(2) Desanāgāminiyādivaṇṇanā
475. Pañca desanāgāminiyoti lahukā pañca .
Cha sappaṭikammāti pārājikaṃ ṭhapetvā avasesā .
Ekettha appaṭikammāti ekā pārājikāpatti .
Vinayagarukā
V0.231 dve vuttāti pārājikañceva saṅghādisesañca .Kāyavācasikāni cāti sabbāneva sikkhāpadāni kāyavācasikāni , manodvāre paññattaṃ
M0.228 ekasikkhāpadampi natthi .Eko vikāle dhaññarasoti loṇasovīrakaṃ .
Ayameva hi eko dhaññaraso vikāle vaṭṭati .
Ekā ñatticatutthena sammutīti bhikkhunovādakasammuti .
Ayameva hi ekā ñatticatutthakammena sammuti anuññātā .
Pārājikā kāyikā dveti bhikkhūnaṃ methunapārājikaṃ bhikkhunīnañca kāyasaṃsaggapārājikaṃ .
Dve saṃvāsabhūmiyoti attanā vā attānaṃ samānasaṃvāsakaṃ karoti , samaggo vā saṅgho ukkhittaṃ osāreti .
Kurundiyaṃ pana ‘‘ samānasaṃvāsakabhūmi ca nānāsaṃvāsakabhūmi cā ’’ ti evaṃ dve saṃvāsabhūmiyo vuttā .
Dvinnaṃ ratticchedoti pārivāsikassa ca mānattacārikassa ca paññattā .
Dvaṅgulā duveti dve dvaṅgulapaññattiyo ,‘‘ dvaṅgulapabbaparamaṃ ādātabban ’’ ti ayamekā ,‘‘ dvaṅgulaṃ vā dvemāsaṃ vā ’’ ti ayamekā .
Dve attānaṃ vadhitvānāti bhikkhunī attānaṃ vadhitvā dve āpattiyo āpajjati ;
vadhati rodati , āpatti pācittiyassa ;
vadhati na rodati , āpatti dukkaṭassa .
Dvīhi saṅgho bhijjatīti kammena ca salākaggāhena ca .
Dvettha
P7.1383 paṭhamāpattikāti ettha sakalepi vinaye dve paṭhamāpattikā ubhinnaṃ paññattivasena .
Itarathā pana nava bhikkhūnaṃ nava bhikkhunīnanti aṭṭhārasa honti .Ñattiyā karaṇā duveti dve ñattikiccāni – kammañca kammapādakā ca .
Navasu ṭhānesu kammaṃ hoti , dvīsu kammapādabhāvena tiṭṭhati .
Pāṇātipāte tissoti ‘‘ anodissa opātaṃ khaṇati , sace manusso marati , pārājikaṃ ;
yakkhapetānaṃ maraṇe thullaccayaṃ ;
tiracchānagatassa maraṇe pācittiyan ’’ ti imā tisso honti .
Vācā pārājikā tayoti vajjapaṭicchādikāya ukkhittānuvattikāya aṭṭhavatthukāyāti .
Kurundiyaṃ pana ‘‘ āṇattiyā adinnādāne , manussamaraṇe , uttarimanussadhammaullapane cā ’’ ti evaṃ tayo vuttā .
Obhāsanā tayoti vaccamaggaṃ passāvamaggaṃ ādissa vaṇṇāvaṇṇabhāsane saṅghādiseso , vaccamaggaṃ passāvamaggaṃ ṭhapetvā adhakkhakaṃ ubbhajāṇumaṇḍalaṃ ādissa vaṇṇāvaṇṇabhaṇane thullaccayaṃ , ubbhakkhakaṃ adhojāṇumaṇḍalaṃ ādissa vaṇṇāvaṇṇabhaṇane dukkaṭaṃ .
Sañcarittena vā tayoti paṭiggaṇhāti vīmaṃsati paccāharati
M0.229 , āpatti saṅghādisesassa ;
V0.232 paṭiggaṇhāti vīmaṃsati na paccāharati , āpatti thullaccayassa ;
paṭiggaṇhāti na vīmaṃsati na paccāharati , āpatti dukkaṭassāti ime sañcarittena kāraṇabhūtena tayo āpattikkhandhā honti .Tayo puggalā na upasampādetabbāti addhānahīno aṅgahīno vatthuvipanno ca tesaṃ nānākaraṇaṃ vuttameva .
Apicettha yo pattacīvarena aparipūro , paripūro ca na yācati , imepi aṅgahīneneva saṅgahitā .
Mātughātakādayo ca karaṇadukkaṭakā paṇḍakaubhatobyañjanakatiracchānagatasaṅkhātena vatthuvipanneneva saṅgahitāti veditabbā .
Esa nayo kurundiyaṃ vutto .
Tayo kammānaṃ saṅgahāti ñattikappanā , vippakatapaccattaṃ , atītakaraṇanti .
Tattha ‘‘ dadeyya kareyyā ’’ tiādibhedā ñattikappanā ;
‘‘ deti karotī ’’ tiādibhedaṃ vippakatapaccattaṃ ;
‘‘ dinnaṃ katan ’’ tiādibhedaṃ atītakaraṇaṃ nāmāti imehi tīhi kammāni saṅgayhanti .
Aparehipi tīhi kammāni saṅgayhanti – vatthunā , ñattiyā , anussāvanāyāti .
Vatthusampannañhi ñattisampannaṃ anussāvanasampannañca kammaṃ nāma hoti , tena vuttaṃ ‘‘ tayo kammānaṃ saṅgahā ’’ ti .
Nāsitakā tayo nāma mettiyaṃ
P7.1384 bhikkhuniṃ nāsetha , dūsako nāsetabbo , dasahaṅgehi samannāgato sāmaṇero nāsetabbo , kaṇṭakaṃ samaṇuddesaṃ nāsethāti evaṃ liṅgasaṃvāsadaṇḍakammanāsanāvasena tayo nāsitakā veditabbā .Tiṇṇannaṃ ekavācikāti ‘‘ anujānāmi bhikkhave dve tayo ekānussāvane kātun ’’ ti vacanato tiṇṇaṃ janānaṃ ekupajjhāyena nānācariyena ekānussāvanā vaṭṭati .
Adinnādāne tissoti pāde vā atirekapāde vā pārājikaṃ , atirekamāsake thullaccayaṃ , māsake vā ūnamāsake vā dukkaṭaṃ .
Catasso methunapaccayāti akkhayite pārājikaṃ , yebhuyyena khayite thullaccayaṃ , vivaṭakate mukhe dukkaṭaṃ , jatumaṭṭhake pācittiyaṃ .
Chindantassa tissoti vanappatiṃ chindantassa pārājikaṃ , bhūtagāme pācittiyaṃ , aṅgajāte thullaccayaṃ .
Pañca chaḍḍitapaccayāti anodissa visaṃ chaḍḍeti , sace tena manusso marati , pārājikaṃ ;
yakkhapetesu thullaccayaṃ ;
tiracchānagate pācittiyaṃ ;
vissaṭṭhichaḍḍane saṅghādiseso ;
sekhiyesu harite uccārapassāvachaḍḍane dukkaṭaṃ – imā chaḍḍitapaccayā pañcāpattiyo honti .
Pācittiyena
M0.230 dukkaṭā katāti bhikkhunovādakavaggasmiṃ dasasu sikkhāpadesu pācittiyena saddhiṃV0.233 dukkaṭā katā evāti attho .Caturettha navakā vuttāti paṭhamasikkhāpadamhiyeva adhammakamme dve , dhammakamme dveti evaṃ cattāro navakā vuttāti attho .
Dvinnaṃ cīvarena cāti bhikkhūnaṃ santike upasampannāya cīvaraṃ dentassa pācittiyaṃ , bhikkhunīnaṃ santike upasampannāya dentassa dukkaṭanti evaṃ dvinnaṃ bhikkhunīnaṃ cīvaraṃ dentassa cīvarena kāraṇabhūtena āpatti hotīti attho .
Aṭṭha pāṭidesanīyāti pāḷiyaṃ āgatā eva .
Bhuñjantāmakadhaññena pācittiyena dukkaṭā katāti āmakadhaññaṃ viññāpetvā bhuñjantiyā pācittiyena saddhiṃ dukkaṭā katāyeva .
Gacchantassa catassoti bhikkhuniyā vā mātugāmena vā saddhiṃ saṃvidhāya gacchantassa dukkaṭaṃ , gāmūpacārokkamane pācittiyaṃ , yā bhikkhunī ekā gāmantaraṃ gacchati , tassā gāmūpacāraṃ okkamantiyā paṭhamapāde thullaccayaṃ , dutiyapāde saṅghādisesoti gacchantassa imā catasso āpattiyo honti .
Ṭhitassa cāpi tattakāti
P7.1385 ṭhitassapi catasso evāti attho .
Kathaṃ ?
Bhikkhunī andhakāre vā paṭicchanne vā okāse mittasanthavavasena purisassa hatthapāse tiṭṭhati , pācittiyaṃ ;
hatthapāsaṃ vijahitvā tiṭṭhati , dukkaṭaṃ ;
aruṇuggamanakāle dutiyikāya hatthapāsaṃ vijahantī tiṭṭhati , thullaccayaṃ ;
vijahitvā tiṭṭhati , saṅghādisesoti nisinnassa catasso āpattiyo .Nipannassāpi tattakāti sacepi hi sā nisīdati vā nipajjati vā , etāyeva catasso āpattiyo āpajjati .