5. Pañcakanipāto

Author： _System_Pali_VRI_ @ Administrator

5. Pañcakanipāto

1. Maṇikuṇḍalavaggo

351. Maṇikuṇḍalajātakaṃ (5-1-1)

JīnoT1.164V1.102M1.120 rathassaṃ maṇikuṇḍale ca , putte ca dāre ca tatheva jīno ;

Sabbesu bhogesu asesakesu [ asesitesu ( sī . pī .), asesikesu ( ka .)], kasmā na santappasi sokakāle .

Pubbeva maccaṃ vijahanti bhogā , macco vā te [ ca ne ( pī .), dhane ( ka .)] pubbataraṃ jahāti ;

Asassatā bhogino kāmakāmi , tasmā na socāmahaṃ sokakāle .

Udeti āpūrati veti [ pūreti khīyati ( syā .)] cando , atthaṃ tapetvāna [ andhaṃ tapetvāna ( ka .), atthaṅgametvāna ( syā .), ettha ‘‘ tapetvāna atthaṃ paletī ’’ ti sambandho ] paleti sūriyo ;

Viditā [ vijitā ( syā .)] mayā sattuka lokadhammā , tasmā na socāmahaṃ sokakāle .

Alaso gihī kāmabhogī na sādhu , asaññatoT1.165 pabbajito na sādhu ;

Rājā na sādhu anisammakārī , yo paṇḍito kodhano taṃ na sādhu .

Nisamma khattiyo kayirā , nānisamma disampati ;

Nisammakārino rāja [ rañño ( sī . syā .)], yaso kitti ca vaḍḍhatīti .

Maṇikuṇḍalajātakaṃ paṭhamaṃ .

352. Sujātajātakaṃ (5-1-2)

KiṃM1.121 nu santaramānova , lāyitvā haritaṃ tiṇaṃ ;

Khāda khādāti lapasi , gatasattaṃ jaraggavaṃ .

Na hi annena pānena , mato goṇo samuṭṭhahe ;

Tvañca tucchaṃ vilapasi , yathā taṃ dummatī tathā .

Tatheva tiṭṭhati sīsaṃ , hatthapādā ca vāladhi ;

Sotā tatheva tiṭṭhanti [ so tāta tatheva tiṭṭhati ( ka .)], maññe goṇo samuṭṭhahe .

Nevayyakassa sīsañca [ sīsaṃ vā ( sī . syā . pī .)], hatthapādā ca dissare ;

Rudaṃ mattikathūpasmiṃ , nanu tvaññeva dummati .

10.

ĀdittaṃV1.103 vata maṃ santaṃ , ghatasittaṃva pāvakaṃ ;

Vārinā viya osiñcaṃ [ osiñci ( ka .)], sabbaṃ nibbāpaye daraṃ .

11.

Abbahī [ abbūḷhaṃ ( sī . syā .), abbhūḷhaṃ ( ka .)] vata me sallaṃ , yamāsi hadayassitaṃ [ sokaṃ hadayanissitaṃ ( sī . syā .)];

YoT1.166 me sokaparetassa , pitu sokaṃ apānudi .

12.

Sohaṃ abbūḷhasallosmi , vītasoko anāvilo ;

Na socāmi na rodāmi , tava sutvāna māṇava .

13.

Evaṃ karonti sappaññā , ye honti anukampakā ;

Vinivattenti sokamhā , sujāto pitaraṃ yathāti .

Sujātajātakaṃ dutiyaṃ .

353. Venasākhajātakaṃ (5-1-3)

14.

Nayidaṃ niccaṃ bhavitabbaṃ brahmadatta , khemaṃ subhikkhaṃ sukhatā ca kāye ;

Atthaccaye mā ahu sampamūḷho , bhinnaplavo sāgarasseva majjhe .

15.

YāniM1.122 karoti puriso , tāni attani passati ;

Kalyāṇakārī kalyāṇaṃ , pāpakārī ca pāpakaṃ ;

Yādisaṃ vapate bījaṃ , tādisaṃ harate phalaṃ .

16.

Idaṃ tadācariyavaco , pārāsariyo yadabravi ;

Mā su [ mā ssu ( sī . syā . pī .)] tvaṃ akari pāpaṃ , yaṃ tvaṃ pacchā kataṃ tape .

17.

Ayameva so piṅgiya [ so piṅgiyo ( syā .), sopi bhiyyo ( ka .)] venasākho ,[ dhonasākho ( ka . sī . pī .)] yamhiT1.167 ghātayiṃ khattiyānaṃ sahassaṃ ;

Alaṅkate candanasārānulitte , tameva dukkhaṃ paccāgataṃ mamaṃ .

18.

Sāmā ca [ sāmāpi ( sī . syā .)] kho candanalittagattā [ gattī ( ka . sī . syā . pī .)], laṭṭhīva sobhañjanakassa uggatā ;

Adisvā [ adisvāva ( sī .)] kālaṃ karissāmi ubbariṃ , taṃ me ito dukkhataraṃ bhavissatīti .

Venasākhajātakaṃ [ dhonasākhajātakaṃ ( ka . sī . pī .)] tatiyaṃ .

354. Uragajātakaṃ (5-1-4)

19.

Uragova tacaṃ jiṇṇaṃ , hitvā gacchati saṃ tanuṃ ;

Evaṃ sarīre nibbhoge , pete kālaṅkate sati .

20.

Ḍayhamāno na jānāti , ñātīnaṃ paridevitaṃ ;

Tasmā etaṃ na socāmi , gato so tassa yā gati .

21.

AnavhitoV1.104 tato āgā , ananuññāto [ nānuññāto ( ka .)] ito gato ;

Yathāgato tathā gato , tattha kā paridevanā .

22.

Ḍayhamāno na jānāti , ñātīnaṃ paridevitaṃ ;

Tasmā etaṃ na socāmi , gato so tassa yā gati .

23.

Sace rode kisā [ kisī ( pī .)] assaṃ , tassā me kiṃ phalaṃ siyā ;

ÑātimittasuhajjānaṃT1.168 , bhiyyo no aratī siyā .

24.

ḌayhamānoM1.123 na jānāti , ñātīnaṃ paridevitaṃ ;

Tasmā etaṃ na socāmi , gato so tassa yā gati .

25.

Yathāpi dārako candaṃ , gacchantamanurodati ;

Evaṃ sampadamevetaṃ , yo petamanusocati .

26.

Ḍayhamāno na jānāti , ñātīnaṃ paridevitaṃ ;

Tasmā etaṃ na socāmi , gato so tassa yā gati .

27.

Yathāpi udakakumbho , bhinno appaṭisandhiyo ;

Evaṃ sampadamevetaṃ , yo petamanusocati .

28.

Ḍayhamāno na jānāti , ñātīnaṃ paridevitaṃ ;

Tasmā etaṃ na socāmi , gato so tassa yā gatīti .

Uragajātakaṃ catutthaṃ .

355. Ghaṭajātakaṃ (5-1-5)

29.

Aññe socanti rodanti , aññe assumukhā janā ;

Pasannamukhavaṇṇosi , kasmā ghaṭa [ ghata ( sī . pī .)] na socasi .

30.

Nābbhatītaharo soko , nānāgatasukhāvaho ;

Tasmā dhaṅka [ vaṃka ( pī .)] na socāmi , natthi soke dutīyatā [ soko dutīyakā ( ka .)].

31.

Socaṃ paṇḍu kiso hoti , bhattañcassa na ruccati ;

Amittā sumanā honti , sallaviddhassa ruppato .

32.

GāmeT1.169 vā yadi vāraññe , ninne vā yadi vā thale ;

Ṭhitaṃ maṃ nāgamissati , evaṃ diṭṭhapado ahaṃ .

33.

Yassattā nālamekova , sabbakāmarasāharo ;

Sabbāpi pathavī tassa , na sukhaṃ āvahissatīti .

Ghaṭajātakaṃ pañcamaṃ .

356. Koraṇḍiyajātakaṃ (5-1-6)

34.

EkoV1.105M1.124 araññe girikandarāyaṃ , paggayha paggayha silaṃ pavecchasi [ pavejjhasi ( syā . sī . aṭṭha .)];

Punappunaṃ santaramānarūpo , koraṇḍiya [ kāraṇḍiya ( sī . syā . pī .)] ko nu tava yidhattho .

35.

Ahañhimaṃ sāgara sevitantaṃ , samaṃ karissāmi yathāpi pāṇi ;

Vikiriya sānūni ca pabbatāni ca , tasmā silaṃ dariyā pakkhipāmi .

36.

Nayimaṃ mahiṃ arahati pāṇikappaṃ , samaṃ manusso karaṇāya meko ;

Maññāmimaññeva dariṃ jigīsaṃ [ jigiṃsaṃ ( sī . syā . pī .)], koraṇḍiyaT1.170 hāhasi [ hāyasi ( syā . ka .)] jīvalokaṃ .

37.

Sace ahaṃ [ ayaṃ ( sī . syā . pī .)] bhūtadharaṃ na sakkā [ sakko ( syā . ka .)], samaṃ manusso karaṇāya meko ;

Evameva tvaṃ brahme ime manusse , nānādiṭṭhike nānayissasi te [ ne ( ka .)].

38.

Saṅkhittarūpena bhavaṃ mamatthaṃ , akkhāsi koraṇḍiya evametaṃ ;

Yathā na sakkā pathavī samāyaṃ , kattuṃ manussena tathā manussāti .

Koraṇḍiyajātakaṃ chaṭṭhaṃ .

357. Laṭukikajātakaṃ (5-1-7)

39.

Vandāmi taṃ kuñjara saṭṭhihāyanaṃ , āraññakaṃ yūthapatiṃ yasassiṃ ;

Pakkhehi taṃ pañjalikaṃ karomi , mā me vadhī puttake dubbalāya .

40.

VandāmiM1.125 taṃ kuñjara ekacāriṃ , āraññakaṃ pabbatasānugocaraṃ ;

Pakkhehi taṃ pañjalikaṃ karomi , māT1.171 me vadhī puttake dubbalāya ;

41.

Vamissāmi te laṭukike puttakāni , kiṃ me tuvaṃ kāhasi dubbalāsi ;

Sataṃ sahassānipi tādisīnaṃ , vāmena pādena papothayeyyaṃ .

42.

Na heva sabbattha balena kiccaṃ , balañhi bālassa vadhāya hoti ;

Karissāmi te nāgarājā anatthaṃ , yo me vadhī puttake dubbalāya .

43.

Kākañca passa laṭukikaṃ , maṇḍūkaṃ nīlamakkhikaṃ ;

Ete nāgaṃ aghātesuṃ , passa verassa verinaṃ ;

Tasmā hi veraṃ na kayirātha , appiyenapi kenacīti .

Laṭukikajātakaṃ sattamaṃ .

358. Cūḷadhammapālajātakaṃ (5-1-8)

44.

AhamevaV1.106 dūsiyā bhūnahatā , rañño mahāpatāpassa ;

Etaṃ muñcatu dhammapālaṃ , hatthe me deva chedehi .

45.

Ahameva dūsiyā bhūnahatā , rañño mahāpatāpassa ;

Etaṃ muñcatu dhammapālaṃ , pāde me deva chedehi .

46.

Ahameva dūsiyā bhūnahatā , rañño mahāpatāpassa ;

EtaṃT1.172 muñcatu dhammapālaṃ , sīsaṃ me deva chedehi .

47.

Na hi [ naha ( sī . syā . pī .) ettha ha-kāro khede ] nūnimassa rañño , mittāmaccā ca vijjare suhadā ;

Ye na vadanti rājānaṃ , mā ghātayi orasaṃ puttaṃ .

48.

Na hi [ naha ( sī . syā . pī .) ettha ha-kāro khede ] nūnimassa rañño , ñātī mittā ca vijjare suhadā ;

Ye na vadanti rājānaṃ , mā ghātayi atrajaṃ puttaṃ .

49.

CandanasārānulittāM1.126 , bāhā chijjanti dhammapālassa ;

Dāyādassa pathabyā , pāṇā me deva rujjhantīti .

Cūḷadhammapālajātakaṃ aṭṭhamaṃ .

359. Suvaṇṇamigajātakaṃ (5-1-9)

50.

Vikkama re haripāda [ mahāmiga ( sī . syā . pī .)], vikkama re mahāmiga [ harīpada ( sī . syā . pī .)];

Chinda vārattikaṃ pāsaṃ , nāhaṃ ekā vane rame .

51.

Vikkamāmi na pāremi , bhūmiṃ sumbhāmi vegasā ;

Daḷho vārattiko pāso , pādaṃ me parikantati .

52.

Attharassu palāsāni , asiṃ nibbāha luddaka ;

Paṭhamaṃ maṃ vadhitvāna , hana pacchā mahāmigaṃ .

53.

Na me sutaṃ vā diṭṭhaṃ vā , bhāsantiṃ mānusiṃ migiṃ [ na me sutā vā diṭṭhā vā , bhāsantī mānusiṃ migī ( ṭīkā )];

Tvañca bhadde sukhī hohi , eso cāpi mahāmigo .

54.

Evaṃ luddaka nandassu , saha sabbehi ñātibhi ;

YathāhamajjaT1.173 nandāmi , muttaṃ disvā mahāmiganti .

Suvaṇṇamigajātakaṃ navamaṃ .

360. Suyonandījātakaṃ (5-1-10)

55.

VātiV1.107 gandho timirānaṃ , kusamuddo ca [ va ( syā . pī .)] ghosavā ;

Dūre ito suyonandī [ ito hi susandī ( sī . syā .), itopi sussondī ( pī .)], tambakāmā tudanti maṃ .

56.

Kathaṃ samuddamatari , kathaṃ addakkhi sedumaṃ [ serumaṃ ( sī . syā . pī .)];

Kathaṃ tassā ca tuyhañca , ahu sagga [ agga ( sī . syā .)] samāgamo .

57.

Kurukacchā [ bharukacchā ( sī . syā . pī .)] payātānaṃ , vāṇijānaṃ dhanesinaṃ ;

Makarehi abhidā [ makarehibbhidā ( sī .), makarehi ’ bhidā ( syā .), makarehi bhinnā ( pī .)] nāvā , phalakenāhamaplaviṃ .

58.

SāM1.127 maṃ saṇhena mudunā , niccaṃ candanagandhinī ;

Aṅgena [ aṅkena ( pī . ka .)] uddharī bhaddā , mātā puttaṃva orasaṃ .

59.

Sā maṃ annena pānena , vatthena sayanena ca ;

Attanāpi ca mandakkhī , evaṃ tamba vijānāhīti .

Suyonandījātakaṃ dasamaṃ .

Maṇikuṇḍalavaggo paṭhamo .

Tassuddānaṃ –

Atha jinavaro haritaṃ tiṇako , athaT1.174 bhinnaplavo uragova ghaṭo ;

Dariyā puna kuñjara bhūnahatā , migamuttamasaggavarena dasāti .

2. Vaṇṇārohavaggo

361. Vaṇṇārohajātakaṃ (5-2-1)

60.

Vaṇṇārohena jātiyā , balanikkamanena ca ;

Subāhu na mayā seyyo , sudāṭha iti bhāsasi .

61.

Vaṇṇārohena jātiyā , balanikkamanena ca ;

Sudāṭho na mayā seyyo , subāhu iti bhāsasi .

62.

Evaṃ ce maṃ viharantaṃ , subāhu samma dubbhasi ;

Na dānāhaṃ tayā saddhiṃ , saṃvāsamabhirocaye .

63.

YoV1.108 paresaṃ vacanāni , saddaheyya [ saddahetha ( sī . syā . pī .)] yathātathaṃ ;

Khippaṃ bhijjetha mittasmiṃ , verañca pasave bahuṃ .

64.

NaM1.128 so mitto yo sadā appamatto , bhedāsaṅkī randhamevānupassī ;

Yasmiñca setī urasīva putto , sa ve mitto yo abhejjo parehīti .

Vaṇṇārohajātakaṃ paṭhamaṃ .

362. Sīlavīmaṃsajātakaṃ (5-2-2)

65.

SīlaṃT1.175 seyyo sutaṃ seyyo , iti me saṃsayo ahu ;

Sīlameva sutā seyyo , iti me natthi saṃsayo .

66.

Moghā jāti ca vaṇṇo ca , sīlameva kiruttamaṃ ;

Sīlena anupetassa , sutenattho na vijjati .

67.

Khattiyo ca adhammaṭṭho , vesso cādhammanissito ;

Te pariccajjubho loke , upapajjanti duggatiṃ .

68.

Khattiyā brāhmaṇā vessā , suddā caṇḍālapukkusā ;

Idha dhammaṃ caritvāna , bhavanti tidive samā .

69.

Na vedā samparāyāya , na jāti nāpi [ nopi ( pī .)] bandhavā ;

Sakañca sīlaṃ saṃsuddhaṃ , samparāyāya sukhāya cāti [ sukhāvahanti ( sī . syā .)].

Sīlavīmaṃsajātakaṃ dutiyaṃ .

363. Hirijātakaṃ (5-2-3)

70.

Hiriṃ tarantaṃ vijigucchamānaṃ , tavāhamasmī iti bhāsamānaṃ ;

Seyyāni kammāni anādiyantaṃ , neso mamanti iti naṃ vijaññā .

71.

Yañhi kayirā tañhi vade , yaṃ na kayirā na taṃ vade ;

AkarontaṃT1.176 bhāsamānaṃ , parijānanti paṇḍitā .

72.

NaM1.129 so mitto yo sadā appamatto , bhedāsaṅkī randhamevānupassī ;

Yasmiñca setī urasīva putto , sa ve mitto yo abhejjo parehi .

73.

Pāmojjakaraṇaṃ ṭhānaṃ , pasaṃsāvahanaṃ sukhaṃ ;

Phalānisaṃso bhāveti , vahanto porisaṃ dhuraṃ .

74.

PavivekarasaṃV1.109 pitvā , rasaṃ upasamassa ca ;

Niddaro hoti nippāpo , dhammappītirasaṃ pivanti .

Hirijātakaṃ tatiyaṃ .

364. Khajjopanakajātakaṃ (5-2-4)

75.

Ko nu santamhi pajjote , aggipariyesanaṃ caraṃ ;

Addakkhi ratti [ rattiṃ ( syā .)] khajjotaṃ , jātavedaṃ amaññatha .

76.

Svassa gomayacuṇṇāni , abhimatthaṃ tiṇāni ca ;

Viparītāya saññāya , nāsakkhi pajjaletave .

77.

Evampi anupāyena , atthaṃ na labhate migo [ mūgo ( syā .)];

Visāṇato gavaṃ dohaṃ , yattha khīraṃ na vindati .

78.

Vividhehi upāyehi , atthaṃ papponti māṇavā ;

Niggahena amittānaṃ , mittānaṃ paggahena ca .

79.

SenāmokkhapalābhenaT1.177 [ senī mokkhūpalābhena ( syā .)], vallabhānaṃ nayena ca ;

Jagatiṃ jagatipālā , āvasanti vasundharanti .

Khajjopanakajātakaṃ catutthaṃ .

365. Ahituṇḍikajātakaṃ (5-2-5)

80.

Dhuttomhi samma sumukha , jūte akkhaparājito ;

Harehi [ sevehi ( pī .)] ambapakkāni , vīriyaṃ te bhakkhayāmase .

81.

Alikaṃ vata maṃ samma , abhūtena pasaṃsasi ;

Ko te suto vā diṭṭho vā , sumukho nāma makkaṭo .

82.

AjjāpiM1.130 me taṃ manasi [ te maṃ sarasi ( ka .)], yaṃ maṃ tvaṃ ahituṇḍika ;

Dhaññāpaṇaṃ pavisitvā , matto [ mutto ( ka .)] chātaṃ hanāsi maṃ .

83.

Tāhaṃ saraṃ dukkhaseyyaṃ , api rajjampi kāraye ;

Nevāhaṃ yācito dajjaṃ , tathā hi bhayatajjito .

84.

Yañca jaññā kule jātaṃ , gabbhe tittaṃ amacchariṃ ;

Tena sakhiñca mittañca , dhīro sandhātumarahatīti .

Ahituṇḍikajātakaṃ pañcamaṃ .

366. Gumbiyajātakaṃ (5-2-6)

85.

MadhuvaṇṇaṃV1.110 madhurasaṃ , madhugandhaṃ visaṃ ahu ;

GumbiyoT1.178 ghāsamesāno , araññe odahī visaṃ .

86.

Madhu iti maññamānā [ madhūti maññamānāya ( ka .)], ye taṃ visamakhādisuṃ [ visamasāyisuṃ ( sī . syā .)];

Tesaṃ taṃ kaṭukaṃ āsi , maraṇaṃ tenupāgamuṃ .

87.

Ye ca kho paṭisaṅkhāya , visaṃ taṃ parivajjayuṃ ;

Te āturesu sukhitā , ḍayhamānesu nibbutā .

88.

Evameva manussesu , visaṃ kāmā samohitā ;

Āmisaṃ bandhanañcetaṃ , maccuveso [ paccuvaso ( sī . syā .)] guhāsayo .

89.

Evameva ime kāme , āturā paricārike [ paricārake ( ka .)];

Ye sadā parivajjenti , saṅgaṃ loke upaccagunti .

Gumbiyajātakaṃ chaṭṭhaṃ .

367. Sāḷiyajātakaṃ (5-2-7)

90.

Yvāyaṃ sāḷiya [ sāliya ( sī . syā . pī .), sāḷika (?)] chāpoti , kaṇhasappaṃ agāhayi ;

Tena sappenayaṃ daṭṭho , hato pāpānusāsako .

91.

Ahantāra [ ahananta ( pī .), aharanta (?)] mahantāraṃ , yo naro hantumicchati ;

Evaṃ so nihato seti , yathāyaṃ puriso hato .

92.

AhantāraM1.131 [ ahananta ( sī . syā . pī .), aharanta (?)] maghātentaṃ , yo naro hantumicchati ;

Evaṃ so nihato seti , yathāyaṃ puriso hato .

93.

Yathā paṃsumuṭṭhiṃ puriso , paṭivātaṃ paṭikkhipe ;

TamevaT1.179 so rajo hanti , tathāyaṃ puriso hato .

94.

Yo appaduṭṭhassa narassa dussati , suddhassa posassa anaṅgaṇassa ;

Tameva bālaṃ pacceti pāpaṃ , sukhumo rajo paṭivātaṃva khittoti .

Sāḷiyajātakaṃ sattamaṃ .

368. Tacasārajātakaṃ (5-2-8)

95.

Amittahatthatthagatā [ hatthattagatā ( katthaci , sī . niyya )], tacasārasamappitā ;

Pasannamukhavaṇṇāttha , kasmā tumhe na socatha .

96.

NaV1.111 socanāya paridevanāya , atthova labbho [ attho ca labbhā ( sī . syā .), atthodha labbhā ( a . ni .5.48)] api appakopi ;

Socantamenaṃ dukhitaṃ viditvā , paccatthikā attamanā bhavanti .

97.

Yato ca kho paṇḍito āpadāsu , na vedhatī atthavinicchayaññū ;

Paccatthikāssa [ paccatthikā te ( ka .)] dukhitā bhavanti , disvā mukhaṃ avikāraṃ purāṇaṃ .

98.

Jappena mantena subhāsitena , anuppadānena paveṇiyā vā ;

YathāT1.180 yathā yattha labhetha atthaṃ , tathā tathā tattha parakkameyya .

99.

YatoM1.132 ca jāneyya alabbhaneyyo , mayā va [ mayā vā ( syā . ka .)] aññena vā esa attho ;

Asocamāno adhivāsayeyya , kammaṃ daḷhaṃ kinti karomi dānīti .

Tacasārajātakaṃ aṭṭhamaṃ .

369. Mittavindakajātakaṃ (5-2-9)

100.

Kyāhaṃ devānamakaraṃ , kiṃ pāpaṃ pakataṃ mayā ;

Yaṃ me sirasmiṃ ohacca [ uhacca ( ka .), uhacca ( pī .)], cakkaṃ bhamati matthake .

101.

Atikkamma ramaṇakaṃ , sadāmattañca dūbhakaṃ ;

Brahmattarañca pāsādaṃ , kenatthena idhāgato .

102.

Ito bahutarā bhogā , atra maññe bhavissare ;

Iti etāya saññāya , passa maṃ byasanaṃ gataṃ .

103.

Catubbhi aṭṭhajjhagamā , aṭṭhāhipi ca [ aṭṭhāhi cāpi ( sī . syā .), aṭṭhābhi cāpi ( ka .)] soḷasa ;

Soḷasāhi ca bāttiṃsa , atricchaṃ cakkamāsado ;

Icchāhatassa posassa , cakkaṃ bhamati matthake .

104.

Uparivisālā duppūrā , icchā visaṭagāminī [ upari visālaṃ duppūraṃ , icchāvisadagāminī ( sī .)];

YeT1.181 ca taṃ anugijjhanti , te honti cakkadhārinoti .

Mittavindakajātakaṃ navamaṃ .

370. Palāsajātakaṃ (5-2-10)

105.

Haṃso palāsamavaca , nigrodho samma jāyati ;

Aṅkasmiṃ [ aṅgasmiṃ ( ka .)] te nisinnova , so te mammāni checchati [ chijjati ( ka .)].

106.

Vaḍḍhatāmeva [ vaddhitameva ( ka .)] nigrodho , patiṭṭhassa bhavāmahaṃ ;

Yathā pitā ca mātā ca [ pitā vā mātā vā ( pī .), mātā vā pitā vā ( ka .)], evaṃ me so bhavissati .

107.

YaṃV1.112 tvaṃ aṅkasmiṃ vaḍḍhesi , khīrarukkhaṃ bhayānakaṃ ;

Āmanta kho taṃ gacchāma , vuḍḍhi massa na ruccati .

108.

IdāniM1.133 kho maṃ bhāyeti , mahānerunidassanaṃ ;

Haṃsassa anabhiññāya , mahā me bhayamāgataṃ .

109.

Na tassa vuḍḍhi kusalappasatthā , yo vaḍḍhamāno ghasate patiṭṭhaṃ ;

Tassūparodhaṃ parisaṅkamāno , patārayī mūlavadhāya dhīroti .

Palāsajātakaṃ dasamaṃ .

Vaṇṇārohavaggo dutiyo [ imassuddānaṃ tatiyavaggapariyosāne bhavissati ].

3. Aḍḍhavaggo

371. Dīghītikosalajātakaṃ (5-3-1)

110.

Evaṃbhūtassa te rāja , āgatassa vase [ vaso ( pī . ka .)] mama ;

Atthi nu koci pariyāyo , yo taṃ dukkhā pamocaye .

111.

EvaṃbhūtassaT1.182 me tāta , āgatassa vase tava ;

Natthi no koci pariyāyo , yo maṃ dukkhā pamocaye .

112.

Nāññaṃ sucaritaṃ rāja , nāññaṃ rāja subhāsitaṃ ;

Tāyate maraṇakāle , evamevitaraṃ dhanaṃ .

113.

Akkocchi maṃ avadhi maṃ , ajini maṃ ahāsi me ;

Ye ca taṃ upanayhanti , veraṃ tesaṃ na sammati .

114.

Akkocchi maṃ avadhi maṃ , ajini maṃ ahāsi me ;

Ye ca taṃ nupanayhanti , veraṃ tesūpasammati .

115.

Na hi verena verāni , sammantīdha kudācanaṃ ;

Averena ca sammanti , esa dhammo sanantanoti .

Dīghītikosalajātakaṃ paṭhamaṃ .

372. Migapotakajātakaṃ (5-3-2)

116.

AgārāV1.113 paccupetassa , anagārassa te sato ;

Samaṇassa na taṃ sādhu , yaṃ petamanusocasi .

117.

SaṃvāsenaM1.134 have sakka , manussassa migassa vā ;

HadayeT1.183 jāyate pemaṃ , na taṃ sakkā asocituṃ .

118.

Mataṃ marissaṃ rodanti , ye rudanti lapanti ca ;

Tasmā tvaṃ isi mā rodi , roditaṃ moghamāhu santo .

119.

Roditena have brahme , mato peto samuṭṭhahe ;

Sabbe saṅgamma rodāma , aññamaññassa ñātake .

120.

Ādittaṃ vata maṃ santaṃ , ghatasittaṃva pāvakaṃ ;

Vārinā viya osiñcaṃ , sabbaṃ nibbāpaye daraṃ .

121.

Abbahi vata me sallaṃ , yamāsi hadayassitaṃ ;

Yo me sokaparetassa , puttasokaṃ apānudi .

122.

Sohaṃ abbūḷhasallosmi , vītasoko anāvilo ;

Na socāmi na rodāmi , tava sutvāna vāsavāti .

Migapotakajātakaṃ dutiyaṃ .

373. Mūsikajātakaṃ (5-3-3)

123.

Kuhiṃ gatā kattha gatā , iti lālappatī jano ;

Ahameveko jānāmi , udapāne mūsikā hatā .

124.

Yañcetaṃ [ yathetaṃ ( pī .), yavetaṃ ( ka .), yametaṃ ( katthaci )] iti cīti ca , gadrabhova nivattasi ;

Udapāne mūsikaṃ hantvā , yavaṃ bhakkhetumicchasi .

125.

Daharo cāsi dummedha , paṭhamuppattiko [ paṭhamuppattito ( sī . pī .)] susu ;

DīghañcetaṃT1.184 [ dīghametaṃ ( pī .)] samāsajja [ samāpajja ( syā . ka .)], na te dassāmi jīvitaṃ .

126.

Nāntalikkhabhavanena , nāṅgaputtapinena [ nāṅgaputtasirena ( sī . syā . pī .)] vā ;

Puttena hi patthayito , silokehi pamocito .

127.

SabbaṃV1.114 sutamadhīyetha , hīnamukkaṭṭhamajjhimaṃ ;

Sabbassa atthaṃ jāneyya , na ca sabbaṃ payojaye ;

Hoti tādisako kālo , yattha atthāvahaṃ sutanti .

Mūsikajātakaṃ tatiyaṃ .

374. Cūḷadhanuggahajātakaṃ (5-3-4)

128.

SabbaṃM1.135 bhaṇḍaṃ samādāya , pāraṃ tiṇṇosi brāhmaṇa ;

Paccāgaccha lahuṃ khippaṃ , mampi tārehi dānito [ dānibho ( syā .)].

129.

Asanthutaṃ maṃ cirasanthutena , nimīni bhotī addhuvaṃ dhuvena ;

Mayāpi bhotī nimineyya aññaṃ , ito ahaṃ dūrataraṃ gamissaṃ .

130.

Kāyaṃ eḷagalāgumbe [ eḷagaṇagumbe ( ka .)], karoti ahuhāsiyaṃ ;

Nayīdha naccagītaṃ vā [ nayidha naccaṃ vā gītaṃ vā ( sī . syā . pī .)], tāḷaṃ vā susamāhitaṃ ;

Anamhikāle [ anamhakāle ( pī .)] susoṇi [ sussoṇi ( sī . syā . pī .)], kiṃ nu jagghasi sobhane [ sobhaṇe ( pī . ka .)].

131.

Siṅgāla bāla dummedha , appapaññosi jambuka ;

JīnoT1.185 macchañca pesiñca , kapaṇo viya jhāyasi .

132.

Sudassaṃ vajjamaññesaṃ , attano pana duddasaṃ ;

Jīnā patiñca jārañca , maññe tvaññeva [ mampi tvaññeva ( sī . syā .), tvampi maññeva ( pī .)] jhāyasi .

133.

Evametaṃ migarāja , yathā bhāsasi jambuka ;

Sā nūnāhaṃ ito gantvā , bhattu hessaṃ vasānugā .

134.

Yo hare mattikaṃ thālaṃ , kaṃsathālampi so hare ;

Katañceva [ kataṃyeva ( sī . syā . pī .)] tayā pāpaṃ , punapevaṃ karissasīti .

Cūḷadhanuggahajātakaṃ catutthaṃ .

375. Kapotajātakaṃ (5-3-5)

135.

Idāni khomhi sukhito arogo , nikkaṇṭako nippatito kapoto ;

Kāhāmi dānī hadayassa tuṭṭhiṃ , tathāhimaṃ maṃsasākaṃ baleti .

136.

KāyaṃM1.136 balākā sikhino , corī laṅghipitāmahā ;

Oraṃ balāke āgaccha , caṇḍo me vāyaso sakhā .

137.

Alañhi te jagghitāye , mamaṃ disvāna edisaṃ ;

Vilūnaṃ sūdaputtena , piṭṭhamaṇḍena [ piṭṭhamaddena ( sī . syā . pī .)] makkhitaṃ .

138.

SunhātoV1.115 suvilittosi , annapānena tappito ;

KaṇṭheT1.186 ca te veḷuriyo , agamā nu kajaṅgalaṃ .

139.

Mā te mitto amitto vā , agamāsi kajaṅgalaṃ ;

Piñchāni tattha lāyitvā , kaṇṭhe bandhanti vaṭṭanaṃ .

140.

Punapāpajjasī samma , sīlañhi tava tādisaṃ ;

Na hi mānusakā bhogā , subhuñjā honti pakkhināti .

Kapotajātakaṃ pañcamaṃ .

Aḍḍhavaggo tatiyo .

Tassuddānaṃ –

Atha vaṇṇa sasīla hiri labhate , sumukhā visa sāḷiyamittavaro ;

Atha cakka palāsa sarāja sato , yava bāla kapotaka pannarasāti .

Atha vagguddānaṃ –

Jīnañca vaṇṇaṃ asamaṃvaguppari , sudesitā jātakanti santi vīsati [ jātaka pañcavīsati (?)];

Mahesino brahmacarittamutta-mavoca gāthā atthavatī subyañjanāti .

Pañcakanipātaṃ niṭṭhitaṃ .

Issues

Select Version

Jātakapāḷi

Jātakapāḷi