13. Terasakanipāto
474. Ambajātakaṃ (1)
1.
Ahāsi
T1.342V1.199M1.257 [ āhāsi (?)] me ambaphalāni pubbe , aṇūni thūlāni ca brahmacāri ;Teheva mantehi na dāni tuyhaṃ , dumapphalā pātubhavanti brahme .
2.
Nakkhattayogaṃ paṭimānayāmi , khaṇaṃ muhuttañca mante na passaṃ [ khaṇaṃ muhuttaṃ na maṃ tosayanti ( sī . pī .)];
Nakkhattayogañca khaṇañca laddhā , addhāharissambaphalaṃ [ athāharissambaphalaṃ ( sī . pī .)] pahūtaṃ .
3.
Nakkhattayogaṃ na pure abhāṇi , khaṇaṃ muhuttaṃ na pure asaṃsi ;
Sayaṃ harī [ athāharī ( sī . syā . pī .)] ambaphalaṃ pahūtaṃ , vaṇṇena gandhena rasenupetaṃ .
4.
Mantābhijappena pure hi [ pura ’ ssa ( sī . pī .), purepi ( syā .)] tuyhaṃ , dumapphalā pātubhavanti brahme ;
Svājja na pāresi jappampi mantaṃ [ japampi mante ( sī . pī .)], ayaṃ so ko nāma tavajja dhammo .
5.
Caṇḍālaputto
T1.343 mama sampadāsi , dhammena mante pakatiñca saṃsi ;Mā cassu me pucchito nāmagottaṃ , guyhittho atthaṃ [ mā taṃ ( sī . syā . pī .)] vijaheyya manto [ vijaheyyumantā ( syā .)].
6.
Sohaṃ
M1.258 janindena janamhi puṭṭho , makkhābhibhūto alikaṃ abhāṇiṃ ;‘‘ Mantā ime brāhmaṇassā ’’ ti micchā , pahīnamanto kapaṇo rudāmi .
7.
Eraṇḍā pucimandā vā , atha vā pālibhaddakā ;
Madhuṃ madhutthiko vinde , so hi tassa dumuttamo .
8.
Khattiyā brāhmaṇā vessā , suddā caṇḍālapukkusā ;
Yamhā dhammaṃ vijāneyya , so hi tassa naruttamo .
9.
Imassa daṇḍañca vadhañca datvā , gale gahetvā khalayātha [ balayātha ( syā .), galayātha ( ka .)] jammaṃ ;
Yo uttamatthaṃ kasirena laddhaṃ , mānātimānena vināsayittha .
10.
Yathā samaṃ maññamāno pateyya , sobbhaṃ guhaṃ narakaṃ pūtipādaṃ ;
Rajjūti vā akkame kaṇhasappaṃ , andho
T1.344 yathā jotimadhiṭṭhaheyya ;Evampi maṃ tvaṃ khalitaṃ sapañña [ sapaññā ( pī .)], pahīnamantassa punappadāhi [ puna sampadāhi ( syā .), punappasīda ( sī . pī .)].
11.
Dhammena mantaṃ [ mante ( sī . syā . pī .)] tava sampadāsiṃ , tuvampi dhammena [ tvampi dhammeneva ( ka .)] pariggahesi ;
Pakatimpi te attamano asaṃsiṃ , dhamme ṭhitaṃ taṃ [ patiṭṭhaṃ ( ka .)] na jaheyya manto .
12.
Yo
V1.200 bāla mantaṃ [ balamantaṃ ( ka .)] kasirena laddhaṃ , yaṃ dullabhaṃ ajja manussaloke ;Kiñcāpi laddhā jīvituṃ appapañño [ kicchā laddhaṃ jīvikaṃ appapañño ( sī . syā .), kacchāpi laddhā jīvikaṃ appañña ( pī .)], vināsayī alikaṃ bhāsamāno .
13.
Bālassa
M1.259 mūḷhassa akataññuno ca , musā bhaṇantassa asaññatassa ;Mante mayaṃ tādisake na dema , kuto mantā gaccha na mayha ruccasīti .
Ambajātakaṃ paṭhamaṃ .
475. Phandanajātakaṃ (2)
14.
Kuṭhārihattho
T1.345 [ kudhārihattho ( ka .)] puriso , vanamogayha tiṭṭhasi ;Puṭṭho me samma akkhāhi , kiṃ dāruṃ chetumicchasi .
15.
Isso [ iso ( sī .), īso ( syā . pī .)] vanāni carasi , samāni visamāni ca ;
Puṭṭho me samma akkhāhi , kiṃ dāruṃ nemiyā daḷhaṃ .
16.
Neva sālo na khadiro , nāssakaṇṇo kuto dhavo ;
Rukkho ca [ rukkhova ( sī . pī .)] phandano nāma , taṃ dāruṃ nemiyā daḷhaṃ .
17.
Kīdisānissa pattāni , khandho vā pana kīdiso ;
Puṭṭho me samma akkhāhi , yathā jānemu phandanaṃ .
18.
Yassa sākhā palambanti , namanti na ca bhañjare ;
So rukkho phandano nāma , yassa mūle ahaṃ ṭhito .
19.
Arānaṃ cakkanābhīnaṃ , īsānemirathassa ca ;
Sabbassa te kammaniyo , ayaṃ hessati phandano .
20.
Iti phandanarukkhopi , tāvade ajjhabhāsatha ;
Mayhampi vacanaṃ atthi , bhāradvāja suṇohi me .
21.
Issassa [ imassa ( ka . sī . ka .)] upakkhandhamhā [ upakhandhamhā ( ka . sī . pī . ka .)], ukkacca caturaṅgulaṃ ;
Tena nemiṃ pasāresi [ pariharesi ( sī . pī .)], evaṃ daḷhataraṃ siyā .
22.
Iti phandanarukkhopi , veraṃ appesi tāvade ;
Jātānañca ajātānaṃ , issānaṃ dukkhamāvahi .
23.
Iccevaṃ
M1.260 [ icceva ( sī . pī .)] phandano issaṃ , isso ca pana phandanaṃ ;Aññamaññaṃ
T1.346 vivādena , aññamaññamaghātayuṃ . 24.
Evameva manussānaṃ , vivādo yattha jāyati ;
Mayūranaccaṃ naccanti , yathā te issaphandanā .
25.
Taṃ
V1.201 vo vadāmi bhaddaṃ vo [ bhaddante ( ka .)], yāvantettha samāgatā ;Sammodatha mā vivadatha [ māvivadittha ( sī . syā . pī .)], mā hotha issaphandanā .
26.
Sāmaggimeva [ sāmagyameva ( syā . ka .)] sikkhetha , buddhehetaṃ pasaṃsitaṃ ;
Sāmaggirato dhammaṭṭho , yogakkhemā na dhaṃsatīti .
Phandanajātakaṃ dutiyaṃ .
476. Javanahaṃsajātakaṃ (3)
27.
Idheva haṃsa nipata , piyaṃ me tava dassanaṃ ;
Issarosi anuppatto , yamidhatthi pavedaya .
28.
Savanena ekassa piyā bhavanti , disvā panekassa viyeti [ vineti ( syā .), viheti ( pī .), vigeti ( ka . aṭṭha .)] chando ;
Disvā ca sutvā ca piyā bhavanti , kaccinnu me pīyasi [ piyyasi ( sī . pī .)] dassanena .
29.
Savanena piyo mesi , bhiyyo cāgamma dassanaṃ ;
Evaṃ piyadassano me [ evaṃ piyadassano samāno ( sī . syā . pī .)], vasa haṃsa mamantike [ mama santike ( sī . syā . pī .)].
30.
Vaseyyāma tavāgāre , niccaṃ sakkatapūjitā ;
Matto ca ekadā vajje [ vajjā ( sī . pī .)],‘‘ haṃsarājaṃ pacantu me ’’.
31.
Dhiratthu
T1.347 taṃ majjapānaṃ , yaṃ me piyataraṃ tayā ;Na cāpi majjaṃ pissāmi [ pivissāmi ( syā .), pāyāmi ( sī . pī .)], yāva me vacchasī ghare .
32.
Suvijānaṃ
M1.261 siṅgālānaṃ , sakuṇānañca [ sakuntānañca ( sī . syā . pī .)] vassitaṃ ;Manussavassitaṃ rāja , dubbijānataraṃ tato .
33.
Api ce maññatī poso , ñāti mitto sakhāti vā ;
Yo pubbe sumano hutvā , pacchā sampajjate diso .
34.
Yasmiṃ mano nivisati , avidūre sahāpi so ;
Santikepi hi so dūre , yasmiṃ nāvisate [ yasmā vivasate ( sī . syā . pī .)] mano .
35.
Antopi so hoti pasannacitto , pāraṃ samuddassa pasannacitto ;
Antopi so hoti paduṭṭhacitto , pāraṃ samuddassa paduṭṭhacitto .
36.
Saṃvasantā vivasanti , ye disā te rathesabha ;
Ārā santo saṃvasanti , manasā raṭṭhavaḍḍhana .
37.
Aticiraṃ nivāsena , piyo bhavati appiyo ;
Āmanta kho taṃ gacchāma [ gacchāmi ( syā .)], purā te homa appiyā [ homi appiyo ( syā .)].
38.
Evaṃ
V1.202 ce yācamānānaṃ , añjaliṃ nāvabujjhasi ;Paricārakānaṃ sataṃ [ santānaṃ ( sī . syā .), sattānaṃ ( pī .)], vacanaṃ na karosi no ;
Evaṃ taṃ abhiyācāma , puna kayirāsi pariyāyaṃ .
39.
Evaṃ ce no viharataṃ , antarāyo na hessati ;
Tuyhañcāpi
T1.348 [ vāpi ( syā . pī . ka .)] mahārāja , mayhañca [ vā ( bahūsu )] raṭṭhavaḍḍhana ;Appeva nāma passemu [ passema ( sī . syā . pī .)], ahoratānamaccayeti .
Javanahaṃsajātakaṃ tatiyaṃ .
477. Cūḷanāradajātakaṃ (4)
40.
Na te kaṭṭhāni bhinnāni , na te udakamābhataṃ ;
Aggīpi te na hāpito [ hāsito ( sī . syā .)], kiṃ nu mandova jhāyasi .
41.
Na
M1.262 ussahe vane vatthuṃ , kassapāmantayāmi taṃ ;Dukkho vāso araññasmiṃ , raṭṭhaṃ icchāmi gantave .
42.
Yathā ahaṃ ito gantvā , yasmiṃ janapade vasaṃ ;
Ācāraṃ brahme [ brahmaṃ ( ka .)] sikkheyyaṃ , taṃ dhammaṃ anusāsa maṃ .
43.
Sace araññaṃ hitvāna , vanamūlaphalāni ca ;
Raṭṭhe rocayase vāsaṃ , taṃ dhammaṃ nisāmehi me .
44.
Visaṃ mā paṭisevittho [ paṭisevittha ( syā . ka .)], papātaṃ parivajjaya ;
Paṅke ca mā visīdittho [ paṅko ca mā visiyittho ( ka .)], yatto cāsīvise care .
45.
Kiṃ nu visaṃ papāto vā , paṅko vā brahmacārinaṃ ;
Kaṃ tvaṃ āsīvisaṃ brūsi , taṃ me akkhāhi pucchito ;
46.
Āsavo tāta lokasmiṃ , surā nāma pavuccati ;
Manuñño [ manuññā ( sī . syā . pī .)] surabhī vaggu , sādu [ madhu ( sī . syā .)] khuddarasūpamo [ rasūpamā ( sī . syā . pī .)];
Visaṃ tadāhu ariyā se , brahmacariyassa nārada .
47.
Itthiyo
T1.349 tāta lokasmiṃ , pamattaṃ pamathenti tā ;Haranti yuvino cittaṃ , tūlaṃ bhaṭṭhaṃva māluto ;
Papāto eso akkhāto , brahmacariyassa nārada .
48.
Lābho siloko sakkāro , pūjā parakulesu ca ;
Paṅko eso ca [ esova ( sī . syā . pī .)] akkhāto , brahmacariyassa nārada .
49.
Sasatthā
V1.203 [ mahantā ( syā . ka .)] tāta rājāno , āvasanti mahiṃ imaṃ ;Te tādise manussinde , mahante tāta nārada .
50.
Issarānaṃ adhipatīnaṃ , na tesaṃ pādato care ;
Āsīvisoti [ āsīviso so ( sī . pī .)] akkhāto , brahmacariyassa nārada .
51.
Bhattattho bhattakāle ca [ yaṃ ( sī . pī .)], yaṃ gehamupasaṅkame ;
Yadettha kusalaṃ jaññā , tattha ghāsesanaṃ care .
52.
Pavisitvā
M1.263 parakulaṃ , pānatthaṃ [ pānattho ( syā . pī .)] bhojanāya vā ;Mitaṃ khāde mitaṃ bhuñje , na ca rūpe manaṃ kare .
53.
Goṭṭhaṃ majjaṃ kirāṭañca [ kirāsañca ( sī . syā .), kirāsaṃ vā ( pī .)], sabhā nikiraṇāni ca ;
Ārakā parivajjehi , yānīva visamaṃ pathanti .
Cūḷanāradajātakaṃ catutthaṃ .
478. Dūtajātakaṃ (5)
54.
Dūte
T1.350 te brahme [ dūte brāhmaṇa ( ka .)] pāhesiṃ , gaṅgātīrasmi jhāyato ;Tesaṃ puṭṭho na byākāsi , dukkhaṃ guyhamataṃ [ guyhaṃ mataṃ ( sī .), tuyhaṃ mataṃ ( syā . ka .)] nu te .
55.
Sace te dukkhamuppajje , kāsīnaṃ raṭṭhavaḍḍhana ;
Mā kho naṃ tassa akkhāhi , yo taṃ dukkhā na mocaye .
56.
Yo tassa [ yo ca tathā ( pī .)] dukkhajātassa , ekaṅgamapi bhāgaso [ ekantamapi bhāsato ( sī . pī .)];
Vippamoceyya dhammena , kāmaṃ tassa pavedaya [ pavedaye ( sī .)].
57.
Suvijānaṃ siṅgālānaṃ , sakuṇānañca vassitaṃ ;
Manussavassitaṃ rāja , dubbijānataraṃ tato .
58.
Api ce maññatī poso , ñāti mitto sakhāti vā ;
Yo pubbe sumano hutvā , pacchā sampajjate diso .
59.
Yo attano dukkhamanānupuṭṭho , pavedaye jantu akālarūpe ;
Ānandino tassa bhavantimittā [ bhavanta ’ mittā ( sī . pī .)], hitesino tassa dukhī bhavanti .
60.
Kālañca ñatvāna tathāvidhassa , medhāvīnaṃ ekamanaṃ viditvā ;
Akkheyya tibbāni [ tippāni ( sī . syā . pī .)] parassa dhīro , saṇhaṃ giraṃ atthavatiṃ pamuñce .
61.
Sace
T1.351M1.264 ca jaññā avisayhamattano , na te hi mayhaṃ [ nāyaṃ nīti mayha ( sī . pī .)] sukhāgamāya ;Ekova tibbāni saheyya dhīro , saccaṃ hirottappamapekkhamāno .
62.
Ahaṃ
V1.204 raṭṭhāni vicaranto , nigame rājadhāniyo ;Bhikkhamāno mahārāja , ācariyassa dhanatthiko .
63.
Gahapatī rājapurise , mahāsāle ca brāhmaṇe ;
Alatthaṃ satta nikkhāni , suvaṇṇassa janādhipa ;
Te me naṭṭhā mahārāja , tasmā socāmahaṃ bhusaṃ .
64.
Purisā te mahārāja , manasānuvicintitā ;
Nālaṃ dukkhā pamocetuṃ , tasmā tesaṃ na byāhariṃ .
65.
Tvañca kho me mahārāja , manasānuvicintito ;
Alaṃ dukkhā pamocetuṃ , tasmā tuyhaṃ pavedayiṃ .
66.
Tassādāsi pasannatto , kāsīnaṃ raṭṭhavaḍḍhano ;
Jātarūpamaye nikkhe , suvaṇṇassa catuddasāti .
Dūtajātakaṃ pañcamaṃ .
479. Kāliṅgabodhijātakaṃ (6)
67.
Rājā
T1.352 kāliṅgo cakkavatti , dhammena pathavimanusāsaṃ [ manusāsi ( syā . ka .)];Agamā [ agamāsi ( syā . ka .)] bodhisamīpaṃ , nāgena mahānubhāvena .
68.
Kāliṅgo bhāradvājo ca , rājānaṃ kāliṅgaṃ samaṇakolaññaṃ ;
Cakkaṃ vattayato pariggahetvā [ pariṇetvā ( pī .)], pañjalī idamavoca .
69.
Paccoroha mahārāja , bhūmibhāgo yathā samaṇuggato [ samanugīto ( sī . syā . pī .)];
Idha anadhivarā buddhā , abhisambuddhā virocanti .
70.
Padakkhiṇato
M1.265 āvaṭṭā , tiṇalatā asmiṃ bhūmibhāgasmiṃ ;Pathaviyā nābhiyaṃ [ puthuviyā ayaṃ ( sī .), paṭhaviyā ayaṃ ( syā .), puthaviyā ’ yaṃ ( pī .)] maṇḍo , iti no sutaṃ mante mahārāja [ sutaṃ mahārāja ( sī . syā . pī .)].
71.
Sāgarapariyantāya , mediniyā sabbabhūtadharaṇiyā ;
Pathaviyā ayaṃ maṇḍo , orohitvā namo karohi .
72.
Ye te bhavanti nāgā ca , abhijātā ca kuñjarā ;
Ettāvatā padesaṃ te , nāgā neva mupayanti .
73.
Abhijāto nāgo [ abhijāto te nāgo ( sī . pī . aṭṭha .)] kāmaṃ , pesehi kuñjaraṃ dantiṃ ;
Ettāvatā padeso [ padeso ca ( syā . ka .)], sakkā [ na sakkā ( syā .)] nāgena mupagantuṃ .
74.
Taṃ sutvā rājā kāliṅgo , veyyañjanikavaco nisāmetvā ;
Sampesesi nāgaṃ ñassāma , mayaṃ yathimassidaṃ [ yathā idaṃ ( sī . syā . pī .)] vacanaṃ .
75.
Sampesito
V1.205 ca raññā , nāgo koñcova abhinaditvāna ;Paṭisakkitvā
T1.353 [ paṭiosakkitvā ( ka .)] nisīdi , garuṃva bhāraṃ asahamāno . 76.
Kāliṅgabhāradvājo , nāgaṃ khīṇāyukaṃ viditvāna ;
Rājānaṃ kāliṅgaṃ , taramāno ajjhabhāsittha ;
Aññaṃ saṅkama nāgaṃ , nāgo khīṇāyuko mahārāja .
77.
Taṃ sutvā kāliṅgo , taramāno saṅkamī nāgaṃ ;
Saṅkanteva raññe , nāgo tattheva pati [ patito ( ka .)] bhumyā ;
Veyyañjanikavaco , yathā tathā ahu nāgo .
78.
Kāliṅgo rājā kāliṅgaṃ , brāhmaṇaṃ etadavoca ;
Tvameva asi sambuddho , sabbaññū sabbadassāvī .
79.
Taṃ anadhivāsento kāliṅgaṃ [ kāliṅgo ( sī . syā . pī .)], brāhmaṇo idamavoca ;
Veyyañjanikā hi mayaṃ , buddhā sabbaññuno mahārāja .
80.
Sabbaññū sabbavidū ca , buddhā na lakkhaṇena jānanti ;
Āgamabalasā [ āgamapurisā ( pī .)] hi mayaṃ , buddhā sabbaṃ pajānanti .
81.
Mahayitvā
M1.266 sambodhiṃ [ mahāyitvāna sambodhiṃ ( sī . pī .), pahaṃsitvāna sambodhiṃ ( syā .), mamāyitvāna taṃ bodhiṃ ( ka .)], nānāturiyehi vajjamānehi ;Mālāvilepanaṃ abhiharitvā [ mālāgandhavilepanaṃ āharitvā ( sī . pī .); pākāraparikkhepaṃ kāresi ; atha rājā pāyāsi ( sī . syā . pī .)] atha rājā manupāyāsi [ pākāraparikkhepaṃ kāresi ; atha rājā pāyāsi ( sī . syā . pī .)].
82.
Saṭṭhi vāhasahassāni , pupphānaṃ sannipātayi ;
Pūjesi
T1.354 rājā kāliṅgo , bodhimaṇḍamanuttaranti [ varuttameti ( sī .)].Kāliṅgabodhijātakaṃ chaṭṭhaṃ .
480. Akittijātakaṃ (7)
83.
Akittiṃ [ akattiṃ ( ka .)] disvā sammantaṃ , sakko bhūtapatī bravi ;
Kiṃ patthayaṃ mahābrahme , eko sammasi ghammani .
84.
Dukkho punabbhavo sakka , sarīrassa ca bhedanaṃ ;
Sammohamaraṇaṃ dukkhaṃ , tasmā sammāmi vāsava .
85.
Etasmiṃ te sulapite , patirūpe subhāsite ;
Varaṃ kassapa te dammi , yaṃ kiñci manasicchasi .
86.
Varaṃ ce me ado sakka , sabbabhūtānamissara ;
Yena putte ca dāre ca , dhanadhaññaṃ piyāni ca ;
Laddhā narā na [ laddhā naññāni ( ka .)] tappanti , so lobho na mayī vase .
87.
Etasmiṃ
V1.206 te sulapite , patirūpe subhāsite ;Varaṃ
T1.355 kassapa te dammi , yaṃ kiñci manasicchasi . 88.
Varaṃ ce me ado sakka , sabbabhūtānamissara ;
Khettaṃ vatthuṃ hiraññañca , gavassaṃ dāsaporisaṃ ;
Yena jātena jīyanti , so doso na mayī vase .
89.
Etasmiṃ te sulapite , patirūpe subhāsite ;
Varaṃ kassapa te dammi , yaṃ kiñci manasicchasi .
90.
Varaṃ
M1.267 ce me ado sakka , sabbabhūtānamissara ;Bālaṃ na passe na suṇe , na ca bālena saṃvase ;
Bālenallāpa [ bālenā ’ lāpa (?)] sallāpaṃ , na kare na ca rocaye .
91.
Kiṃ nu te akaraṃ bālo , vada kassapa kāraṇaṃ ;
Kena kassapa bālassa , dassanaṃ nābhikaṅkhasi .
92.
Anayaṃ nayati dummedho , adhurāyaṃ niyuñjati ;
Dunnayo seyyaso hoti , sammā vutto pakuppati ;
Vinayaṃ so na jānāti , sādhu tassa adassanaṃ .
93.
Etasmiṃ te sulapite , patirūpe subhāsite ;
Varaṃ kassapa te dammi , yaṃ kiñci manasicchasi .
94.
Varaṃ ce me ado sakka , sabbabhūtānamissara ;
Dhīraṃ passe suṇe dhīraṃ , dhīrena saha saṃvase ;
Dhīrenallāpasallāpaṃ , taṃ kare tañca rocaye .
95.
Kiṃ nu te akaraṃ dhīro , vada kassapa kāraṇaṃ ;
Kena kassapa dhīrassa , dassanaṃ abhikaṅkhasi .
96.
Nayaṃ nayati medhāvī , adhurāyaṃ na yuñjati ;
Sunayo seyyaso hoti , sammā vutto na kuppati ;
Vinayaṃ so pajānāti , sādhu tena samāgamo .
97.
Etasmiṃ te sulapite , patirūpe subhāsite ;
Varaṃ
T1.356 kassapa te dammi , yaṃ kiñci manasicchasi . 98.
Varaṃ ce me ado sakka , sabbabhūtānamissara ;
Tato ratyā vivasāne [ vivasane ( sī . syā . pī .)], sūriyuggamanaṃ [ suriyassuggamanaṃ ( sī . syā . pī .)] pati ;
Dibbā bhakkhā pātubhaveyyuṃ , sīlavanto ca yācakā .
99.
Dadato
V1.207 me [ dadato ca me ( pī .)] na khīyetha , datvā nānutapeyyahaṃ ;Dadaṃ cittaṃ pasādeyyaṃ , etaṃ sakka varaṃ vare .
100.
Etasmiṃ
M1.268 te sulapite , patirūpe subhāsite ;Varaṃ kassapa te dammi , yaṃ kiñci manasicchasi .
101.
Varaṃ ce me ado sakka , sabbabhūtānamissara ;
Na maṃ puna upeyyāsi , etaṃ sakka varaṃ vare .
102.
Bahūhi vatacariyāhi [ vattacariyāhi ( sī . syā . ka .)], narā ca atha nāriyo ;
Dassanaṃ abhikaṅkhanti , kiṃ nu me dassane bhayaṃ .
103.
Taṃ tādisaṃ devavaṇṇaṃ [ devavaṇṇiṃ ( pī .)], sabbakāmasamiddhinaṃ ;
Disvā tapo pamajjeyya [ disvā tapo pamajjeyyaṃ ( sī . syā . pī .), disvānahaṃ pamajjeyyaṃ ( cariyāpiṭakaṭṭhakathā )], etaṃ te dassane bhayanti .
Akittijātakaṃ sattamaṃ .
481. Takkāriyajātakaṃ (8)
104.
Ahameva dubbhāsitaṃ bhāsi bālo , bhekovaraññe ahimavhāyamāno [ mavhayāno ( sī . pī .)];
Takkāriye sobbhamimaṃ [ sobbhamhi ahaṃ ( ka .)] patāmi , na
T1.357 kireva sādhu ativelabhāṇī [ sādhūtyativelabhāṇī ( ka .)]. 105.
Pappoti macco ativelabhāṇī , bandhaṃ vadhaṃ sokapariddavañca ;
Attānameva garahāsi ettha , ācera yaṃ taṃ nikhaṇanti sobbhe .
106.
Kimevahaṃ tuṇḍilamanupucchiṃ , kareyya saṃ [ kareyyāsaṃ ( syā .), kareyya sa ( ka .), bhareyya saṃ (?)] bhātaraṃ kāḷikāyaṃ [ kāḷikāya ( syā . ka .)];
Naggovahaṃ [ naggoca ’ haṃ (?)] vatthayugañca jīno , ayampi attho bahutādisova .
107.
Yo
M1.269 yujjhamānānamayujjhamāno [ yujjhamānena ayujjhamāno ( ka .)], meṇḍantaraṃ accupatī kuliṅgo ;So piṃsito meṇḍasirehi tattha , ayampi attho bahutādisova .
108.
Caturo janā potthakamaggahesuṃ , ekañca posaṃ anurakkhamānā ;
Sabbeva te bhinnasirā sayiṃsu , ayampi attho bahutādisova .
109.
Ajā yathā veḷugumbasmiṃ baddhā [ bandhaṃ ( syā . ka .)], avakkhipantī asimajjhagacchi ;
Teneva
T1.358 tassā galakāvakantaṃ [ galayā vikantuṃ ( ka .), galakaṃ vikantā ( syā .)], ayampi attho bahutādisova . 110.
Ime na devā na gandhabbaputtā , migā ime atthavasaṃ gatā me [ atthavasābhatā ime ( sī . syā . pī .)];
Ekañca naṃ sāyamāse pacantu , ekaṃ punappātarāse [ ekañca naṃ pātarāse ( ka . sī . pī .)] pacantu .
111.
Sataṃ sahassāni dubhāsitāni , kalampi nāgghanti subhāsitassa ;
Dubbhāsitaṃ saṅkamāno kileso [ kilissati (?)], tasmā tuṇhī kimpurisā [ kiṃpuriso ( sī . syā .)] na bālyā .
112.
Yā
V1.208 mesā byāhāsi [ byākāsi ( sī . syā . pī .)] pamuñcathetaṃ , giriñca naṃ [ giriṃ varaṃ ( ka .)] himavantaṃ nayantu ;Imañca kho dentu mahānasāya , pātova naṃ pātarāse pacantu .
113.
Pajjunnanāthā
M1.270 pasavo , pasunāthā ayaṃ pajā ;Tvaṃ nāthosi [ tvaṃ-nātho ’ smi ( sī . syā . pī .)] mahārāja , nāthohaṃ bhariyāya me [ amha-nāthā mama bhariyā ( ka . sī . syā .)];
Dvinnamaññataraṃ ñatvā , mutto gaccheyya pabbataṃ .
114.
Na ve nindā suparivajjayetha [ suparivajjayātha ( syā .)], nānā
T1.359 janā sevitabbā janinda ;Yeneva eko labhate pasaṃsaṃ , teneva añño labhate ninditāraṃ .
115.
Sabbo loko paricitto aticitto [ paracittena aticitto ( sī . syā .), paracittena acitto ( sī . aṭṭha .)], sabbo loko cittavā samhi citte ;
Paccekacittā puthu sabbasattā , kassīdha cittassa vase na vatte .
116.
Tuṇhī ahū kimpuriso sabhariyo [ abhāṇī ( ka .)], yo dāni byāhāsi bhayassa bhīto ;
So dāni mutto sukhito arogo , vācākirevattavatī narānanti .
Takkāriyajātakaṃ aṭṭhamaṃ .
482. Rurumigarājajātakaṃ (9)
117.
Tassa [ kassa ( sī . pī .)] gāmavaraṃ dammi , nāriyo ca alaṅkatā ;
Yo [ ko ( sī . syā . pī .)] metaṃ migamakkhāti [ makkhāsi ( syā . ka .)], migānaṃ migamuttamaṃ .
118.
Mayhaṃ gāmavaraṃ dehi , nāriyo ca alaṅkatā ;
Ahaṃ te migamakkhissaṃ , migānaṃ migamuttamaṃ .
119.
Etasmiṃ vanasaṇḍasmiṃ , ambā sālā ca pupphitā ;
Indagopakasañchannā
T1.360 , ettheso tiṭṭhate migo . 120.
Dhanuṃ advejjhaṃ [ adejjhaṃ ( sī . pī .), sarajjaṃ ( ka .)] katvāna , usuṃ sannayhupāgami [ sandhāyupāgami ( sī . pī .)];
Migo ca disvā rājānaṃ , dūrato ajjhabhāsatha .
121.
Āgamehi
M1.271 mahārāja , mā maṃ vijjhi rathesabha ;Ko nu te idamakkhāsi , ettheso tiṭṭhate migo .
122.
Esa pāpacaro poso , samma tiṭṭhati ārakā ;
Soyaṃ [ so hi ( sī . syā . pī .)] me idamakkhāsi , ettheso tiṭṭhate migo .
123.
Saccaṃ kireva māhaṃsu , narā ekacciyā idha ;
Kaṭṭhaṃ niplavitaṃ seyyo , na tvevekacci yo naro .
124.
Kiṃ
V1.209 nu ruru garahasi migānaṃ , kiṃ pakkhīnaṃ kiṃ pana mānusānaṃ ;Bhayañhi maṃ vindatinapparūpaṃ , sutvāna taṃ mānusiṃ bhāsamānaṃ .
125.
Yamuddhariṃ vāhane vuyhamānaṃ , mahodake salile sīghasote ;
Tatonidānaṃ bhayamāgataṃ mama , dukkho have rāja asabbhi saṅgamo .
126.
Sohaṃ catuppattamimaṃ vihaṅgamaṃ , tanucchidaṃ hadaye ossajāmi ;
Hanāmi
T1.361 taṃ mittadubbhiṃ akiccakāriṃ [ hanāmi mittaddu ’ makiccakāriṃ ( sī . pī .)], yo tādisaṃ kammakataṃ na jāne . 127.
Dhīrassa bālassa have janinda , santo vadhaṃ nappasaṃsanti jātu ;
Kāmaṃ gharaṃ gacchatu pāpadhammo , yañcassa bhaṭṭhaṃ tadetassa dehi ;
Ahañca te kāmakaro bhavāmi .
128.
Addhā ruru aññataro sataṃ so [ sataṃ ’ se ( sī .)], yo dubbhato [ dubbhino ( syā .), dūbhato ( pī .)] mānusassa na dubbhi ;
Kāmaṃ gharaṃ gacchatu pāpadhammo , yañcassa bhaṭṭhaṃ tadetassa dammi ;
Ahañca te kāmacāraṃ dadāmi .
129.
Suvijānaṃ
M1.272 siṅgālānaṃ , sakuṇānañcavassitaṃ ;Manussavassitaṃ rāja , dubbijānataraṃ tato .
130.
Api ce maññatī poso , ñāti mitto sakhāti vā ;
Yo pubbe sumano hutvā , pacchā sampajjate diso .
131.
Samāgatā jānapadā , negamā ca samāgatā ;
Migā sassāni khādanti , taṃ devo paṭisedhatu .
132.
Kāmaṃ janapado māsi , raṭṭhañcāpi vinassatu ;
Na tvevāhaṃ ruruṃ dubbhe , datvā abhayadakkhiṇaṃ .
133.
Mā
T1.362 me janapado āsi [ mā maṃ janapado ahu ( syā .)], raṭṭhañcāpi vinassatu ;Na tvevāhaṃ [ na tveva ( ka . sī . ka .)] migarājassa , varaṃ datvā musā bhaṇeti .
Rurumigarājajātakaṃ navamaṃ .
483. Sarabhamigajātakaṃ (10)
134.
Āsīsetheva [ āsiṃsetheva ( sī . syā . pī .)] puriso , na nibbindeyya paṇḍito ;
Passāmi vohaṃ attānaṃ , yathā icchiṃ tathā ahu .
135.
Āsīsetheva puriso , na nibbindeyya paṇḍito ;
Passāmi vohaṃ attānaṃ , udakā thalamubbhataṃ .
136.
Vāyametheva
V1.210 puriso , na nibbindeyya paṇḍito ;Passāmi vohaṃ attānaṃ , yathā icchiṃ tathā ahu .
137.
Vāyametheva puriso , na nibbindeyya paṇḍito ;
Passāmi vohaṃ attānaṃ , udakā thalamubbhataṃ .
138.
Dukkhūpanītopi naro sapañño , āsaṃ na chindeyya sukhāgamāya ;
Bahū hi phassā ahitā hitā ca , avitakkitā maccamupabbajanti [ maccumupabbajanti ( ka . sī . pī .), maccumupapajjanti ( syā . ka .) ettha ‘‘ avitakkitāpi phasso maccaṃ janaṃ upagacchantī ’’ ti attho ].
139.
Acintitampi
M1.273 bhavati , cintitampi vinassati ;Na hi cintāmayā bhogā , itthiyā purisassa vā .
140.
Sarabhaṃ
T1.363 giriduggasmiṃ , yaṃ tvaṃ anusarī pure ;Alīnacittassa tuvaṃ , vikkantamanujīvasi [ tava , vikkantaṃ jīvitaṃ labhi ( ka .)].
141.
Yo taṃ viduggā narakā samuddhari , silāya yoggaṃ sarabho karitvā ;
Dukkhūpanītaṃ maccumukhā pamocayi , alīnacittaṃ taṃ migaṃ [ tameva ( syā . ka .)] vadesi .
142.
Kiṃ tvaṃ nu [ tuvannu ( sī . pī .)] tattheva tadā ahosi , udāhu te koci naṃ [ taṃ ( ka .)] etadakkhā ;
Vivaṭṭacchaddo nusi sabbadassī , ñāṇaṃ nu te brāhmaṇa bhiṃsarūpaṃ .
143.
Na cevahaṃ tattha tadā ahosiṃ , na cāpi me koci naṃ [ taṃ ( ka .)] etadakkhā ;
Gāthāpadānañca subhāsitānaṃ , atthaṃ tadānenti janinda dhīrā .
144.
Ādāya pattiṃ [ pattaṃ ( syā .), paṭṭiṃ ( ka .)] paraviriyaghātiṃ , cāpe saraṃ kiṃ vicikicchase tuvaṃ ;
Nunno [ nuṇṇo ( ka . sī . syā .), tuṇṇo ( ka .)] saro sarabhaṃ hantu khippaṃ , annañhi etaṃ varapañña rañño .
145.
Addhā pajānāmi ahampi etaṃ , annaṃ migo brāhmaṇa khattiyassa ;
Pubbe
T1.364 katañca [ pubbe ca kataṃ ( ka .)] apacāyamāno , tasmā migaṃ sarabhaṃ no hanāmi . 146.
Neso migo mahārāja , asureso disampati ;
Etaṃ hantvā manussinda , bhavassu amarādhipo .
147.
Sace
M1.274 ca rājā [ rāja ( sī . syā . pī .)] vicikicchase tuvaṃ , hantuṃ migaṃ sarabhaṃ sahāyakaṃ [ sahāyakaṃ me ( sī . pī .)];Saputtadāro naravīraseṭṭha [ naraviriyaseṭṭha ( sī . pī .)], gantvā [ gantā ( sī . pī . aṭṭha .)] tuvaṃ vetaraṇiṃ yamassa .
148.
Kāmaṃ ahaṃ jānapadā ca sabbe , puttā ca dārā ca sahāyasaṅghā ;
Gacchemu taṃ vetaraṇiṃ yamassa , na tveva hañño mama pāṇado yo [ pāṇada ’ ssa ( sī . syā . pī .)].
149.
Ayaṃ migo kicchagatassa mayhaṃ , ekassa kattā vivanasmi ghore ;
Taṃ tādisaṃ pubbakiccaṃ saranto , jānaṃ mahābrahme kathaṃ haneyyaṃ .
150.
Mittābhirādhī
V1.211 cirameva jīva , rajjaṃ imaṃ dhammaguṇe [ rajjampimaṃ cassa gaṇe ( ka .)] pasāsa ;Nārīgaṇehi paricāriyanto , modassu raṭṭhe tidiveva vāsavo .
151.
Akkodhano
T1.365 niccapasannacitto , sabbātithī yācayogo bhavitvā [ pāhunake karitvā ( syā .), yācayogo viditvā ( ka .)];Datvā ca bhutvā ca yathānubhāvaṃ , anindito saggamupehi ṭhānanti .
Sarabhamigajātakaṃ dasamaṃ .
Terasakanipātaṃ niṭṭhitaṃ .
Tassuddānaṃ –
Varaamba
M1.275 kuṭhāri sahaṃsavaro , atharaññasmiṃ dūtakapañcamako ;Atha bodhi akitti sutakkarinā , atha rurumigenaparo sarabhoti .