Dukavāravaṇṇanā
322. Dukesu sacittakā āpatti saññāvimokkhā , acittakā nosaññāvimokkhā .
Laddhasamāpattikassa āpatti nāma bhūtārocanāpatti , aladdhasamāpattikassa āpatti nāma abhūtārocanāpatti .
Saddhammapaṭisaññuttā nāma padasodhammādikā , asaddhammapaṭisaññuttā nāma duṭṭhullavācāpatti .
Saparikkhārapaṭisaññuttā nāma nissaggiyavatthuno anissajjitvā paribhoge , pattacīvarānaṃ nidahane , kiliṭṭhacīvarānaṃ adhovane , malaggahitapattassa apacaneti evaṃ ayuttaparibhoge āpatti .
Paraparikkhārapaṭisaññuttā nāma saṅghikamañcapīṭhādīnaṃ ajjhokāse santharaṇaanāpucchāgamanādīsu āpajjitabbā āpatti .
Sapuggalapaṭisaññuttā nāma ‘‘ mudupiṭṭhikassa lambissa ūrunā aṅgajātaṃ pīḷentassā ’’ tiādinā nayena vuttāpatti .
Parapuggalapaṭisaññuttā nāma methunadhammakāyasaṃsaggapahāradānādīsu vuttāpatti ,‘‘ sikharaṇīsī ’’ ti saccaṃ bhaṇanto garukaṃ āpajjati ,‘‘ sampajānamusāvāde pācittiyan ’’ ti musā bhaṇanto lahukaṃ .
Abhūtārocane musā bhaṇanto garukaṃ .
Bhūtārocane saccaṃ bhaṇanto lahukaṃ .
‘‘ Saṅghakammaṃ vaggaṃ karissāmī ’’ ti antosīmāya ekamante nisīdanto bhūmigato āpajjati nāma .
Sace pana aṅgulimattampi ākāse tiṭṭheyya , na āpajjeyya , tena vuttaṃ ‘‘ no vehāsagato ’’ ti .
Vehāsakuṭiyā āhaccapādakaṃ mañcaṃ vā pīṭhaṃ vā abhinisīdanto vehāsagato
V0.161 āpajjati nāma .
Sace pana taṃ bhūmiyaṃ paññāpetvā nipajjeyya na āpajjeyya , tena vuttaṃ –
‘‘ no bhūmigato ’’ ti .Gamiyo gamiyavattaṃ apūretvā gacchanto nikkhamanto āpajjati nāma , no pavisanto .
Āgantuko āgantukavattaṃ apūretvā sachattupāhano pavisanto pavisanto āpajjati nāma , no nikkhamanto .
Ādiyanto
M0.160 āpajjati nāma bhikkhunī atigambhīraṃ udakasuddhikaṃP7.1322 ādiyamānā ;
dubbaṇṇakaraṇaṃ anādiyitvā cīvaraṃ paribhuñjanto pana anādiyanto āpajjati nāma .Mūgabbatādīni titthiyavattāni samādiyanto samādiyanto āpajjati nāma .
Pārivāsikādayo pana tajjanīyādikammakatā vā attano vattaṃ asamādiyantā āpajjanti , te sandhāya vuttaṃ ‘‘ atthāpatti na samādiyanto āpajjatī ’’ ti .
Aññātikāya bhikkhuniyā cīvaraṃ sibbanto vejjakammabhaṇḍāgārikakammacittakammādīni vā karonto karonto āpajjati nāma .
Upajjhāyavattādīni akaronto akaronto āpajjati nāma .
Aññātikāya bhikkhuniyā cīvaraṃ dadamāno dento āpajjati nāma .
Saddhivihārikaantevāsikānaṃ cīvarādīni adento adento āpajjati nāma .
Aññātikāya bhikkhuniyā cīvaraṃ gaṇhanto paṭiggaṇhanto āpajjati nāma .
‘‘ Na bhikkhave ovādo na gahetabbo ’’ ti vacanato ovādaṃ agaṇhanto na paṭiggaṇhanto āpajjati nāma .
Nissaggiyavatthuṃ anissajjitvā paribhuñjanto paribhogena āpajjati nāma .
Pañcāhikaṃ saṅghāṭicāraṃ atikkāmayamānā aparibhogena āpajjati nāma .
Sahagāraseyyaṃ rattiṃ āpajjati nāma , no divā , dvāraṃ asaṃvaritvā paṭisallīyanto divā āpajjati , no rattiṃ .
Sahagāraseyyaṃ rattiṃ āpajjati nāma , no divā , dvāraṃ asaṃvaritvā paṭisallīyanto divā āpajjati , no rattiṃ .
Ekarattachārattasattāhadasāhamāsātikkamesu vuttaāpattiṃ āpajjanto aruṇugge āpajjati nāma , pavāretvā bhuñjanto na aruṇugge āpajjati nāma .
Bhūtagāmañceva aṅgajātañca chindanto chindanto āpajjati nāma , kese vā nakhe vā na chindanto na chindanto āpajjati nāma .
Āpattiṃ chādento chādento āpajjati nāma ,‘‘ tiṇena vā paṇṇena vā paṭicchādetvā āgantabbaṃ , natveva naggena āgantabbaṃ , yo āgaccheyya āpatti dukkaṭassā ’’ ti imaṃ pana āpattiṃ na chādento āpajjati nāma .
Kusacīrādīni
V0.162 dhārento dhārento āpajjati nāma ,‘‘ ayaṃ te bhikkhu patto yāva bhedanāya dhāretabbo ’’ ti imaṃ āpattiṃ na dhārento āpajjati nāma .‘‘ Attanā vā attānaṃ nānāsaṃvāsakaṃ karotī ’’ ti ekasīmāyaṃ dvīsu saṅghesu nisinnesu ekasmiṃ pakkhe nisīditvā parapakkhassa laddhiṃ gaṇhanto yasmiṃ
M0.161 pakkhe nisinno tesaṃ attanāva attānaṃ nānāsaṃvāsakaṃ karoti nāma .
Yesaṃ santike nisinno tesaṃ gaṇapūrako hutvā kammaṃ kopeti , itaresaṃ hatthapāsaṃ anāgatattā .Samānasaṃvāsakepi eseva
P7.1323 nayo .
Yesañhi so laddhiṃ roceti , tesaṃ samānasaṃvāsako hoti , itaresaṃ nānāsaṃvāsako .Satta āpattiyo satta āpattikkhandhāti āpajjitabbato āpattiyo , rāsaṭṭhena khandhāti evaṃ dveyeva nāmāni hontīti nāmavasena dukaṃ dassitaṃ .
Kammena vā salākaggāhena vāti ettha uddeso ceva kammañca ekaṃ , vohāro ceva anussāvanā ca salākaggāho ca ekaṃ , vohārānussāvanasalākaggāhā pubbabhāgā , kammañceva uddeso ca pamāṇaṃ .
Addhānahīno nāma ūnavīsativasso .
Aṅgahīno nāma hatthacchinnādibhedo .
Vatthuvipanno nāma paṇḍako tiracchānagato ubhatobyañjanako ca .
Avasesā theyyasaṃvāsakādayo aṭṭha abhabbapuggalā karaṇadukkaṭakā nāma .
Dukkaṭakiriyā dukkaṭakammā , imasmiṃyeva attabhāve katena attano kammena abhabbaṭṭhānaṃ pattāti attho .
Aparipūro nāma aparipuṇṇapattacīvaro .
No ca yācati nāma upasampadaṃ na yācati .
Alajjissa ca bālassa cāti alajjī sacepi tepiṭako hoti , bālo ca sacepi saṭṭhivasso hoti , ubhopi nissāya na vatthabbaṃ .
Bālassa ca lajjissa cāti ettha bālassa ‘‘ tvaṃ nissayaṃ gaṇhā ’’ ti āṇāyapi nissayo dātabbo , lajjissa pana yācantasseva .
Bālassa ca lajjissa cāti ettha bālassa ‘‘ tvaṃ nissayaṃ gaṇhā ’’ ti āṇāyapi nissayo dātabbo , lajjissa pana yācantasseva .
Sātisāran ti sadosaṃ ;
yaṃ ajjhācaranto āpattiṃ āpajjati .
Sātisāran ti sadosaṃ ;
yaṃ ajjhācaranto āpattiṃ āpajjati .
Kāyena paṭikkosanā nāma hatthavikārādīhi paṭikkosanā .
Kāyena paṭijānātīti hatthavikārādīhi paṭijānāti .
Upaghātikā nāma upaghātā .
Sikkhūpaghātikā nāma sikkhūpaghāto .
Bhogūpaghātikā nāma paribhogūpaghāto , tattha tisso sikkhā asikkhato sikkhūpaghātikāti veditabbā .
Saṅghikaṃ vā puggalikaṃ vā dupparibhogaṃ bhuñjato bhogūpaghātikāti veditabbā .
Dve venayikāti dve atthā vinayasiddhā .
Paññattaṃ nāma sakale vinayapiṭake kappiyākappiyavasena paññattaṃ .
Paññattānulomaṃ nāma catūsu mahāpadesesu daṭṭhabbaṃ .
Setughātoti
V0.163 paccayaghāto ;
yena cittena akappiyaṃ kareyya , tassa cittassāpi anuppādananti attho .
Mattakāritāti mattāyaM0.162 pamāṇena karaṇaṃ ;
pamāṇe ṭhānanti attho .Kāyena āpajjatīti kāyadvārikaṃ kāyena āpajjati ;
vacīdvārikaṃ vācāya .
Kāyena vuṭṭhātīti tiṇavatthārakasamathe
P7.1324 vināpi desanāya kāyeneva vuṭṭhāti ;
desetvā vuṭṭhahanto pana vācāya vuṭṭhāti .Abbhantaraparibhogo nāma ajjhoharaṇaparibhogo .
Bāhiraparibhogo nāma sīsamakkhanādi .
Anāgataṃ bhāraṃ vahatīti atherova samāno therehi vahitabbaṃ bījanagāhadhammajjhesanādibhāraṃ vahati ;
taṃ nittharituṃ vīriyaṃ ārabhati .
Āgataṃ bhāraṃ na vahatīti thero therakiccaṃ na karoti ,‘‘ anujānāmi bhikkhave therena bhikkhunā sāmaṃ vā dhammaṃ bhāsituṃ , paraṃ vā ajjhesituṃ , anujānāmi bhikkhave therādheyyaṃ pātimokkhan ’’ ti evamādi sabbaṃ parihāpetīti attho .
Anāgataṃ bhāraṃ vahatīti atherova samāno therehi vahitabbaṃ bījanagāhadhammajjhesanādibhāraṃ vahati ;
taṃ nittharituṃ vīriyaṃ ārabhati .
Āgataṃ bhāraṃ na vahatīti thero therakiccaṃ na karoti ,‘‘ anujānāmi bhikkhave therena bhikkhunā sāmaṃ vā dhammaṃ bhāsituṃ , paraṃ vā ajjhesituṃ , anujānāmi bhikkhave therādheyyaṃ pātimokkhan ’’ ti evamādi sabbaṃ parihāpetīti attho .
Na kukkuccāyitabbaṃ kukkuccāyatīti na kukkuccāyitabbaṃ kukkuccāyitvā karoti .
Kukkuccāyitabbaṃ na kukkuccāyatīti kukkuccāyitabbaṃ na kukkuccāyitvā karoti .
Etesaṃ dvinnaṃ divā ca ratto ca āsavā vaḍḍhantīti attho .
Anantaradukepi vuttapaṭipakkhavasena attho veditabbo .
Anantaradukepi vuttapaṭipakkhavasena attho veditabbo .
Anantaradukepi vuttapaṭipakkhavasena attho veditabbo .
Anantaradukepi vuttapaṭipakkhavasena attho veditabbo .
Anantaradukepi vuttapaṭipakkhavasena attho veditabbo .
Anantaradukepi vuttapaṭipakkhavasena attho veditabbo .
Anantaradukepi vuttapaṭipakkhavasena attho veditabbo .
Anantaradukepi vuttapaṭipakkhavasena attho veditabbo .
Anantaradukepi vuttapaṭipakkhavasena attho veditabbo .
Sesaṃ tattha tattha vuttanayattā uttānamevāti .
Dukavāravaṇṇanā niṭṭhitā .