mā kiñci avacuttha gaṅgamālaṃ , muninaṃ monapathesu sikkhamānaṃ ;
Eso hi atari aṇṇavaṃ , yaṃ taritvā caranti vītasokāti .
Gaṅgamālajātakaṃ pañcamaṃ .

422. Cetiyajātakaṃ (6)

45.
DhammoT1.246 have hato hanti , nāhato hanti kiñcanaṃ [ kañcinaṃ ( pī .)];
Tasmā hi dhammaṃ na hane , mā tvaṃ [ taṃ ( syā . pī .)] dhammo hato hani .
46.
AlikaṃV1.148M1.181 bhāsamānassa , apakkamanti devatā ;
Pūtikañca mukhaṃ vāti , sakaṭṭhānā ca dhaṃsati ;
Yo jānaṃ pucchito pañhaṃ , aññathā naṃ viyākare .
47.
Sace hi saccaṃ bhaṇasi , hohi rāja yathā pure ;
Musā ce bhāsase rāja , bhūmiyaṃ tiṭṭha cetiya .
48.
Akāle vassatī tassa , kāle tassa na vassati ;
Yo jānaṃ pucchito pañhaṃ , aññathā naṃ viyākare .
49.
Sace hi saccaṃ bhaṇasi , hohi rāja yathā pure ;
Musā ce bhāsase rāja , bhūmiṃ pavisa cetiya .
50.
Jivhā tassa dvidhā hoti , uragasseva disampati ;
Yo jānaṃ pucchito pañhaṃ , aññathā naṃ viyākare .
51.
Sace hi saccaṃ bhaṇasi , hohi rāja yathā pure ;
Musā ce bhāsase rāja , bhiyyo pavisa cetiya .
52.
Jivhā tassa na bhavati , macchasseva disampati ;
Yo jānaṃ pucchito pañhaṃ , aññathā naṃ viyākare .
53.
Sace hi saccaṃ bhaṇasi , hohi rāja yathā pure ;
Musā ce bhāsase rāja , bhiyyo pavisa cetiya .
54.
ThiyovaT1.247 tassa jāyanti [ thiyo tassa pajāyanti ( ka .)], na pumā jāyare kule ;
Yo jānaṃ pucchito pañhaṃ , aññathā naṃ viyākare .
55.
Sace hi saccaṃ bhaṇasi , hohi rāja yathā pure ;
Musā ce bhāsase rāja , bhiyyo pavisa cetiya .
56.
Puttā tassa na bhavanti , pakkamanti disodisaṃ ;
Yo jānaṃ pucchito pañhaṃ , aññathā naṃ viyākare .
57.
Sace hi saccaṃ bhaṇasi , hohi rāja yathā pure ;
Musā ce bhāsase rāja , bhiyyo pavisa cetiya .
58.
SaM1.182 rājā isinā satto , antalikkhacaro pure ;
Pāvekkhi pathaviṃ cecco , hīnatto patva pariyāyaṃ [ attapariyāyaṃ ( sī . syā .), pattapariyāyaṃ ( ka . sī . niyya )].
59.
TasmāV1.149 hi chandāgamanaṃ , nappasaṃsanti paṇḍitā ;
Aduṭṭhacitto bhāseyya , giraṃ saccūpasaṃhitanti .
Cetiyajātakaṃ chaṭṭhaṃ .

423. Indriyajātakaṃ (7)

60.
Yo indriyānaṃ kāmena , vasaṃ nārada gacchati ;
So pariccajjubho loke , jīvantova visussati [ jīvantopivisussati ( syā .), jīvanto vāpi sussati ( ka .)].
61.
Sukhassānantaraṃ dukkhaṃ , dukkhassānantaraṃ sukhaṃ ;
Sosi [ sopi ( syā . pī . ka .)] patto sukhā [ sukha ( syā .), sukhaṃ ( ka .)] dukkhaṃ , pāṭikaṅkha varaṃ sukhaṃ .
62.
KicchakāleT1.248 kicchasaho , yo kicchaṃ nātivattati ;
Sa kicchantaṃ sukhaṃ dhīro , yogaṃ samadhigacchati .
63.
Na heva kāmāna kāmā , nānatthā nātthakāraṇā ;
Na katañca niraṅkatvā , dhammā cavitumarahasi .
64.
Dakkhaṃ gahapatī [ gahapataṃ ( sī . syā . pī .), gahavataṃ (?)] sādhu , saṃvibhajjañca bhojanaṃ ;
Ahāso atthalābhesu , atthabyāpatti abyatho .
65.
Ettāvatetaṃ paṇḍiccaṃ , api so [ asito ( sī . syā . pī .)] davilo [ devalo ( sī . pī .)] bravi ;
Na yito kiñci pāpiyo , yo indriyānaṃ vasaṃ vaje .
66.
Amittānaṃva hatthatthaṃ , sivi pappoti māmiva ;
Kammaṃ vijjañca dakkheyyaṃ , vivāhaṃ sīlamaddavaṃ ;
Ete ca yase hāpetvā , nibbatto sehi kammehi .
67.
Sohaṃ sahassajīnova abandhu aparāyaṇo ;
Ariyadhammā apakkanto , yathā peto tathevahaṃ .
68.
SukhakāmeM1.183 dukkhāpetvā , āpannosmi padaṃ imaṃ ;
So sukhaṃ nādhigacchāmi , ṭhito [ cito ( pī . sī . aṭṭha .)] bhāṇumatāmivāti .
Indriyajātakaṃ sattamaṃ .

424. Ādittajātakaṃ (8)

69.
Ādittasmiṃ agārasmiṃ , yaṃ nīharati bhājanaṃ ;
TaṃT1.249 tassa hoti atthāya , no ca yaṃ tattha ḍayhati .
70.
EvāmādīpitoV1.150 loko , jarāya maraṇena ca ;
Nīharetheva dānena , dinnaṃ hoti sunīhataṃ [ sunībhataṃ ( sī . syā . pī .), sunibbhataṃ ( ka .)].
71.
Yo dhammaladdhassa dadāti dānaṃ , uṭṭhānavīriyādhigatassa jantu ;
Atikkamma so vetaraṇiṃ [ vettaraṇiṃ ( ka .)] yamassa , dibbāni ṭhānāni upeti macco .
72.
Dānañca yuddhañca samānamāhu , appāpi santā bahuke jinanti ;
Appampi ce saddahāno dadāti , teneva so hoti sukhī parattha .
73.
Viceyya dānaṃ sugatappasatthaṃ , ye dakkhiṇeyyā idha jīvaloke ;
Etesu dinnāni mahapphalāni , bījāni vuttāni yathā sukhette .
74.
Yo pāṇabhūtāni aheṭhayaṃ caraṃ , parūpavādā na karoti pāpaṃ ;
Bhīruṃ pasaṃsanti na tattha sūraṃ , bhayā hi santo na karonti pāpaṃ .
75.
Hīnena brahmacariyena , khattiye upapajjati ;
MajjhimenaT1.250 ca devattaṃ , uttamena visujjhati .
76.
AddhāM1.184 hi dānaṃ bahudhā pasatthaṃ , dānā ca kho dhammapadaṃva seyyo ;
Pubbeva hi pubbatareva santo [ pubbe ca hi pubbatare ca santo ( saṃ . ni .1.33)], nibbānamevajjhagamuṃ sapaññāti .
Ādittajātakaṃ aṭṭhamaṃ .

425. Aṭṭhānajātakaṃ (9)

77.
Gaṅgā kumudinī santā , saṅkhavaṇṇā ca kokilā ;
Jambu tālaphalaṃ dajjā , atha nūna tadā siyā .
78.
Yadā kacchapalomānaṃ , pāvāro tividho siyā ;
Hemantikaṃ pāvuraṇaṃ [ pāpuraṇaṃ ( sī . syā . pī .)], atha nūna tadā siyā .
79.
Yadā makasapādānaṃ [ dāṭhānaṃ ( sī . pī .)], aṭṭālo sukato siyā ;
Daḷho ca avikampī ca [ appakampī ca ( sī . pī .)], atha nūna tadā siyā .
80.
Yadā sasavisāṇānaṃ , nisseṇī sukatā siyā ;
Saggassārohaṇatthāya , atha nūna tadā siyā .
81.
Yadā nisseṇimāruyha , candaṃ khādeyyu mūsikā ;
Rāhuñca paripāteyyuṃ [ paribāheyyuṃ ( syā .)], atha nūna tadā siyā .
82.
Yadā surāghaṭaṃ pitvā , makkhikā gaṇacāriṇī ;
AṅgāreT1.251 vāsaṃ kappeyyuṃ , atha nūna tadā siyā .
83.
YadāV1.151 bimboṭṭhasampanno , gadrabho sumukho siyā ;
Kusalo naccagītassa , atha nūna tadā siyā .
84.
Yadā kākā ulūkā ca , mantayeyyuṃ rahogatā ;
Aññamaññaṃ pihayeyyuṃ , atha nūna tadā siyā .
85.
Yadā muḷāla [ pulasa ( sī . pī .), pulāsa ( syā .)] pattānaṃ , chattaṃ thirataraṃ siyā ;
Vassassa paṭighātāya , atha nūna tadā siyā .
86.
YadāM1.185 kulako [ kuluṅko ( sī . pī .), kuluko ( syā .)] sakuṇo , pabbataṃ gandhamādanaṃ ;
Tuṇḍenādāya gaccheyya , atha nūna tadā siyā .
87.
Yadā sāmuddikaṃ nāvaṃ , sa-yantaṃ sa-vaṭākaraṃ [ sapaṭākāraṃ ( ka .)];
Ceṭo ādāya gaccheyya , atha nūna tadā siyāti .
Aṭṭhānajātakaṃ navamaṃ .

426. Dīpijātakaṃ (10)

88.
Khamanīyaṃ yāpanīyaṃ , kacci mātula te sukhaṃ ;
Sukhaṃ te ammā avaca , sukhakāmāva [ sukhakāmā hi ( sī . syā . pī .)] te mayaṃ .
89.
Naṅguṭṭhaṃ me avakkamma [ apakkamma ( ka .)], heṭhayitvāna [ pothayitvāna ( ka .)] eḷike [ eḷaki ( syā .), eḷiki ( pī .)];
Sājja mātulavādena , muñcitabbā nu maññasi .
90.
Puratthāmukho nisinnosi , ahaṃ te mukhamāgatā ;
Pacchato tuyhaṃ naṅguṭṭhaṃ , kathaṃ khvāhaṃ avakkamiṃ [ apakkamiṃ ( ka .)].
91.
YāvatāT1.252 caturo dīpā , sasamuddā sapabbatā ;
Tāvatā mayhaṃ naṅguṭṭhaṃ , kathaṃ kho tvaṃ vivajjayi .
92.
Pubbeva metamakkhiṃsu [ metaṃ akkhaṃsu ( sī . pī .)], mātā pitā ca bhātaro ;
Dīghaṃ duṭṭhassa naṅguṭṭhaṃ , sāmhi vehāyasāgatā .
93.
Tañca disvāna āyantiṃ , antalikkhasmi eḷike ;
Migasaṅgho palāyittha , bhakkho me nāsito tayā .
94.
Iccevaṃ vilapantiyā , eḷakiyā ruhagghaso ;
Galakaṃ anvāvamaddi , natthi duṭṭhe subhāsitaṃ .
95.
NevaV1.152M1.186 duṭṭhe nayo atthi , na dhammo na subhāsitaṃ ;
Nikkamaṃ duṭṭhe yuñjetha , so ca sabbhiṃ na rañjatīti .
Dīpijātakaṃ dasamaṃ .
Aṭṭhakanipātaṃ niṭṭhitaṃ .
Tassuddānaṃ –
Parisuddhā manāvilā vatthadharā , bakarājassa kāyuraṃ daṇḍavaro ;
Atha aṅgāra cetiya devilinā , atha āditta gaṅgā daseḷakināti .