7. Sattakanipāto
1. Kukkuvaggo
396. Kukkujātakaṃ (7-1-1)
1.
Diyaḍḍhakukkū
T1.211V1.129M1.155 udayena kaṇṇikā , vidatthiyo aṭṭha parikkhipanti naṃ ;Sā siṃsapā [ sasiṃsapā ( sī . pī .), sā sīsapā ( syā .), yā siṃsapā ( ka . sī . niyya )] sāramayā apheggukā , kuhiṃ ṭhitā upparito [ uparito ( sī . syā . pī .)] na dhaṃsati .
2.
Yā tiṃsati sāramayā anujjukā , parikiriya [ pakiriyā ( ka .)] gopāṇasiyo samaṃ ṭhitā [ samaṭṭhitā ( sī . syā .)];
Tāhi susaṅgahitā balasā pīḷitā [ tā saṅgahitā balasā ca pīḷitā ( sī .), tāhi susaṅgahitā balasā ca pīḷitā ( syā .), tāhi saṅgahītā balasā ca pīḷitā ( pī .)], samaṃ ṭhitā upparito na dhaṃsati .
3.
Evampi mittehi daḷhehi paṇḍito , abhejjarūpehi sucīhi mantibhi ;
Susaṅgahīto siriyā na dhaṃsati , gopāṇasī bhāravahāva kaṇṇikā .
4.
Kharattacaṃ bellaṃ yathāpi satthavā , anāmasantopi karoti tittakaṃ ;
Samāharaṃ sāduṃ karoti patthiva , asāduṃ kayirā tanubandhamuddharaṃ [ tanuvaṭṭamuddharaṃ ( sī . pī .)].
5.
Evampi
T1.212 gāmanigamesu paṇḍito , asāhasaṃ rājadhanāni saṅgharaṃ ;Dhammānuvattī paṭipajjamāno , sa phāti kayirā aviheṭhayaṃ paraṃ .
6.
Odātamūlaṃ
M1.156 sucivārisambhavaṃ , jātaṃ yathā pokkharaṇīsu ambujaṃ ;Padumaṃ yathā agginikāsiphālimaṃ , na kaddamo na rajo na vāri limpati .
7.
Evampi vohārasuciṃ asāhasaṃ , visuddhakammantamapetapāpakaṃ ;
Na limpati kammakilesa tādiso , jātaṃ yathā pokkharaṇīsu ambujanti .
Kukkujātakaṃ paṭhamaṃ .
397. Manojajātakaṃ (7-1-2)
8.
Yathā cāpo ninnamati , jiyā cāpi nikūjati ;
Haññate nūna manojo , migarājā sakhā mama .
9.
Handa dāni vanantāni , pakkamāmi yathāsukhaṃ ;
Netādisā sakhā honti , labbhā me jīvato sakhā .
10.
Na
V1.130 pāpajanasaṃsevī , accantaṃ sukhamedhati ;Manojaṃ
T1.213 passa semānaṃ , giriyassānusāsanī [ ariyassānusāsanī ( sī . syā . pī .)]. 11.
Na pāpasampavaṅkena , mātā puttena nandati ;
Manojaṃ passa semānaṃ , acchannaṃ [ sacchannaṃ ( ka .)] samhi lohite .
12.
Evamāpajjate poso , pāpiyo ca nigacchati ;
Yo ve hitānaṃ vacanaṃ , na karoti atthadassinaṃ .
13.
Evañca so hoti tato ca pāpiyo , yo uttamo adhamajanūpasevī ;
Passuttamaṃ adhamajanūpasevitaṃ [ seviṃ ( syā .)], migādhipaṃ saravaraveganiddhutaṃ .
14.
Nihīyati
M1.157 puriso nihīnasevī , na ca hāyetha kadāci tulyasevī ;Seṭṭhamupagamaṃ [ mupanamaṃ ( sī . pī . a . ni .3.26)] udeti khippaṃ , tasmāttanā uttaritaraṃ [ tasmā attano uttariṃ ( sī . pī .), tasmā attano uttaraṃ ( syā .)] bhajethāti .
Manojajātakaṃ dutiyaṃ .
398. Sutanujātakaṃ (7-1-3)
15.
Rājā te bhattaṃ pāhesi , suciṃ maṃsūpasecanaṃ ;
Maghadevasmiṃ [ makhādevasmiṃ ( sī . pī .), māghadevasmiṃ ( ka .)] adhivatthe , ehi nikkhamma bhuñjassu .
16.
Ehi māṇava orena , bhikkhamādāya sūpitaṃ ;
Tvañca
T1.214 māṇava bhikkhā ca [ bhakkhosi ( syā .), bhakkhāva ( ka .)], ubho bhakkhā bhavissatha . 17.
Appakena tuvaṃ yakkha , thullamatthaṃ jahissasi ;
Bhikkhaṃ te nāharissanti , janā maraṇasaññino .
18.
Laddhāya yakkhā [ laddhāyaṃ yakkha ( sī . syā . pī .)] tava niccabhikkhaṃ , suciṃ paṇītaṃ rasasā upetaṃ ;
Bhikkhañca te āhariyo naro idha , sudullabho hehiti bhakkhite [ khādite ( sī . syā . pī .)] mayi .
19.
Mameva [ mamesa ( sī . pī .)] sutano attho , yathā bhāsasi māṇava ;
Mayā tvaṃ samanuññāto , sotthiṃ passāhi mātaraṃ .
20.
Khaggaṃ chattañca pātiñca , gacchamādāya [ gacchevādāya ( sī . syā . pī .)] māṇava ;
Sotthiṃ passatu te mātā , tvañca passāhi mātaraṃ .
21.
Evaṃ yakkha sukhī hohi , saha sabbehi ñātibhi ;
Dhanañca me adhigataṃ , rañño ca vacanaṃ katanti .
Sutanujātakaṃ tatiyaṃ .
399. Mātuposakagijjhajātakaṃ (7-1-4)
22.
Te
V1.131M1.158 kathaṃ nu karissanti , vuddhā giridarīsayā ;Ahaṃ baddhosmi pāsena , nilīyassa vasaṃ gato .
23.
Kiṃ gijjha paridevasi , kā nu te paridevanā ;
Na
T1.215 me suto vā diṭṭho vā , bhāsanto mānusiṃ dijo . 24.
Bharāmi mātāpitaro , vuddhe giridarīsaye ;
Te kathaṃ nu karissanti , ahaṃ vasaṃ gato tava .
25.
Yaṃ nu gijjho yojanasataṃ , kuṇapāni avekkhati ;
Kasmā jālañca pāsañca , āsajjāpi na bujjhasi .
26.
Yadā parābhavo hoti , poso jīvitasaṅkhaye ;
Atha jālañca pāsañca , āsajjāpi na bujjhati .
27.
Bharassu mātāpitaro , vuddhe giridarīsaye ;
Mayā tvaṃ samanuññāto , sotthiṃ passāhi ñātake .
28.
Evaṃ luddaka nandassu , saha sabbehi ñātibhi ;
Bharissaṃ mātāpitaro , vuddhe giridarīsayeti .
Mātuposakagijjhajātakaṃ catutthaṃ .
400. Dabbhapupphajātakaṃ (7-1-5)
29.
Anutīracārī bhaddante , sahāyamanudhāva maṃ ;
Mahā me gahito [ rohito ( ka .)] maccho , so maṃ harati vegasā .
30.
Gambhīracārī bhaddante , daḷhaṃ gaṇhāhi thāmasā ;
Ahaṃ taṃ uddharissāmi , supaṇṇo uragāmiva [ uragammiva ( sī . syā . pī .)].
31.
Vivādo no samuppanno , dabbhapuppha suṇohi me ;
Samehi
T1.216 medhagaṃ [ medhakaṃ ( pī .)] samma , vivādo vūpasammataṃ . 32.
Dhammaṭṭhohaṃ pure āsiṃ , bahū aḍḍā me tīritā [ bahuaṭṭaṃ me tīritaṃ ( sī .), bahuaṭṭaṃva tīritaṃ ( syā .), bahu atthaṃ me tīritaṃ ( pī .)];
Samemi medhagaṃ samma , vivādo vūpasammataṃ .
33.
Anutīracāri
M1.159 naṅguṭṭhaṃ , sīsaṃ gambhīracārino ;Accāyaṃ [ athāyaṃ ( sī . pī .)] majjhimo khaṇḍo , dhammaṭṭhassa bhavissati .
34.
Cirampi
V1.132 bhakkho abhavissa , sace na vivademase ;Asīsakaṃ anaṅguṭṭhaṃ , siṅgālo harati rohitaṃ .
35.
Yathāpi rājā nandeyya , rajjaṃ laddhāna khattiyo ;
Evāhamajja nandāmi , disvā puṇṇamukhaṃ patiṃ .
36.
Kathaṃ nu thalajo santo , udake macchaṃ parāmasi ;
Puṭṭho me samma akkhāhi , kathaṃ adhigataṃ tayā .
37.
Vivādena kisā honti , vivādena dhanakkhayā ;
Jīnā uddā vivādena , bhuñja māyāvi rohitaṃ .
38.
Evameva manussesu , vivādo yattha jāyati ;
Dhammaṭṭhaṃ paṭidhāvanti , so hi nesaṃ vināyako ;
Dhanāpi tattha jīyanti , rājakoso pavaḍḍhatīti [ ca vaḍḍhati ( pī .)].
Dabbhapupphajātakaṃ pañcamaṃ .
401. Paṇṇakajātakaṃ (7-1-6)
39.
Paṇṇakaṃ [ dasaṇṇakaṃ ( sī . syā . pī .)] tikhiṇadhāraṃ , asiṃ sampannapāyinaṃ ;
Parisāyaṃ
T1.217 puriso gilati , kiṃ dukkarataraṃ tato ;Yadaññaṃ dukkaraṃ ṭhānaṃ , taṃ me akkhāhi pucchito .
40.
Gileyya puriso lobhā , asiṃ sampannapāyinaṃ ;
Yo ca vajjā dadāmīti , taṃ dukkarataraṃ tato ;
Sabbaññaṃ sukaraṃ ṭhānaṃ , evaṃ jānāhi maddava [ māgadha ( sī . syā . pī .)].
41.
Byākāsi āyuro pañhaṃ , atthaṃ [ attha ( pī . sī . niyya )] dhammassa kovido ;
Pukkusaṃ dāni pucchāmi , kiṃ dukkarataraṃ tato ;
Yadaññaṃ dukkaraṃ ṭhānaṃ , taṃ me akkhāhi pucchito .
42.
Na
M1.160 vācamupajīvanti , aphalaṃ giramudīritaṃ ;Yo ca datvā avākayirā , taṃ dukkarataraṃ tato ;
Sabbaññaṃ sukaraṃ ṭhānaṃ , evaṃ jānāhi maddava .
43.
Byākāsi pukkuso pañhaṃ , atthaṃ dhammassa kovido ;
Senakaṃ dāni pucchāmi , kiṃ dukkarataraṃ tato ;
Yadaññaṃ dukkaraṃ ṭhānaṃ , taṃ me akkhāhi pucchito .
44.
Dadeyya
V1.133 puriso dānaṃ , appaṃ vā yadi vā bahuṃ ;Yo ca datvā nānutappe [ tape ( sī . pī .)], taṃ dukkarataraṃ tato ;
Sabbaññaṃ sukaraṃ ṭhānaṃ , evaṃ jānāhi maddava .
45.
Byākāsi āyuro pañhaṃ , atho pukkusaporiso ;
Sabbe
T1.218 pañhe atibhoti , yathā bhāsati senakoti .Paṇṇaka [ dasaṇṇaka ( sī . syā . pī .)] jātakaṃ chaṭṭhaṃ .
402. Sattubhastajātakaṃ (7-1-7)
46.
Vibbhantacitto kupitindriyosi , nettehi te vārigaṇā savanti ;
Kiṃ te naṭṭhaṃ kiṃ pana patthayāno , idhāgamā brahme tadiṅgha [ brāhmaṇa iṅgha ( sī . syā .)] brūhi .
47.
Miyyetha bhariyā vajato mamajja , agacchato maraṇamāha yakkho ;
Etena dukkhena pavedhitosmi , akkhāhi me senaka etamatthaṃ .
48.
Bahūni ṭhānāni vicintayitvā , yamettha vakkhāmi tadeva saccaṃ ;
Maññāmi te brāhmaṇa sattubhastaṃ , ajānato kaṇhasappo paviṭṭho .
49.
Ādāya
M1.161 daṇḍaṃ parisumbha bhastaṃ , passeḷamūgaṃ uragaṃ dujivhaṃ [ dijivhaṃ ( sī . pī .)];Chindajja kaṅkhaṃ vicikicchitāni , bhujaṅgamaṃ passa pamuñca bhastaṃ .
50.
Saṃviggarūpo
T1.219 parisāya majjhe , so brāhmaṇo sattubhastaṃ pamuñci ;Atha nikkhami urago uggatejo , āsīviso sappo phaṇaṃ karitvā .
51.
Suladdhalābhā janakassa rañño , yo passatī senakaṃ sādhupaññaṃ ;
Vivaṭṭachaddo [ vivattacchaddo ( sī .), vivaṭṭacchado ( syā .), vivaṭṭacchaddā ( pī .)] nusi sabbadassī , ñāṇaṃ nu te brāhmaṇa bhiṃsarūpaṃ .
52.
Imāni me sattasatāni atthi , gaṇhāhi sabbāni dadāmi tuyhaṃ ;
Tayā hi me jīvitamajja laddhaṃ , athopi bhariyāya makāsi sotthiṃ .
53.
Na paṇḍitā vetanamādiyanti , citrāhi gāthāhi subhāsitāhi ;
Itopi te brahme dadantu vittaṃ , ādāya tvaṃ gaccha sakaṃ niketanti .
Sattubhastajātakaṃ [ senakajātakaṃ ( syā .)] sattamaṃ .
403. Aṭṭhisenakajātakaṃ (7-1-8)
54.
Yeme
T1.220 ahaṃ na jānāmi , aṭṭhisena vanibbake ;Te maṃ saṅgamma yācanti , kasmā maṃ tvaṃ na yācasi .
55.
Yācako
V1.134 appiyo hoti , yācaṃ adadamappiyo ;Tasmāhaṃ taṃ na yācāmi , mā me videssanā [ viddesanā ( sī . pī .)] ahu .
56.
Yo
M1.162 ve yācanajīvāno , kāle yācaṃ na yācati ;Parañca puññā [ puññaṃ ( syā . ka .)] dhaṃseti , attanāpi na jīvati .
57.
Yo ca [ yo ve ( ka .)] yācanajīvāno , kāle yācañhi yācati [ yācaṃpi yācati ( syā .), yācāni yācati ( pī .), yācati yācanaṃ ( sī . niyya ), yācanaṃ yācati ( ka .)];
Parañca puññaṃ labbheti , attanāpi ca jīvati .
58.
Na ve dessanti [ na ve dussanti ( syā .), na ve dissanti ( pī .), na videssanti ( ka . aṭṭha .)] sappaññā , disvā yācakamāgate ;
Brahmacāri piyo mesi , vada tvaṃ [ vara taṃ ( sī .), vara tvaṃ ( pī .)] bhaññamicchasi [ yaññamicchasi (?)].
59.
Na ve yācanti sappaññā , dhīro ca veditumarahati ;
Uddissa ariyā tiṭṭhanti , esā ariyāna yācanā .
60.
Dadāmi te brāhmaṇa rohiṇīnaṃ , gavaṃ sahassaṃ saha puṅgavena ;
Ariyo hi ariyassa kathaṃ na dajjā , sutvāna gāthā tava dhammayuttāti .
Aṭṭhisenakajātakaṃ aṭṭhamaṃ .
404. Kapijātakaṃ (7-1-9)
61.
Yattha
T1.221 verī nivasati , na vase tattha paṇḍito ;Ekarattaṃ dirattaṃ vā , dukkhaṃ vasati verisu .
62.
Diso ve lahucittassa , posassānuvidhīyato ;
Ekassa kapino hetu , yūthassa anayo kato .
63.
Bālova [ ca ( sī . syā . pī .)] paṇḍitamānī , yūthassa parihārako ;
Sacittassa vasaṃ gantvā , sayethāyaṃ [ passethāyaṃ ( ka .)] yathā kapi .
64.
Na sādhu balavā bālo , yūthassa parihārako ;
Ahito bhavati ñātīnaṃ , sakuṇānaṃva cetako [ ceṭako ( ka .)].
65.
Dhīrova
M1.163 balavā sādhu , yūthassa parihārako ;Hito bhavati ñātīnaṃ , tidasānaṃva vāsavo .
66.
Yo ca sīlañca paññañca , sutañcattani passati ;
Ubhinnamatthaṃ carati , attano ca parassa ca .
67.
Tasmā tuleyya mattānaṃ , sīlapaññāsutāmiva [ sīlaṃ paññaṃ sutaṃpiva ( syā .)];
Gaṇaṃ vā parihare dhīro , eko vāpi paribbajeti .
Kapijātakaṃ navamaṃ .
405. Bakajātakaṃ (7-1-10)
68.
Dvāsattati
V1.135 gotama [ bho gotama ( ka .)] puññakammā , vasavattinoT1.222 jātijaraṃ atītā ;Ayamantimā vedagū brahmapatti [ brahmupapatti ( syā . ka .)], asmābhijappanti janā [ pajā ( ka .)] anekā .
69.
Appañhi etaṃ [ appañca hetaṃ ( syā .), appaṃsi etaṃ ( ka .)] na hi dīghamāyu , yaṃ tvaṃ baka maññasi dīghamāyuṃ ;
Sataṃ sahassāni [ sahassānaṃ ( sī . pī . saṃ . ni .1.175), sahassāna ( syā . kaṃ .)] nirabbudānaṃ , āyuṃ pajānāmi tavāha brahme .
70.
Anantadassī bhagavāhamasmi , jātijjaraṃ sokamupātivatto ;
Kiṃ me purāṇaṃ vatasīlavattaṃ [ sīlavantaṃ ( pī . ka .)], ācikkha me taṃ yamahaṃ vijaññaṃ .
71.
Yaṃ tvaṃ apāyesi bahū manusse , pipāsite ghammani samparete ;
Taṃ te purāṇaṃ vatasīlavattaṃ , suttappabuddhova anussarāmi .
72.
Yaṃ
M1.164 eṇikūlasmi janaṃ gahītaṃ , amocayī gayhaka niyyamānaṃ ;Taṃ te purāṇaṃ vatasīlavattaṃ , suttappabuddhova anussarāmi .
73.
Gaṅgāya sotasmiṃ gahītanāvaṃ , luddena
T1.223 nāgena manussakappā ;Amocayi tvaṃ balasā pasayha , taṃ te purāṇaṃ vatasīlavattaṃ ;
Suttappabuddhova anussarāmi .
74.
Kappo ca te baddhacaro [ patthacaro ( syā .), paṭṭhacaro ( ka .)] ahosi , sambuddhimantaṃ [ sambuddhivantaṃ ( syā . pī .), sambuddhavantaṃ ( ka .)] vatinaṃ [ vatitaṃ ( syā .), vatidaṃ ( ka .)] amaññaṃ ;
Taṃ te purāṇaṃ vatasīlavattaṃ , suttappabuddhova anussarāmi .
75.
Addhā pajānāsi mametamāyuṃ , aññampi jānāsi tathā hi buddho ;
Tathā hi tāyaṃ [ tyāyaṃ ( saṃ . ni .1.175)] jalitānubhāvo , obhāsayaṃ tiṭṭhati brahmalokanti .
Bakajātakaṃ dasamaṃ .
Kukkuvaggo paṭhamo .
Tassuddānaṃ –
Varakaṇṇika cāpavaro sutano , atha gijjha sarohitamacchavaro ;
Puna paṇṇaka [ dasaṇṇaka ( sī . syā . pī .)] senaka yācanako , atha veri sabrahmabakena dasāti .
2. Gandhāravaggo
406. Gandhārajātakaṃ (7-2-1)
76.
Hitvā
T1.224V1.136M1.165 gāmasahassāni , paripuṇṇāni soḷasa ;Koṭṭhāgārāni phītāni , sannidhiṃ dāni kubbasi .
77.
Hitvā gandhāravisayaṃ , pahūtadhanadhāriyaṃ [ dhāniyaṃ ( sī . pī .), dhaññanti attho ];
Pasāsanato [ pasāsanito ( sī . syā .), pasāsanāto ( pī .)] nikkhanto , idha dāni pasāsasi .
78.
Dhammaṃ bhaṇāmi vedeha , adhammo me na ruccati ;
Dhammaṃ me bhaṇamānassa , na pāpamupalimpati .
79.
Yena kenaci vaṇṇena , paro labhati ruppanaṃ ;
Mahatthiyampi ce vācaṃ , na taṃ bhāseyya paṇḍito .
80.
Kāmaṃ ruppatu vā mā vā , bhusaṃva vikirīyatu ;
Dhammaṃ me bhaṇamānassa , na pāpamupalimpati .
81.
No ce assa sakā buddhi , vinayo vā susikkhito ;
Vane andhamahiṃsova [ andhamahisova ( sī . pī .)] careyya bahuko jano .
82.
Yasmā ca panidhekacce , āceramhi [ ācāramhi ( sī . pī .)] susikkhitā ;
Tasmā vinītavinayā , caranti susamāhitāti .
Gandhārajātakaṃ paṭhamaṃ .
407. Mahākapijātakaṃ (7-2-2)
83.
Attānaṃ
T1.225 saṅkamaṃ katvā , yo sotthiṃ samatārayi ;Kiṃ tvaṃ tesaṃ kime [ kimo ( sī . pī .), kiṃ me ( syā .)] tuyhaṃ , honti ete [ hete ( syā .), so te ( ka .)] mahākapi .
84.
Rājāhaṃ issaro tesaṃ , yūthassa parihārako ;
Tesaṃ sokaparetānaṃ , bhītānaṃ te arindama .
85.
Ullaṅghayitvā [ sa laṅghayitvā ( pī .), sulaṅghayitvā ( ka .)] attānaṃ , vissaṭṭhadhanuno sataṃ ;
Tato aparapādesu , daḷhaṃ bandhaṃ latāguṇaṃ .
86.
Chinnabbhamiva
M1.166 vātena , nuṇṇo [ nunno ( sī .)] rukkhaṃ upāgamiṃ ;Sohaṃ appabhavaṃ tattha , sākhaṃ hatthehi aggahiṃ .
87.
Taṃ
V1.137 maṃ viyāyataṃ santaṃ , sākhāya ca latāya ca ;Samanukkamantā pādehi , sotthiṃ sākhāmigā gatā .
88.
Taṃ maṃ na tapate bandho , mato [ vadho ( sī . syā . pī .)] me na tapessati ;
Sukhamāharitaṃ tesaṃ , yesaṃ rajjamakārayiṃ .
89.
Esā te upamā rāja , taṃ suṇohi arindama [ atthasandassanī katā ( pī .)];
Raññā raṭṭhassa yoggassa , balassa nigamassa ca ;
Sabbesaṃ sukhameṭṭhabbaṃ , khattiyena pajānatāti .
Mahākapijātakaṃ dutiyaṃ .
408. Kumbhakārajātakaṃ (7-2-3)
90.
Ambāhamaddaṃ
T1.226 vanamantarasmiṃ , nīlobhāsaṃ phalitaṃ [ phalinaṃ ( pī .)] saṃvirūḷhaṃ ;Tamaddasaṃ phalahetu vibhaggaṃ , taṃ disvā bhikkhācariyaṃ carāmi .
91.
Selaṃ sumaṭṭhaṃ naravīraniṭṭhitaṃ [ naravidduniṭṭhitaṃ ( ka .)], nārī yugaṃ dhārayi appasaddaṃ ;
Dutiyañca āgamma ahosi saddo , taṃ disvā bhikkhācariyaṃ carāmi .
92.
Dijā dijaṃ kuṇapamāharantaṃ , ekaṃ samānaṃ bahukā samecca ;
Āhārahetū paripātayiṃsu , taṃ disvā bhikkhācariyaṃ carāmi .
93.
Usabhāhamaddaṃ yūthassa majjhe , calakkakuṃ vaṇṇabalūpapannaṃ ;
Tamaddasaṃ kāmahetu vitunnaṃ , taṃ disvā bhikkhācariyaṃ carāmi .
94.
Karaṇḍako
M1.167 [ karaṇḍunāma ( sī . pī .)] kaliṅgānaṃ , gandhārānañca naggaji ;Nimirājā videhānaṃ , pañcālānañca dummukho ;
Ete raṭṭhāni hitvāna , pabbajiṃsu akiñcanā .
95.
Sabbepime
T1.227 devasamā samāgatā , aggī yathā pajjalito tathevime ;Ahampi eko carissāmi bhaggavi , hitvāna kāmāni yathodhikāni .
96.
Ayameva kālo na hi añño atthi , anusāsitā me na bhaveyya pacchā ;
Ahampi ekā carissāmi bhaggava , sakuṇīva muttā purisassa hatthā .
97.
Āmaṃ pakkañca jānanti , atho loṇaṃ aloṇakaṃ ;
Tamahaṃ disvāna pabbajiṃ , careva tvaṃ carāmahanti .
Kumbhakārajātakaṃ tatiyaṃ .
409. Daḷhadhammajātakaṃ (7-2-4)
98.
Ahaṃ
V1.138 ce daḷhadhammassa [ daḷhadhammāya ( pī .)], vahanti nābhirādhayiṃ ;Dharantī urasi sallaṃ , yuddhe vikkantacārinī .
99.
Nūna rājā na jānāti [ na ha nūna rājā jānāti ( sī . pī .)], mama vikkamaporisaṃ ;
Saṅgāme sukatantāni , dūtavippahitāni ca .
100.
Sā nūnāhaṃ marissāmi , abandhu aparāyinī [ aparāyiṇī ( sī .), aparāyaṇī (?)];
Tadā
T1.228 hi [ tathā hi ( pī .)] kumbhakārassa , dinnā chakaṇahārikā . 101.
Yāvatāsīsatī poso , tāvadeva pavīṇati ;
Atthāpāye jahanti naṃ , oṭṭhibyādhiṃva khattiyo .
102.
Yo pubbe katakalyāṇo , katattho nāvabujjhati ;
Atthā tassa palujjanti , ye honti abhipatthitā .
103.
Yo
M1.168 pubbe katakalyāṇo , katattho manubujjhati ;Atthā tassa pavaḍḍhanti , ye honti abhipatthitā .
104.
Taṃ vo vadāmi bhaddante [ bhaddaṃ vo ( sī . syā . pī .)], yāvantettha samāgatā ;
Sabbe kataññuno hotha , ciraṃ saggamhi ṭhassathāti .
Daḷhadhammajātakaṃ catutthaṃ .
410. Somadattajātakaṃ (7-2-5)
105.
Yo maṃ pure paccuḍḍeti [ paccudeti ( sī . syā . pī .), paccuṭṭheti ( ka .)], araññe dūramāyato ;
So na dissati mātaṅgo , somadatto kuhiṃ gato .
106.
Ayaṃ vā so mato seti , allasiṅgaṃva vacchito [ allapiṅkava chijjito ( sī . pī .), allapītaṃva vicchito ( syā .)];
Bhumyā nipatito seti , amarā vata kuñjaro .
107.
Anagāriyupetassa , vippamuttassa te sato ;
Samaṇassa na taṃ sādhu , yaṃ petamanusocasi .
108.
Saṃvāsena have sakka , manussassa migassa vā ;
Hadaye
T1.229 jāyate pemaṃ , taṃ na sakkā asocituṃ . 109.
Mataṃ marissaṃ rodanti , ye rudanti lapanti ca ;
Tasmā tvaṃ isi mā rodi , roditaṃ moghamāhu santo .
110.
Kanditena
V1.139 have brahme , mato peto samuṭṭhahe ;Sabbe saṅgamma rodāma , aññamaññassa ñātake .
111.
Ādittaṃ vata maṃ santaṃ , ghatasittaṃva pāvakaṃ ;
Vārinā viya osiñcaṃ , sabbaṃ nibbāpaye daraṃ .
112.
Abbahī vata me sallaṃ , yamāsi hadayassitaṃ ;
Yo me sokaparetassa , puttasokaṃ apānudi .
113.
Sohaṃ abbūḷhasallosmi , vītasoko anāvilo ;
Na socāmi na rodāmi , tava sutvāna vāsavāti .
Somadattajātakaṃ pañcamaṃ .
411. Susīmajātakaṃ (7-2-6)
114.
Kāḷāni
M1.169 kesāni pure ahesuṃ , jātāni sīsamhi yathāpadese ;Tānajja setāni susīma [ susima ( ka .)] disvā , dhammaṃ cara brahmacariyassa kālo .
115.
Mameva deva palitaṃ na tuyhaṃ , mameva sīsaṃ mama uttamaṅgaṃ ;
‘‘ Atthaṃ
T1.230 karissan ’’ ti musā abhāṇiṃ [ abhāsiṃ ( ka .)], ekāparādhaṃ khama rājaseṭṭha . 116.
Daharo tuvaṃ dassaniyosi rāja , paṭhamuggato hosi [ hohi ( sī .), hoti ( ka .)] yathā kaḷīro ;
Rajjañca kārehi mamañca passa , mā kālikaṃ anudhāvī janinda .
117.
Passāmi vohaṃ dahariṃ kumāriṃ , sāmaṭṭhapassaṃ sutanuṃ sumajjhaṃ ;
Kāḷappavāḷāva pavellamānā , palobhayantīva [ sā lobhayantīva ( pī .)] naresu gacchati .
118.
Tamena passāmiparena nāriṃ , āsītikaṃ nāvutikaṃ va jaccā ;
Daṇḍaṃ gahetvāna pavedhamānaṃ , gopānasībhoggasamaṃ carantiṃ .
119.
Sohaṃ tamevānuvicintayanto , eko sayāmi [ passāmi ( ka .)] sayanassa majjhe ;
‘‘ Ahampi evaṃ ’’ iti pekkhamāno , na gahe rame [ na gehe rame ( sī .), gehe na rame ( syā . ka .)] brahmacariyassa kālo .
120.
Rajjuvālambanī
M1.170 cesā , yā gehe vasato rati ;Evampi
T1.231 chetvāna vajanti dhīrā , anapekkhino kāmasukhaṃ pahāyāti .Susīmajātakaṃ chaṭṭhaṃ .
412. Koṭasimbalijātakaṃ (7-2-7)
121.
Ahaṃ dasasataṃbyāmaṃ , uragamādāya āgato ;
Tañca mañca mahākāyaṃ , dhārayaṃ nappavedhasi [ na pavedhayi ( ka .)].
122.
Athimaṃ
V1.140 khuddakaṃ pakkhiṃ , appamaṃsataraṃ mayā ;Dhārayaṃ byathasi [ byādhase ( sī .), byadhase ( pī .), byādhasi ( ka .)] bhītā [ bhīto ( sī . syā . pī .)], kamatthaṃ koṭasimbali [ koṭisimbali ( sī . pī .)].
123.
Maṃsabhakkho tuvaṃ rāja , phalabhakkho ayaṃ dijo ;
Ayaṃ nigrodhabījāni , pilakkhudumbarāni ca ;
Assatthāni ca bhakkhitvā , khandhe me ohadissati .
124.
Te rukkhā saṃvirūhanti , mama passe nivātajā ;
Te maṃ pariyonandhissanti , arukkhaṃ maṃ karissare .
125.
Santi aññepi rukkhā se , mūlino khandhino dumā ;
Iminā sakuṇajātena , bījamāharitā hatā .
126.
Ajjhārūhābhivaḍḍhanti [ ajjhārūḷhābhivaḍḍhanti ( sī . pī .)], brahantampi vanappatiṃ ;
Tasmā rāja pavedhāmi , sampassaṃnāgataṃ bhayaṃ .
127.
Saṅkeyya saṅkitabbāni , rakkheyyānāgataṃ bhayaṃ ;
Anāgatabhayā
T1.232 dhīro , ubho loke avekkhatīti .Koṭasimbalijātakaṃ sattamaṃ .
413. Dhūmakārijātakaṃ (7-2-8)
128.
Rājā apucchi vidhuraṃ , dhammakāmo yudhiṭṭhilo ;
Api brāhmaṇa jānāsi , ko eko bahu socati .
129.
Brāhmaṇo
M1.171 ajayūthena , pahūtedho [ bahūtejo ( pī . ka .), bahutendo ( syā .)] vane vasaṃ ;Dhūmaṃ akāsi vāseṭṭho , rattindivamatandito .
130.
Tassa taṃ dhūmagandhena , sarabhā makasaḍḍitā [ makasadditā ( sī . syā .), makasaṭṭitā ( pī . ka .)];
Vassāvāsaṃ upāgacchuṃ , dhūmakārissa santike .
131.
Sarabhesu manaṃ katvā , ajā so nāvabujjhatha ;
Āgacchantī vajantī vā [ āgacchanti vajanti vā ( syā . pī .), āgacchantiṃ vajantiṃ vā ( ka .)], tassa tā vinasuṃ [ vinassuṃ ( sī .)] ajā .
132.
Sarabhā sarade kāle , pahīnamakase vane ;
Pāvisuṃ giriduggāni , nadīnaṃ pabhavāni ca .
133.
Sarabhe ca gate disvā , ajā ca vibhavaṃ gatā [ aje ca vibhavaṃ gate ( ka .)];
Kiso ca vivaṇṇo cāsi , paṇḍurogī ca brāhmaṇo .
134.
Evaṃ
V1.141 yo saṃ niraṃkatvā , āgantuṃ kurute piyaṃ ;So eko bahu socati , dhūmakārīva brāhmaṇoti .
Dhūmakārijātakaṃ aṭṭhamaṃ .
414. Jāgarajātakaṃ (7-2-9)
135.
Kodha
T1.233 jāgarataṃ sutto , kodha suttesu jāgaro ;Ko mametaṃ vijānāti , ko taṃ paṭibhaṇāti me .
136.
Ahaṃ jāgarataṃ sutto , ahaṃ suttesu jāgaro ;
Ahametaṃ vijānāmi , ahaṃ paṭibhaṇāmi te .
137.
Kathaṃ jāgarataṃ sutto , kathaṃ suttesu jāgaro ;
Kathaṃ etaṃ vijānāsi , kathaṃ paṭibhaṇāsi me .
138.
Ye dhammaṃ nappajānanti , saṃyamoti damoti ca ;
Tesu suppamānesu , ahaṃ jaggāmi devate .
139.
Yesaṃ rāgo ca doso ca , avijjā ca virājitā ;
Tesu jāgaramānesu , ahaṃ suttosmi devate .
140.
Evaṃ
M1.172 jāgarataṃ sutto , evaṃ suttesu jāgaro ;Evametaṃ vijānāmi , evaṃ paṭibhaṇāmi te .
141.
Sādhu jāgarataṃ sutto , sādhu suttesu jāgaro ;
Sādhumetaṃ vijānāsi , sādhu paṭibhaṇāsi meti .
Jāgarajātakaṃ navamaṃ .
415. Kummāsapiṇḍijātakaṃ (7-2-10)
142.
Na kiratthi anomadassisu , pāricariyā buddhesu appikā [ appakā ( ka .)];
Sukkhāya
T1.234 aloṇikāya ca , passaphalaṃ kummāsapiṇḍiyā . 143.
Hatthigavassā cime bahū [ hatthigavāssā ca me bahū ( sī .), hatthī gavāssā cime bahū ( syā .), hatthī gavāssā ca me bahū ( pī .)], dhanadhaññaṃ pathavī ca kevalā ;
Nāriyo cimā accharūpamā , passaphalaṃ kummāsapiṇḍiyā .
144.
Abhikkhaṇaṃ rājakuñjara , gāthā bhāsasi kosalādhipa ;
Pucchāmi taṃ raṭṭhavaḍḍhana , bāḷhaṃ pītimano pabhāsasi .
145.
Imasmiññeva nagare , kule aññatare ahuṃ ;
Parakammakaro āsiṃ , bhatako sīlasaṃvuto .
146.
Kammāya
V1.142 nikkhamantohaṃ , caturo samaṇeddasaṃ ;Ācārasīlasampanne , sītibhūte anāsave .
147.
Tesu cittaṃ pasādetvā , nisīdetvā [ nisādetvā (?)] paṇṇasanthate ;
Adaṃ buddhāna kummāsaṃ , pasanno sehi pāṇibhi .
148.
Tassa
M1.173 kammassa kusalassa , idaṃ me edisaṃ phalaṃ ;Anubhomi idaṃ rajjaṃ , phītaṃ dharaṇimuttamaṃ .
149.
Dadaṃ bhuñja mā ca pamādo [ dada bhuñja ca mā ca pamādo ( sī . pī .)], cakkaṃ vattaya kosalādhipa ;
Mā
T1.235 rāja adhammiko ahu , dhammaṃ pālaya kosalādhipa . 150.
Sohaṃ tadeva punappunaṃ , vaṭumaṃ ācarissāmi sobhane ;
Ariyācaritaṃ sukosale , arahanto me manāpāva passituṃ .
151.
Devī viya accharūpamā , majjhe nārigaṇassa sobhasi ;
Kiṃ kammamakāsi bhaddakaṃ , kenāsi vaṇṇavatī sukosale .
152.
Ambaṭṭhakulassa khattiya , dāsyāhaṃ parapesiyā ahuṃ ;
Saññatā ca [ saññatā ( sī . pī .)] dhammajīvinī , sīlavatī ca apāpadassanā .
153.
Uddhaṭabhattaṃ ahaṃ tadā , caramānassa adāsi bhikkhuno ;
Vittā sumanā sayaṃ ahaṃ , tassa kammassa phalaṃ mamedisanti .
Kummāsapiṇḍijātakaṃ dasamaṃ .
416. Parantapajātakaṃ (7-2-11)
154.
Āgamissati
T1.236 me pāpaṃ , āgamissati me bhayaṃ ;Tadā hi calitā sākhā , manussena migena vā .
155.
Bhīruyā nūna me kāmo , avidūre vasantiyā ;
Karissati kisaṃ paṇḍuṃ , sāva sākhā parantapaṃ .
156.
Socayissati
M1.174 maṃ kantā , gāme vasamaninditā ;Karissati kisaṃ paṇḍuṃ , sāva sākhā parantapaṃ .
157.
Tayā maṃ asitāpaṅgi [ hasitāpaṅgi ( sī . syā . pī .)], sitāni [ mihitāni ( sī . syā . pī .)] bhaṇitāni ca ;
Kisaṃ paṇḍuṃ karissanti , sāva sākhā parantapaṃ .
158.
Agamā nūna so saddo , asaṃsi nūna so tava ;
Akkhātaṃ nūna taṃ tena , yo taṃ sākhamakampayi .
159.
Idaṃ
V1.143 kho taṃ samāgamma , mama bālassa cintitaṃ ;Tadā hi calitā sākhā , manussena migena vā .
160.
Tatheva tvaṃ avedesi , avañci [ avajjhi ( ka .)] pitaraṃ mama ;
Hantvā sākhāhi chādento , āgamissati me [ te ( syā . ka .)] bhayanti .
Parantapajātakaṃ ekādasamaṃ .
Gandhāravaggo dutiyo .
Tassuddānaṃ –
Varagāma
T1.237 mahākapi bhaggava ca , daḷhadhamma sakuñjara kesavaro ;Urago vidhuro puna jāgarataṃ , atha kosalādhipa parantapa cāti .
Atha vagguddānaṃ –
Atha sattanipātamhi , vaggaṃ me bhaṇato suṇa ;
Kukku ca puna gandhāro , dveva guttā mahesināti .
Sattakanipātaṃ niṭṭhitaṃ .