457. Adhikaraṇavūpasamavagge – puggalagaru hotīti ‘‘ ayaṃ me upajjhāyo , ayaṃ me ācariyo ’’ tiādīni cintetvā tassa jayaṃ ākaṅkhamāno ‘‘ adhammaṃ dhammo ’’ ti dīpeti .

Saṅghagaru hotīti dhammañca vinayañca amuñcitvā vinicchinanto saṅghagaruko nāma hoti .

Cīvarādīni gahetvā vinicchinanto āmisagaruko nāma hoti , tāni aggahetvā yathādhammaṃ vinicchinanto saddhammagaruko nāma hoti .

458. Pañcahupāli ākārehīti pañcahi kāraṇehi saṅgho bhijjati – kammena , uddesena , voharanto , anussāvanena , salākaggāhenāti . Ettha kammenāti apalokanādīsu catūsu kammesu aññatarena kammena . Uddesenāti pañcasu pātimokkhuddesesu aññatarena uddesena . Voharantoti kathayanto ; tāhi tāhi upapattīhi ‘‘ adhammaṃ dhammo ’’ tiādīni aṭṭhārasa bhedakaravatthūni dīpentoP7.1378 . Anussāvanenāti ‘‘ nanu tumhe jānātha mayhaṃ uccākulā pabbajitabhāvaṃ bahussutabhāvañca , mādiso nāma uddhammaṃ ubbinayaṃ satthu sāsanaṃ gāheyyāti cittampi uppādetuṃ tumhākaṃ yuttaṃ , kiṃ mayhaṃ avīci nīluppalavanamiva sītalo , kimahaṃ apāyato na bhāyāmī ’’ tiādinā nayena kaṇṇamūle vacībhedaṃ katvā anussāvanena . Salākaggāhenāti evaṃ anussāvetvāV0.226 tesaṃ cittaṃ upatthambhetvā anivattidhamme katvā ‘‘ gaṇhatha imaṃ salākan ’’ ti salākaggāhena . Ettha ca kammameva uddeso vā pamāṇaṃ , vohārānussāvanasalākaggāhā pana pubbabhāgā . Aṭṭhārasavatthudīpanavasena hi voharante tattha rucijananatthaṃM0.223 anussāvetvā salākāya gāhitāyapi abhinnova hoti saṅgho . Yadā pana evaṃ cattāro vā atireke vā salākaṃ gāhetvā āveṇikaṃ kammaṃ vā uddesaṃ vā karoti , tadā saṅgho bhinno nāma hoti . Iti yaṃ saṅghabhedakakkhandhakavaṇṇanāyaṃ avocumhā ‘‘ evaṃ aṭṭhārasasu vatthūsu yaṃkiñci ekampi vatthuṃ dīpetvā tena tena kāraṇena ‘ imaṃ gaṇhatha , imaṃ rocethā ’ ti saññāpetvā salākaṃ gāhetvā visuṃ saṅghakamme kate saṅgho bhinno hoti . Parivāre pana ‘ pañcahi , upāli , ākārehi saṅgho bhijjatī ’ tiādi vuttaṃ . Tassa iminā idha vuttena saṅghabhedalakkhaṇena atthato nānākaraṇaṃ natthi . Taṃ panassa nānākaraṇābhāvaṃ tattheva pakāsayissāmā ’’ ti , svāyaṃ pakāsito hoti .

Paññattetan ti paññattaṃ etaṃ . Kva paññattaṃ ? Vattakkhandhake . Tatra hi cuddasa khandhakavattāni paññattāni . Tenāha – ‘‘ paññattetaṃ , upāli , mayā āgantukānaṃ bhikkhūnaṃ āgantukavattan ’’ tiādi .

Evampi kho upāli saṅgharāji hoti , no ca saṅghabhedoti ettāvatā hi saṅgharājimattameva hoti , na tāva saṅghabhedo ; anupubbena pana ayaṃ saṅgharāji vaḍḍhamānā saṅghabhedāya saṃvattatīti attho .

Yathārattan ti rattiparimāṇānurūpaṃ ; yathātheranti attho .

Āvenibhāvaṃ karitvāti visuṃ vavatthānaṃ karitvā .

Kammākammāni karontīti aparāparaṃ saṅghakammaṃ upādāya khuddakāni ceva mahantāni ca kammāni karonti .