Issues
Select Version
(VN)Parivārapāḷi
(VN)Parivārapāḷi

Pārājikādiāpattivaṇṇanā

Author: _System_commentary_ @ Administrator

Pārājikādiāpattivaṇṇanā

339. EvaṃM0.191 pucchānukkamena sabbapañhe vissajjetvā idāni ‘‘ āpattikkhandhā ca bhavanti sattā ’’ ti ettha saṅgahitaāpattikkhandhānaṃ paccekaṃ nibbacanamattaṃ dassento pārājikan tiādimāha .
Tattha pārājikan ti gāthāya ayamattho – yadidaṃ puggalāpattisikkhāpadapārājikesu āpattipārājikaṃ nāma vuttaṃ , taṃ āpajjanto puggalo yasmā parājito parājayamāpanno saddhammā cuto paraddho bhaṭṭho niraṅkato ca hoti , anihate tasmiṃ puggale puna uposathappavāraṇādibhedo saṃvāso natthi . Tenetaṃ iti vuccatīti tena kāraṇena etaṃ āpattipārājikanti vuccati . Ayañhettha saṅkhepattho – yasmā parājito hoti tena , tasmā etaṃ pārājikanti vuccati .
Dutiyagāthāyapi byañjanaṃ anādiyitvā atthamattameva dassetuṃ saṅghova deti parivāsan tiādi vuttaṃ . Ayaṃ panettha attho – imaṃ āpattiṃ āpajjitvā vuṭṭhātukāmassa yaṃ taṃ āpattivuṭṭhānaṃ tassa ādimhi ceva parivāsadānatthāya ādito sese majjhe mānattadānatthāya mūlāyapaṭikassanena vā saha mānattadānatthāya , avasāne abbhānatthāya ca saṅgho icchitabbo , naV0.192 hettha ekampi kammaṃ vinā saṅghena sakkā kātunti saṅgho , ādimhi ceva sese ca icchitabbo assāti saṅghādiseso .
Tatiyagāthāya aniyato na niyatoti yasmā na niyato , tasmā aniyato ayamāpattikkhandhoti attho . Kiṃ kāraṇā na niyatoti ? AnekaṃsikataṃP7.1352 padaṃ , yasmā idaṃ sikkhāpadaṃ anekaṃsena katanti attho . Kathaṃ anekaṃsena ? Tiṇṇamaññataraṃ ṭhānaṃ , tiṇṇaṃ dhammānaṃ aññatarena kāretabboti hi tattha vuttaṃ , tasmā ‘‘ aniyato ’’ ti pavuccati , so āpattikkhandho aniyatoti vuccati . Yathā ca tiṇṇaṃ aññataraṃ ṭhānaṃ , evaṃ dvinnaṃ dhammānaṃ aññataraṃ ṭhānaṃ yattha vuttaṃ , sopi aniyato eva .
Catutthagāthāya accayo tena samo natthīti desanāgāminīsu accayesu tena samo thūlo accayo natthi , tenetaṃ iti vuccati ; thūlattā accayassa etaṃ thullaccayan ti vuccatīti attho .
PañcamagāthāyaM0.192 nissajjitvāna deseti tenetan ti nissajjitvā desetabbato nissaggiyan ti vuccatīti attho .
Chaṭṭhagāthāya pāteti kusalaṃ dhamman ti sañcicca āpajjantassa kusaladhammasaṅkhātaṃ kusalacittaṃ pāteti , tasmā pāteti cittanti pācittiyaṃ . Yaṃ pana cittaṃ pāteti , taṃ yasmā ariyamaggaṃ aparajjhati , cittasammohakāraṇañca hoti , tasmā ‘‘ ariyamaggaṃ aparajjhati , cittasammohanaṭṭhānan ’’ ti ca vuttaṃ .
Pāṭidesanīyagāthāsu ‘‘ gārayhaṃ āvuso dhammaṃ āpajjin ’’ ti vuttagārayhabhāvakāraṇadassanatthameva bhikkhu aññātako santotiādi vuttaṃ . Paṭidesetabbato pana sā āpatti pāṭidesanīyāti vuccati .
Dukkaṭagāthāya aparaddhaṃ viraddhañca khalitan ti sabbametaṃ ‘‘ yañca dukkaṭan ’’ ti ettha vuttassa dukkaṭassa pariyāyavacanaṃ . Yañhi duṭṭhu kataṃ virūpaṃ vā kataṃ , taṃ dukkaṭaṃ . Taṃ panetaṃ yathā satthārā vuttaṃ ; evaṃ akatattā aparaddhaṃ , kusalaṃ virajjhitvā pavattattā viraddhaṃ , ariyavattapaṭipadaṃ anāruḷhattāV0.193 khalitaṃ . Yaṃ manusso kareti idaṃ panassa opammanidassanaṃ . Tassattho – yathā hi yaṃ loke manusso āvi vā yadi vā raho pāpaṃ karoti , taṃ dukkaṭanti pavedenti ; evamidampi buddhappaṭikuṭṭhena lāmakabhāvena pāpaṃ , tasmā dukkaṭanti veditabbaṃ .
Dubbhāsitagāthāya dubbhāsitaṃ durābhaṭṭhan ti duṭṭhu ābhaṭṭhaṃ bhāsitaṃ lapitanti durābhaṭṭhaṃ . Yaṃ durābhaṭṭhaṃ , taṃ dubbhāsitan ti attho . Kiñca bhiyyo ? Saṃkiliṭṭhañca yaṃ padaṃ , saṃkiliṭṭhaṃ yasmā taṃ padaṃ hotīti attho . Tathā yañca viññū garahanti , yasmā ca naṃP7.1353 viññū garahantīti attho . Tenetaṃ iti vuccatīti tena saṃkiliṭṭhabhāvena ca viññugarahanenāpi ca etaṃ iti vuccati ; ‘‘ dubbhāsitan ’’ ti evaṃ vuccatīti attho .
Sekhiyagāthāya ‘‘ ādi cetaṃ caraṇañcā ’’ tiādinā nayena sekhassa santakabhāvaṃ dīpeti . Tasmā sekhassa idaṃ sekhiyan ti ayamettha saṅkhepattho . Idaṃ ‘‘ garukalahukañcāpī ’’ tiādipañhehi asaṅgahitassa ‘‘ handa vākyaṃ suṇoma te ’’ ti iminā pana āyācanavacanena saṅgahitassa atthassa dīpanatthaṃ vuttanti veditabbaṃ .
ChannamativassatītiādimhipiM0.193 eseva nayo . Tattha channamativassatīti gehaṃ tāva tiṇādīhi acchannaṃ ativassati . Idaṃ pana āpattisaṅkhātaṃ gehaṃ channaṃ ativassati ; mūlāpattiñhi chādento aññaṃ navaṃ āpattiṃ āpajjati . Vivaṭaṃ nātivassatīti gehaṃ tāva avivaṭaṃ succhannaṃ nātivassati . Idaṃ pana āpattisaṅkhātaṃ gehaṃ vivaṭaṃ nātivassati ; mūlāpattiñhi vivaranto desanāgāminiṃ desetvā vuṭṭhānagāminito vuṭṭhahitvā suddhante patiṭṭhāti . Āyatiṃ saṃvaranto aññaṃ āpattiṃ nāpajjati . Tasmā channaṃ vivarethāti tena kāraṇena desanāgāminiṃ desento vuṭṭhānagāminito ca vuṭṭhahanto channaṃ vivaretha . Evaṃ taṃ nātivassatīti evañcetaṃ vivaṭaṃ nātivassatīti attho .
Gati migānaṃ pavanan ti ajjhokāse byagghādīhi paripātiyamānānaṃ migānaṃ pavanaṃ rukkhādigahanaṃ araññaṃ gati paṭisaraṇaṃ hoti , taṃ patvā te assāsanti . Eteneva nayena ākāso pakkhīnaṃ gati . Avassaṃ upagamanaṭṭhena pana vibhavo gati dhammānaṃ , sabbesampi saṅkhatadhammānaṃ vināsova tesaṃ gati . Na hi te vināsaṃ agacchantā ṭhātuṃ sakkonti . SucirampiV0.194 ṭhatvā pana nibbānaṃ arahato gati , khīṇāsavassa arahato anupādisesanibbānadhātu ekaṃsena gatīti attho .
Paṭhamagāthāsaṅgaṇikavaṇṇanā niṭṭhitā .