Issues
Select Version
(VN)Parivārapāḷi
(VN)Parivārapāḷi

Sedamocanagāthā

Author: _System_commentary_ @ Administrator

Sedamocanagāthā

(1) Avippavāsapañhāvaṇṇanā

479. SedamocanagāthāsuP7.1391M0.237V0.240 asaṃvāsoti uposathapavāraṇādinā saṃvāsena asaṃvāso .
Sambhogo ekacco tahiṃ na labbhatīti akappiyasambhogo na labbhati , nahāpanabhojanādipaṭijagganaṃ pana mātarāyeva kātuṃ labbhati .
Avippavāsena anāpattīti sahagāraseyyāya anāpatti .
Pañhā mesā kusalehi cintitāti esā pañhā kusalehi paṇḍitehi cintitā .
Assā vissajjanaṃ dārakamātuyā bhikkhuniyā veditabbaṃ , tassā hi puttaṃ sandhāyetaṃ vuttanti . Avissajjitagāthā garubhaṇḍaṃ sandhāya vuttā , attho panassā garubhaṇḍavinicchaye vuttoyeva .
Dasa puggale na vadāmīti senāsanakkhandhake vutte dasa puggale na vadāmi . Ekādasa vivajjiyāti ye mahākhandhake ekādasa vivajjanīyapuggalā vuttā , tepi na vadāmi . Ayaṃ pañhā naggaṃ bhikkhuṃ sandhāya vuttā .
Kathaṃ nu sikkhāya asādhāraṇoti pañhā nahāpitapubbakaṃ bhikkhuṃ sandhāya vuttā . Ayañhi khurabhaṇḍaṃ pariharituṃ na labhati , aññe labhanti ; tasmā sikkhāya asādhāraṇo .
Taṃ puggalaṃ katamaṃ vadanti buddhāti ayaṃ pañhā nimmitabuddhaṃ sandhāya vuttā .
AdhonābhiṃV0.241 vivajjiyāti adhonābhiṃ vivajjetvā . Ayaṃ pañhā yaṃ taṃ asīsakaṃ kabandhaṃ , yassa ure akkhīni ceva mukhañca hoti , taṃ sandhāya vuttā .
Bhikkhu saññācikāya kuṭin ti ayaṃ pañhā tiṇacchādanaṃ kuṭiṃ sandhāya vuttā .
Dutiyapañhā sabbamattikāmayaṃ kuṭiṃ sandhāya vuttā .
Āpajjeyya garukaṃ chejjavatthun ti ayaṃ pañhā vajjapaṭicchādikaṃ bhikkhuniṃ sandhāya vuttā .
Dutiyapañhā paṇḍakādayo abhabbapuggale sandhāya vuttā . Ekādasapi hi te gihibhāveyeva pārājikaṃ pattā .
VācātiM0.238 vācāya anālapanto . Giraṃ no ca pare bhaṇeyyāti ‘‘ iti ime sossantī ’’ ti parapuggale sandhāya saddampi na nicchāreyya . Ayaṃ pañhā ‘‘ santiṃ āpattiṃ nāvikareyya , sampajānamusāvādassa hotī ’’ ti imaṃ musāvādaṃ sandhāya vuttā . Tassa hi bhikkhuno adhammikāya paṭiññāya tuṇhībhūtassa nisinnassa manodvāre āpatti nāma natthi . Yasmā pana āvikātabbaṃ na āvikaroti , tenassaP7.1392 vacīdvāre akiriyato ayaṃ āpatti samuṭṭhātīti veditabbā .
Saṅghādisesā caturoti ayaṃ pañhā aruṇugge gāmantarapariyāpannaṃ nadipāraṃ okkantabhikkhuniṃ sandhāya vuttā , sā hi sakagāmato paccūsasamaye nikkhamitvā aruṇuggamanakāle vuttappakāraṃ nadipāraṃ okkantamattāva rattivippavāsagāmantaranadipāragaṇamhāohīyanalakkhaṇena ekappahāreneva caturo saṅghādisese āpajjati .
Siyā āpattiyo nānāti ayaṃ pañhā ekatoupasampannā dve bhikkhuniyo sandhāya vuttā . Tāsu hi bhikkhūnaṃ santike ekatoupasampannāya hatthato gaṇhantassa pācittiyaṃ , bhikkhunīnaṃ santike ekatoupasampannāya hatthato gaṇhantassa dukkaṭaṃ .
Caturo janā saṃvidhāyāti ācariyo ca tayo ca antevāsikā chamāsakaṃ bhaṇḍaṃ avahariṃsu , ācariyassa sāhatthikā tayo māsakā , āṇattiyāpi tayova tasmā thullaccayaṃ āpajjatiV0.242 , itaresaṃ sāhatthiko ekeko , āṇattikā pañcāti tasmā pārājikaṃ āpajjiṃsu . Ayamettha saṅkhepo . Vitthāro pana adinnādānapārājike saṃvidāvahāravaṇṇanāyaṃ vutto .

(2) Pārājikādipañhāvaṇṇanā

480. Chiddaṃ tasmiṃ ghare natthīti ayaṃ pañhā dussakuṭiādīni santhatapeyyālañca sandhāya vuttā .
Telaṃ madhuṃ phāṇitan ti gāthā liṅgaparivattaṃ sandhāya vuttā .
Nissaggiyenāti gāthā pariṇāmanaṃ sandhāya vuttā . Yo hi saṅghassa pariṇatalābhato ekaṃ cīvaraṃ attano , ekaṃ aññassāti dve cīvarāni ‘‘ ekaṃM0.239 mayhaṃ , ekaṃ tassa dehī ’’ ti ekapayaogena pariṇāmeti , so nissaggiyapācittiyañceva suddhikapācittiyañca ekato āpajjati .
Kammañca taṃ kuppeyya vaggapaccayāti ayaṃ pañhā dvādasayojanapamāṇesu bārāṇasiādīsu nagaresu gāmasīmaṃ sandhāya vuttā .
Padavītihāramattenāti gāthā sañcarittaṃ sandhāya vuttā , atthopi cassā sañcarittavaṇṇanāyameva vutto .
Sabbāni tāni nissaggiyānīti ayaṃ pañhā aññātikāya bhikkhuniyā dhovāpanaṃ sandhāya vuttā . Sace hi tiṇṇampi cīvarānaṃ kākaūhadanaṃ vā kaddamamakkhitaṃ vā kaṇṇaṃ gahetvā bhikkhunī udakena dhovati , bhikkhussa kāyagatāneva nissaggiyāni honti .
Saraṇagamanampi na tassa atthīti saraṇagamanaupasampadāpi natthi . Ayaṃ panaP7.1393 pañhā mahāpajāpatiyā upasampadaṃ sandhāya vuttā .
HaneyyaV0.243 anariyaṃ mandoti tañhi itthiṃ vā purisaṃ vā anariyaṃ haneyya .
Ayaṃ pañhā liṅgaparivattena itthibhūtaṃ pitaraṃ purisabhūtañca mātaraṃ sandhāya vuttā .
Na tenānantaraṃ phuseti ayaṃ pañhā migasiṅgatāpasasīhakumārādīnaṃ viya tiracchānamātāpitaro sandhāya vuttā .
Acodayitvāti gāthā dūtenupasampadaṃ sandhāya vuttā .
Codayitvāti gāthā paṇḍakādīnaṃ upasampadaṃ sandhāya vuttā . Kurundiyaṃ pana ‘‘ paṭhamagāthā aṭṭha asammukhākammāni , dutiyā anāpattikassa kammaṃ sandhāya vuttā ’’ ti āgataṃ .
Chindantassa āpattīti vanappatiṃ chindantassa pārājikaṃ , tiṇalatādiṃ chindantassa pācittiyaṃ , aṅgajātaṃ chindantassa thullaccayaṃ . Chindantassa anāpattīti kese ca nakhe ca chindantassa anāpatti .
Chādentassa āpattīti attano āpattiṃ chādentassa aññesaṃ vā āpattiṃ . Chādentassa anāpattīti gehādīni chādentassa anāpatti .
SaccaṃM0.240 bhaṇantoti gāthāya ‘‘ sikharaṇīsi ubhatobyañjanāsī ’’ ti saccaṃ bhaṇanto garukaṃ āpajjati , sampajānamusāvāde pana musā bhāsato lahukāpatti hoti , abhūtārocane musā bhaṇanto garukaṃ āpajjati , bhūtārocane saccaṃ bhāsato lahukāpatti hotīti .

(3) Pācittiyādipañhāvaṇṇanā

481. Adhiṭṭhitan ti gāthā nissaggiyacīvaraṃ anissajjitvā paribhuñjantaṃ sandhāya vuttā .
Atthaṅgate sūriyeti gāthā romanthakaṃ sandhāya vuttā .
Na rattacittoti gāthāya ayamattho – rattacitto methunadhammapārājikaṃ āpajjati . Theyyacitto adinnādānapārājikaṃ , paraṃ maraṇāya cetento manussaviggahapārājikaṃ , saṅghabhedako panaV0.244 na rattacitto na ca pana theyyacitto na cāpi so paraṃ maraṇāya cetayi , salākaṃ panassa dentassa hoti chejjaṃ , pārājikaṃ hoti , salākaṃ paṭiggaṇhantassa bhedakānuvattakassa thullaccayaṃ .
Gaccheyya aḍḍhayojanan ti ayaṃ pañhā suppatiṭṭhitanigrodhasadisaṃ ekakulassa rukkhamūlaṃ sandhāya vuttā .
Kāyikānīti ayaṃ gāthā sambahulānaṃ itthīnaṃ kese vā aṅguliyo vā ekato gaṇhantaṃ sandhāya vuttā .
Vācasikānīti ayaṃ gāthā ‘‘ sabbā tumhe sikharaṇiyo ’’ tiādinā nayena duṭṭhullabhāṇiṃ sandhāya vuttā .
Tissitthiyo methunaṃ taṃ na seveti tisso itthiyo vuttā , tāsupi yaṃ taṃ methunaṃ nāma , taṃ naP7.1394 sevati . Tayo puriseti tayo purisepi upagantvā methunaṃ na sevati . Tayo anariyapaṇḍaketi ubhatobyañjanasaṅkhāte tayo anariye tayo ca paṇḍaketi imepi cha jane upagantvā methunaṃ na sevati . Na cācare methunaṃ byañjanasmin ti anulomapārājikavasenapi methunaṃ nācarati . Chejjaṃ siyā methunadhammapaccayāti siyā methunadhammapaccayā pārājikanti . Ayaṃ pañhā aṭṭhavatthukaṃ sandhāyaM0.241 vuttā , tassā hi methunadhammassa pubbabhāgaṃ kāyasaṃsaggaṃ āpajjituṃ vāyamantiyā methunadhammapaccayā chejjaṃ hoti .
Mātaraṃ cīvaran ti ayaṃ gāthā piṭṭhisamaye vassikasāṭikatthaṃ satuppādakaraṇaṃ sandhāya vuttā . Vinicchayo panassā vassikasāṭikasikkhāpadavaṇṇanāyameva vutto .
Kuddho ārādhako hotīti gāthā titthiyavattaṃ sandhāya vuttā . Titthiyo hi vattaṃ pūrayamāno titthiyānaṃ vaṇṇe bhaññamāne kuddho ārādhako hoti , vatthuttayassa vaṇṇe bhaññamāne kuddho gārayho hotīti tatthevassā vitthāro vutto .
Dutiyagāthāpi tameva sandhāya vuttā .
Saṅghādisesan tiādiV0.245 gāthā yā bhikkhunī avassutāva avassutassa purisassa hatthato piṇḍapātaṃ gahetvā manussamaṃsalasuṇapaṇītabhojanasesaakappiyamaṃsehi saddhiṃ omadditvā ajjhoharati , taṃ sandhāya vuttā .
Eko upasampanno eko anupasampannoti gāthā ākāsagataṃ sandhāya vuttā . Sace hi dvīsu sāmaṇeresu eko iddhiyā kesaggamattampi pathaviṃ muñcitvā nisinno hoti , so anupasampanno nāma hoti . Saṅghenāpi ākāse nisīditvā bhūmigatassa kammaṃ na kātabbaṃ . Sace karoti , kuppati .
Akappakatan ti gāthā acchinnacīvarakaṃ bhikkhuṃ sandhāya vuttā . Tasmiṃyeva cassā sikkhāpade vitthārena vinicchayopi vutto .
Na deti na paṭiggaṇhātīti nāpi uyyojikā deti , na uyyojitā tassā hatthato gaṇhāti . Paṭiggaho tena na vijjatīti teneva kāraṇena uyyojikāya hatthato uyyojitāya paṭiggaho na vijjati . Āpajjati garukan ti evaṃ santepi avassutassa hatthato piṇḍapātaggahaṇe uyyojentī saṅghādisesāpattiṃ āpajjati . Tañca paribhogapaccayāti tañca pana āpattiṃ āpajjamānā tassā uyyojitāya paribhogapaccayā āpajjatiP7.1395M0.242 . Tassā hi bhojanapariyosāne uyyojikāya saṅghādiseso hotīti .
Dutiyagāthā tassāyeva udakadantaponaggahaṇe uyyojanaṃ sandhāya vuttā .
Na bhikkhunī no ca phuseyya vajjan ti sattarasakesu hi aññataraṃ āpattiṃ āpajjitvā anādariyena chādayamānāpi bhikkhunī chādanapaccayā vajjaṃ na phusati , aññaṃ navaṃ āpattiṃ nāpajjati , paṭicchannāya vā appaṭicchannāya vā āpattiyā pakkhamānattameva labhati . Ayaṃ pana bhikkhunīpi na hoti , sāvasesañca garukaṃ āpajjitvā chādetvā vajjaṃ na phusati . Pañhā mesā kusalehi cintitāti ayaṃ kira pañhā ukkhittakabhikkhuṃ sandhāya vuttā . Tena hi saddhiṃ vinayakammaṃ natthi , tasmā so saṅghādisesaṃ āpajjitvā chādento vajjaṃ na phusatīti .
Sedamocanagāthāvaṇṇanā niṭṭhitā .