Ārammaṇavibhāganiddeso

291.

EtesaṃM0.55P0.43V0.50 pana cittānaṃ , ārammaṇamito paraṃ ;

Dassayissāmahaṃ tena , vinā natthi hi sambhavo .

292.

Rūpaṃ saddaṃ gandhaṃ rasaṃ , phoṭṭhabbaṃ dhammameva ca ;

Chadhā ārammaṇaṃ āhu , chaḷārammaṇakovidā .

293.

Tattha bhūte upādāya , vaṇṇo catusamuṭṭhito ;

Sanidassanapaṭigho , rūpārammaṇasaññito .

294.

Duvidho hi samuddiṭṭho , saddo cittotusambhavo ;

Saviññāṇakasaddova , hoti cittasamuṭṭhito .

295.

Aviññāṇakasaddo yo ,

So hotūtusamuṭṭhito ;

Duvidhopi ayaṃ saddo ,

Saddārammaṇataṃ gato .

296.

Dharīyatīti gacchanto , gandho sūcanatopi vā ;

Ayaṃ catusamuṭṭhāno , gandhārammaṇasammato .

297.

Rasamānā rasantīti , rasoti parikittito ;

Sova catusamuṭṭhāno , rasārammaṇanāmako .

298.

Phusīyatīti phoṭṭhabbaṃ , pathavītejavāyavo ;

Phoṭṭhabbaṃ catusambhūtaṃ , phoṭṭhabbārammaṇaṃ mataṃ .

299.

Sabbaṃ nāmañca rūpañca , hitvā rūpādipañcakaṃ ;

Lakkhaṇāni ca paññatti-dhammārammaṇasaññitaṃ .

300.

ChārammaṇāniV0.51 labbhanti , kāmāvacarabhūmiyaṃ ;

Tīṇi rūpe panārūpe , dhammārammaṇamekakaṃ .

301.

KhaṇavatthuparittattāM0.56 , āpāthaṃ na vajanti ye ;

Te dhammārammaṇā honti , yesaṃ rūpādayo kira .

302.

Te paṭikkhipitabbāva , aññamaññassa gocaraṃ ;

Neva paccanubhontānaṃ , mano tesaṃ tu gocaraṃ .

303.

TañcaP0.44 ‘‘ paccanubhotī ’’ ti , vuttattā pana satthunā ;

Rūpādārammaṇāneva , honti rūpādayo pana .

304.

Dibbacakkhādiñāṇānaṃ , rūpādīneva gocarā ;

Anāpāthagatāneva , tānītipi na yujjati .

305.

Yaṃ rūpārammaṇaṃ hontaṃ , taṃ dhammārammaṇaṃ kathaṃ ;

Evaṃ sati panetesaṃ , niyamoti kathaṃ bhave .

306.

Sabbaṃ ārammaṇaṃ etaṃ , chabbidhaṃ samudīritaṃ ;

Taṃ parittattikādīnaṃ , vasena bahudhā mataṃ .

307.

Sabbo kāmavipāko ca , kriyāhetudvayampi ca ;

Pañcavīsati ekantaṃ , parittārammaṇā siyuṃ .

308.

Iṭṭhādibhedā pañceva , rūpasaddādayo pana ;

Viññāṇānaṃ dvipañcannaṃ , gocarā paṭipāṭiyā .

309.

Rūpādipañcakaṃ sabbaṃ , manodhātuttayassa tu ;

Terasannaṃ panetesaṃ , rūpakkhandhova gocaro .

310.

Nārūpaṃ na ca paññattiṃ , nātītaṃ na canāgataṃ ;

Ārammaṇaṃ karonte ca , vattamāno hi gocaro .

311.

Terasetāni cittāni , jāyante kāmadhātuyaṃ ;

Cattāri rūpāvacare , neva kiñci arūpisu .

312.

MahāpākānamaṭṭhannaṃM0.57V0.52 , santīraṇattayassapi ;

Chasu dvāresu rūpādichaparittāni gocarā .

313.

Rūpādayo parittā cha , hasituppādagocarā ;

Pañcadvāre paṭuppannā , manodvāre tikālikā .

314.

Dutiyāruppacittañca , catutthāruppamānasaṃ ;

Chabbidhaṃ niyataṃ hoti , taṃ mahaggatagocaraṃ .

315.

Nibbānārammaṇattā hi , ekantena anaññato ;

Aṭṭhānāsavacittānaṃ , appamāṇova gocaro .

316.

Cattāro ñāṇahīnā ca , kāmāvacarapuññato ;

Kriyatopi ca cattāro , dvādasākusalāni ca .

317.

Parittārammaṇā ceva , te mahaggatagocarā ;

Paññattārammaṇattā hi , navattabbāva honti te .

318.

Cattāro ñāṇasaṃyuttā , puññato kriyatopi ca ;

Tathābhiññādvayañceva , kriyāvoṭṭhabbanampi ca .

319.

Ekādasannametesaṃ , tividho hoti gocaro ;

Paññattārammaṇattā hi , navattabbāpi hontime .

320.

Yāni vuttāvasesāni , cittāni pana tāni hi ;

Navattabbārammaṇānīti , viññeyyāni vibhāvinā .

Parittārammaṇattikaṃ samattaṃ .

321.

DutiyāruppacittañcaP0.45 , catutthāruppamānasaṃ ;

Chabbidhaṃ pana ekanta-atītārammaṇaṃ siyā .

322.

Viññāṇānaṃ dvipañcannaṃ , manodhātuttayassa ca ;

Pañca rūpādayo dhammā , paccuppannāva gocarā .

323.

AṭṭhaM0.58V0.53 kāmamahāpākā , santīraṇattayampi ca ;

Hasituppādacittanti , dvādasete tu mānasā .

324.

Siyātītārammaṇā paccu-ppannānāgatagocarā ;

Kusalākusalā kāme , kriyato nava mānasā .

325.

Abhiññāmānasā dvepi , siyātītādigocarā ;

Santapaññattikālepi , navattabbā bhavantime .

326.

Sesāni pana sabbāni , rūpārūpabhavesupi ;

Navattabbāni honteva , atītārammaṇādinā .

327.

Kāmato ca kriyā pañca , rūpato pañcamī kriyā ;

Cittānaṃ channametesaṃ , natthi kiñci agocaraṃ .

328.

Nibbānañca phalaṃ maggaṃ , rūpañcārūpameva ca ;

Sakkonti gocaraṃ kātuṃ , kati cittāni me vada .

329.

Cattāro ñāṇasaṃyuttā ,

Puññato kriyato tathā ;

Abhiññāhadayā dvepi ,

Kriyā voṭṭhabbanampi ca .

330.

Sakkonti gocaraṃ kātuṃ , cittānekādasāpi ca ;

Nibbānañca phalaṃ maggaṃ , rūpañcārūpameva ca .

331.

Cittesu pana sabbesu , kati cittāni me vada ;

Arahattaphalaṃ maggaṃ , kātuṃ sakkonti gocaraṃ .

332.

Sabbesu pana cittesu , cha ca cittāni me suṇa ;

Arahattaphalaṃ maggaṃ , kātuṃ sakkonti gocaraṃ .

333.

Cattāro ñāṇasaṃyuttā , kriyā voṭṭhabbanampi ca ;

Kriyābhiññā manodhātu , cha ca sakkonti gocaraṃ .

334.

CattāroM0.59V0.54 ñāṇasaṃyuttā-bhiññācittañca puññato ;

Nārahattaṃ phalaṃ maggaṃ , kātuṃ sakkonti gocaraṃ .

335.

Kasmā arahato magga-cittaṃ vā phalamānasaṃ ;

Puthujjanā vā sekkhā vā , na sakkonti hi jānituṃ .

336.

Puthujjano na jānāti ,

Sotāpannassa mānasaṃ ;

Sotāpanno na jānāti ,

Sakadāgāmissa mānasaṃ .

337.

Sakadāgāmī na jānāti , anāgāmissa mānasaṃ ;

Anāgāmī na jānāti , arahantassa mānasaṃ .

338.

HeṭṭhimoP0.46 heṭṭhimo neva , jānāti uparūpari ;

Uparūpari jānāti , heṭṭhimassa ca mānasaṃ .

339.

Yo dhammo yassa dhammassa ,

Hoti ārammaṇaṃ pana ;

Tamuddharitvā ekekaṃ ,

Pavakkhāmi ito paraṃ .

340.

Kusalārammaṇaṃ kāme , kusalākusalassa ca ;

Abhiññāmānasassāpi , kusalassa kriyassa ca .

341.

Kāmāvacarapākassa , tathā kāmakriyassa ca ;

Etesaṃ pana rāsīnaṃ , channaṃ ārammaṇaṃ siyā .

342.

Rūpāvacarapuññāni , kāmapākaṃ tato vinā ;

Pañcannaṃ pana rāsīnaṃ , honti ārammaṇāni hi .

343.

Āruppakusalañcāpi , tebhūmakusalassa ca ;

Tebhūmakakriyassāpi , tathevākusalassapi .

344.

ArūpāvacarapākānaṃM0.60V0.55 , dvinnaṃ pana catutthadu ;

Imesaṃ aṭṭharāsīnaṃ , hotārammaṇapaccayo .

345.

Apariyāpannapuññampi , kāmāvacaratopi ca ;

Rūpato pañcamassāpi , kusalassa kriyassa ca .

346.

Catunnaṃ pana rāsīnaṃ , hoti ārammaṇaṃ sadā ;

Tathevākusalaṃ kāma-rūpāvacarato pana .

347.

Kusalassa kriyassāpi , tathevākusalassa ca ;

Kāmāvacarapākānaṃ , channaṃ rāsīnamīritaṃ .

348.

Vipākārammaṇaṃ kāme , kāmāvacaratopi ca ;

Rūpāvacarato ceva , kusalassa kriyassa ca .

349.

Kāmāvacarapākānaṃ , tathevākusalassa ca ;

Channañca pana rāsīnaṃ , hotārammaṇapaccayo .

350.

Vipākārammaṇaṃ rūpe , kāmāvacaratopi ca ;

Rūpāvacarato ceva , kusalassa kriyassa ca .

351.

Apuññassāti pañcannaṃ , rāsīnaṃ hoti gocaro ;

Arūpāvacarapākesu , ayameva nayo mato .

352.

Apariyāpannapākampi , kāmato rūpatopi ca ;

Kusalassa kriyassāpi , hoti ārammaṇaṃ pana .

353.

Kriyacittamidaṃ kāme , kāmāvacaratopi ca ;

Rūpāvacarato ceva , kusalassa kriyassa ca .

354.

Kāmāvacarapākassa , tathevākusalassa ca ;

Channaṃ rāsīnametesaṃ , hotārammaṇapaccayo .

355.

YaṃM0.61 kriyāmānasaṃ rūpe , kāmapākaṃ tato vinā ;

Pañcannaṃ pana rāsīnaṃ , hoti ārammaṇaṃ pana .

356.

KriyācittaṃP0.47V0.56 panāruppe , tesaṃ pañcannameva ca ;

Āruppassa kriyassāpi , channaṃ hoteva gocaro .

357.

Rūpaṃ catusamuṭṭhānaṃ , rūpārammaṇasaññitaṃ ;

Kāmāvacarapuññassa , tatheva kusalassa ca .

358.

Abhiññādvayacittassa , kāmapākakriyassa ca ;

Channaṃ rāsīnametesaṃ , hotārammaṇapaccayo .

359.

Nibbānārammaṇaṃ kāma-rūpāvacarato pana ;

Kusalassubhayassāpi , kāmarūpakriyassa ca .

360.

Apariyāpannato ceva , phalassa kusalassa ca ;

Channaṃ rāsīnametesaṃ , hotārammaṇapaccayo .

361.

Nānappakārakaṃ sabbaṃ , paññattārammaṇaṃ pana ;

Tebhūmakassa puññassa , tathevākusalassa ca .

362.

Rūpārūpavipākassa , tebhūmakakriyassa ca ;

Navannaṃ pana rāsīnaṃ , hotārammaṇapaccayo .

363.

Rūpārammaṇikā dve tu , dve dve saddhādigocarā ;

Pañcārammaṇikā nāma , cittuppādā tayo matā .

364.

Idhekacattālīseva , chaḷārammaṇikā matā ;

Kāmāvacaracittāna-mayamārammaṇakkamo .

365.

Pañcābhiññā vivajjetvā , rūpārūpā anāsavā ;

Cittuppādā ime sabbe , dhammārammaṇagocarā .

366.

Paṭhamāruppakusalaṃ , dutiyāruppacetaso ;

Kusalassa vipākassa , kriyassārammaṇaṃ bhave .

367.

PaṭhamāruppapākoyaṃM0.62 , dutiyāruppacetaso ;

Kusalassa vipākassa , kriyassārammaṇaṃ na hi .

368.

PaṭhamaṃV0.57 tu kriyācittaṃ , dutiyāruppacetaso ;

Na puññassa na pākassa , hoti ārammaṇaṃ pana .

369.

Paṭhamaṃ tu kriyācittaṃ , dutiyāruppacetaso ;

Kriyassārammaṇaṃ hoti , iti ñeyyaṃ vibhāvinā .

370.

Puthujjanassa sekkhassa , arūpārammaṇaṃ dvidhā ;

Kusalaṃ kusalassāpi , vipākassa ca taṃ siyā .

371.

Khīṇāsavassa bhikkhussa , paṭhamāruppamānasaṃ ;

Ārammaṇaṃ tidhā hoti , iti vuttaṃ mahesinā .

372.

Kriyassāpi kriyā hoti , kusalampi kriyassa ca ;

Kusalaṃ tu vipākassa , evaṃ hoti tidhā pana .

373.

Tatiyāruppacittampi , catutthāruppacetaso ;

Evameva dvidhā ceva , tidhā cārammaṇaṃ siyā .

374.

Yaṃ yaṃ pana idhārabbha ,

Ye ye jāyanti gocaraṃ ;

So so tesañca tesañca ,

Hotārammaṇapaccayo .

375.

YoP0.48 panimassa naro kira pāraṃ ,

Duttaramuttaramuttaratīdha ;

So abhidhammamahaṇṇavapāraṃ ,

Duttaramuttaramuttarateva .

Iti abhidhammāvatāre ārammaṇavibhāgo nāma

Chaṭṭho paricchedo .

Issues

Abhidhammāvatāro

Abhidhammāvatāro