2. Kharaputtavaggo
386. Kharaputtajātakaṃ (6-2-1)
76.
Saccaṃ
V1.123 kirevamāhaṃsu , vastaṃ [ bhastaṃ ( sī . pī .), kalakaṃ ( syā .), garaṃ ( ka .)] bāloti paṇḍitā ;Passa bālo rahokammaṃ , āvikubbaṃ na bujjhati .
77.
Tvaṃ khopi [ tvaṃ nu kho ( sī . syā .), tvañca kho ( pī .)] samma bālosi , kharaputta vijānahi ;
Rajjuyā hi [ rajjuyāsi ( pī .)] parikkhitto , vaṅkoṭṭho ohitomukho .
78.
Aparampi samma te bālyaṃ [ ayampi samma te bālo ( ka .)], yo mutto na palāyasi ;
So ca bālataro samma , yaṃ tvaṃ vahasi senakaṃ .
79.
Yaṃ nu samma ahaṃ bālo , ajarāja vijānahi ;
Atha
T1.200 kena senako bālo , taṃ me akkhāhi pucchito . 80.
Uttamatthaṃ labhitvāna , bhariyāya yo padassati [ bhayiyā yo padassati ( pī .), bhayiyā na bhavissati ( ka .)];
Tena jahissatattānaṃ , sā cevassa na hessati .
81.
Na
M1.147 ve piyammeti [ na piyameti ( ka .), na piyamedanti ( katthaci )] janinda tādiso , attaṃ niraṃkatvā piyāni sevati [ sevaye (?)];Attāva seyyo paramā ca seyyo , labbhā piyā ocitatthena pacchāti .
Kharaputtajātakaṃ paṭhamaṃ .
387. Sūcijātakaṃ (6-2-2)
82.
Akakkasaṃ apharusaṃ , kharadhotaṃ supāsiyaṃ ;
Sukhumaṃ tikhiṇaggañca , ko sūciṃ ketumicchati .
83.
Sumajjañca supāsañca , anupubbaṃ [ anupubba ( sī . syā .)] suvaṭṭitaṃ ;
Ghanaghātimaṃ paṭithaddhaṃ , ko sūciṃ ketumicchati .
84.
Ito dāni patāyanti , sūciyo baḷisāni ca ;
Koyaṃ kammāragāmasmiṃ , sūciṃ vikketumicchati .
85.
Ito satthāni gacchanti , kammantā vividhā puthū ;
Koyaṃ kammāragāmasmiṃ , sūciṃ vikketumicchati [ marahati ( sī . syā . pī .)].
86.
Sūciṃ
T1.201 kammāragāmasmiṃ , vikketabbā pajānatā ;Ācariyāva jānanti [ ācariyā sañjānanti ( ka .), ācariyā pajānanti ( syā .), ācariyāva sañjānanti ( pī .)], kammaṃ sukatadukkaṭaṃ [ dukkataṃ ( sī . pī .)].
87.
Imaṃ
V1.124 ce [ imañca ( sī . syā . pī .)] te pitā bhadde , sūciṃ jaññā mayā kataṃ ;Tayā ca maṃ nimanteyya , yañcatthaññaṃ ghare dhananti .
Sūcijātakaṃ dutiyaṃ .
388. Tuṇḍilajātakaṃ (6-2-3)
88.
Navachannake [ navachandake ( sī . pī .), navacchaddake ( syā .)] dāni [ doṇi ( ka .), dānaṃ , dāne ( katthaci )] diyyati , puṇṇāyaṃ doṇi suvāminī ṭhitā ;
Bahuke jane pāsapāṇike , no ca kho me paṭibhāti bhuñjituṃ .
89.
Tasasi
M1.148 bhamasi leṇamicchasi , attāṇosi kuhiṃ gamissasi ;Appossukko bhuñja tuṇḍila , maṃsatthāya hi positāmhase [ posiyāmase ( sī . syā . pī .)].
90.
Ogaha rahadaṃ akaddamaṃ , sabbaṃ sedamalaṃ pavāhaya ;
Gaṇhāhi navaṃ vilepanaṃ , yassa
T1.202 gandho na kadāci chijjati . 91.
Katamo rahado akaddamo , kiṃsu sedamalanti vuccati ;
Katamañca navaṃ vilepanaṃ , yassa gandho na kadāci chijjati .
92.
Dhammo rahado akaddamo , pāpaṃ sedamalanti vuccati ;
Sīlañca navaṃ vilepanaṃ , tassa gandho na kadāci chijjati .
93.
Nandanti sarīraghātino , na ca nandanti sarīradhārino ;
Puṇṇāya ca puṇṇamāsiyā , ramamānāva jahanti jīvitanti .
Tuṇḍilajātakaṃ tatiyaṃ .
389. Suvaṇṇakakkaṭajātakaṃ (6-2-4)
94.
Siṅgīmigo āyatacakkhunetto , aṭṭhittaco vārisayo alomo ;
Tenābhibhūto kapaṇaṃ rudāmi , hare sakhā kissa nu maṃ jahāsi .
95.
So
T1.203M1.149 passasanto mahatā phaṇena , bhujaṅgamo kakkaṭamajjhapatto ;Sakhā sakhāraṃ paritāyamāno , bhujaṅgamaṃ kakkaṭako gahesi .
96.
Na vāyasaṃ no pana kaṇhasappaṃ , ghāsatthiko kakkaṭako adeyya ;
Pucchāmi taṃ āyatacakkhunetta , atha kissa hetumha ubho gahītā .
97.
Ayaṃ puriso mama atthakāmo , yo maṃ gahetvāna dakāya neti ;
Tasmiṃ mate dukkhamanappakaṃ me , ahañca eso ca ubho na homa .
98.
Mamañca disvāna pavaddhakāyaṃ , sabbo jano hiṃsitumeva micche ;
Sāduñca thūlañca muduñca maṃsaṃ , kākāpi maṃ disvāna [ disva ( sī . pī .)] viheṭhayeyyuṃ .
99.
Sacetassa
V1.125 hetumha ubho gahītā , uṭṭhātu poso visamāvamāmi [ visamācamāmi ( sī . pī . ka .)];Mamañca kākañca pamuñca khippaṃ , pure
T1.204 visaṃ gāḷhamupeti maccaṃ . 100.
Sappaṃ pamokkhāmi na tāva kākaṃ , paṭibandhako [ paṭibaddhako ( sī . pī .)] hohiti [ hoti hi ( syā .)] tāva kāko ;
Purisañca disvāna sukhiṃ arogaṃ , kākaṃ pamokkhāmi yatheva sappaṃ .
101.
Kāko
M1.150 tadā devadatto ahosi , māro pana kaṇhasappo ahosi ;Ānandabhaddo kakkaṭako ahosi , ahaṃ tadā brāhmaṇo homi satthāti [ tatthāti ( sī . pī .)].
Suvaṇṇakakkaṭajātakaṃ catutthaṃ .
390. Mayhakajātakaṃ (6-2-5)
102.
Sakuṇo mayhako nāma , girisānudarīcaro ;
Pakkaṃ pipphalimāruyha , mayhaṃ mayhanti kandati .
103.
Tassevaṃ vilapantassa , dijasaṅghā samāgatā ;
Bhutvāna pipphaliṃ yanti , vilapatveva so dijo .
104.
Evameva idhekacco , saṅgharitvā bahuṃ dhanaṃ ;
Nevattano na ñātīnaṃ , yathodhiṃ paṭipajjati .
105.
Na so acchādanaṃ bhattaṃ , na mālaṃ na vilepanaṃ ;
Anubhoti
T1.205 [ nānubhoti ( syā . ka .)] sakiṃ kiñci , na saṅgaṇhāti ñātake . 106.
Tassevaṃ vilapantassa , mayhaṃ mayhanti rakkhato ;
Rājāno atha vā corā , dāyadā ye va [ ye ca ( syā . ka .)] appiyā ;
Dhanamādāya gacchanti , vilapatveva so naro .
107.
Dhīro [ dhīro ca ( sī .)] bhoge adhigamma , saṅgaṇhāti ca ñātake ;
Tena so kittiṃ pappoti , pecca sagge pamodatīti [ sagge ca modatīti ( sī . pī .)].
Mayhakajātakaṃ pañcamaṃ .
391. Vijjādharajātakaṃ (6-2-6)
108.
Dubbaṇṇarūpaṃ tuvamariyavaṇṇī , purakkhatvā [ purakkhitvā ( syā . ka .)] pañjaliko namassasi ;
Seyyo nu te so udavā [ udāhu ( syā . ka .)] sarikkho , nāmaṃ parassattano cāpi brūhi .
109.
Na
M1.151 nāmagottaṃ gaṇhanti rāja , sammaggatānujjugatāna [ samaggatānujjugatāna ( syā .), samuggatānujjugatāna ( ka .)] devā ;Ahañca te nāmadheyyaṃ vadāmi , sakkohamasmī tidasānamindo .
110.
Yo
V1.126 disvā bhikkhuṃ caraṇūpapannaṃ , purakkhatvā pañjaliko namassati ;Pucchāmi taṃ devarājetamatthaṃ , ito
T1.206 cuto kiṃ labhate sukhaṃ so . 111.
Yo disvā bhikkhuṃ caraṇūpapannaṃ , purakkhatvā pañjaliko namassati ;
Diṭṭheva dhamme labhate pasaṃsaṃ , saggañca so yāti sarīrabhedā .
112.
Lakkhī vata me udapādi ajja , yaṃ vāsavaṃ bhūtapatiddasāma ;
Bhikkhuñca disvāna tuvañca sakka , kāhāmi puññāni anappakāni .
113.
Addhā have sevitabbā sapaññā , bahussutā ye bahuṭhānacintino ;
Bhikkhuñca disvāna mamañca rāja , karohi puññāni anappakāni .
114.
Akkodhano niccapasannacitto , sabbātithīyācayogo bhavitvā ;
Nihacca mānaṃ abhivādayissaṃ , sutvāna devinda subhāsitānīti .
Vijjādhara [ dhajaviheṭhaka ( sī . pī .), pabbajitaviheṭhaka ( syā .)] jātakaṃ chaṭṭhaṃ .
392. Siṅghapupphajātakaṃ (6-2-7)
115.
Yametaṃ
T1.207M1.152 [ yamekaṃ ( pī .)] vārijaṃ pupphaṃ , adinnaṃ upasiṅghasi ;Ekaṅgametaṃ theyyānaṃ , gandhathenosi mārisa .
116.
Na harāmi na bhañjāmi , ārā siṅghāmi vārijaṃ ;
Atha kena nu vaṇṇena , gandhathenoti vuccati .
117.
Yoyaṃ bhisāni khaṇati , puṇḍarīkāni bhañjati ;
Evaṃ ākiṇṇakammanto , kasmā eso na vuccati .
118.
Ākiṇṇaluddo puriso , dhāticelaṃva makkhito ;
Tasmiṃ me vacanaṃ natthi , tañcārahāmi vattave .
119.
Anaṅgaṇassa posassa , niccaṃ sucigavesino ;
Vālaggamattaṃ pāpassa , abbhāmattaṃva khāyati .
120.
Addhā maṃ yakkha jānāsi , atho maṃ anukampasi ;
Punapi yakkha vajjāsi , yadā passasi edisaṃ .
121.
Neva taṃ upajīvāmi , napi te bhatakāmhase [ bhatakamhase ( sī . pī .), bhatikamhase ( syā .)];
Tvameva bhikkhu jāneyya , yena gaccheyya suggatinti .
Siṅghapuppha [ bhisapuppha ( sī . pī .), upasiṅghapuppha ( syā .)] jātakaṃ sattamaṃ .
393. Vighāsādajātakaṃ (6-2-8)
122.
Susukhaṃ
V1.127 vata jīvanti , ye janā vighāsādino ;Diṭṭheva
T1.208 dhamme pāsaṃsā , samparāye ca suggatī . 123.
Sukassa [ suvassa ( sī . syā . pī .)] bhāsamānassa , na nisāmetha paṇḍitā ;
Idaṃ suṇātha sodariyā , amhevāyaṃ pasaṃsati .
124.
Nāhaṃ tumhe pasaṃsāmi , kuṇapādā suṇātha me ;
Ucchiṭṭhabhojino [ bhojanā ( ka .)] tumhe , na tumhe vighāsādino .
125.
Sattavassā
M1.153 pabbajitā , mejjhāraññe [ majjheraññe ( ka .)] sikhaṇḍino ;Vighāseneva yāpentā , mayaṃ ce bhoto gārayhā ;
Ke nu bhoto pasaṃsiyā .
126.
Tumhe sīhānaṃ byagghānaṃ , vāḷānañcāvasiṭṭhakaṃ ;
Ucchiṭṭheneva yāpentā , maññivho vighāsādino .
127.
Ye brāhmaṇassa samaṇassa , aññassa vā [ aññassa ca ( sī . syā .), aññasseva ( pī .)] vanibbino [ vaṇibbino ( sī . syā .)];
Datvāva [ datvāna ( pī . ka .)] sesaṃ bhuñjanti , te janā vighāsādinoti .
Vighāsādajātakaṃ aṭṭhamaṃ .
394. Vaṭṭakajātakaṃ (6-2-9)
128.
Paṇītaṃ bhuñjase bhattaṃ , sappitelañca mātula ;
Atha kena nu vaṇṇena , kiso tvamasi vāyasa .
129.
Amittamajjhe vasato , tesu āmisamesato ;
Niccaṃ ubbiggahadayassa , kuto kākassa daḷhiyaṃ .
130.
Niccaṃ ubbegino [ ubbiggino ( syā . ka .), ubbedhino ( sī .)] kākā , dhaṅkā pāpena kammunā ;
Laddho
T1.209 piṇḍo na pīṇeti , kiso tenasmi vaṭṭaka . 131.
Lūkhāni tiṇabījāni , appasnehāni bhuñjasi ;
Atha kena nu vaṇṇena , thūlo tvamasi vaṭṭaka .
132.
Appicchā appacintāya , adūragamanena ca ;
Laddhāladdhena yāpento , thūlo tenasmi vāyasa .
133.
Appicchassa
V1.128 hi posassa , appacintasukhassa [ appacintisukhassa ( sī . syā . pī .)] ca ;Susaṅgahitamānassa [ susaṅgahitapamāṇassa ( sī . syā . pī .)], vuttī susamudānayāti .
Vaṭṭakajātakaṃ navamaṃ .
395. Pārāvatajātakaṃ (6-2-10)
134.
Cirassaṃ vata passāmi , sahāyaṃ maṇidhārinaṃ ;
Sukatā [ sukatāya ( sī . pī .)] massukuttiyā , sobhate vata me sakhā .
135.
Parūḷhakacchanakhalomo
M1.154 , ahaṃ kammesu byāvaṭo ;Cirassaṃ nhāpitaṃ laddhā , lomaṃ taṃ ajjaṃ hārayiṃ [ apahārayiṃ ( sī . pī .)].
136.
Yaṃ nu lomaṃ ahāresi , dullabhaṃ laddha kappakaṃ ;
Atha kiñcarahi te samma , kaṇṭhe kiṇikiṇāyati [ idaṃ kaṇṭhe kiṇāyati ( ka .), kaṇṭhe kiṃnikilāyati ( syā .)].
137.
Manussasukhumālānaṃ , maṇi kaṇṭhesu lambati ;
Tesāhaṃ
T1.210 anusikkhāmi , mā tvaṃ maññi davā kataṃ . 138.
Sacepimaṃ pihayasi , massukuttiṃ sukāritaṃ ;
Kārayissāmi te samma , maṇiñcāpi dadāmi te .
139.
Tvaññeva maṇinā channo , sukatāya ca massuyā ;
Āmanta kho taṃ gacchāmi , piyaṃ me tava dassananti .
Pārāvatajātakaṃ [ kākajātakaṃ ( sī . pī .), maṇijātakaṃ ( syā .)] dasamaṃ .
Kharaputtavaggo [ senakavaggo ( sī . pī .), khuraputtavaggo ( syā .), sūcivaggo ( ka .)] dutiyo .
Tassuddānaṃ –
Atha passa sasūci ca tuṇḍilako , miga mayhakapañcamapakkhivaro ;
Atha pañjali vārija mejjha puna , atha vaṭṭa kapotavarena dasāti .
Atha vagguddānaṃ –
Atha vaggaṃ pakittissaṃ , chanipātaṃ varuttame ;
Avāriyā ca kharo ca [ senaka ( sī .), sūci ca ( syā . ka .)], dve ca vuttā subyañjanāti .
Chakkanipātaṃ niṭṭhitaṃ .