Abhiññārammaṇaniddeso
1104.
Anāgataṃsañāṇañca
P0.108 , yathākammupagampi ca ;Pañca iddhividhādīni , sattābhiññā imā pana .
1105.
Etāsaṃ
V0.141 pana sattannaṃ , abhiññānamito paraṃ ;Pavakkhāmi samāsena , ārammaṇavinicchayaṃ .
1106.
Ārammaṇattikā vuttā , ye cattāro mahesinā ;
Sattannamettha ñāṇānaṃ , sampavattiṃ suṇātha me .
1107.
Tattha iddhividhañāṇaṃ , parittādīsu sattasu ;
Ārammaṇavibhāgesu , pavattati kathaṃ pana .
1108.
Kāyenādissamānena , gantukāmo yadābhave ;
Cittasannissitaṃ katvā , kāyaṃ cittavasena taṃ .
1109.
Mahaggate
M0.148 ca cittasmiṃ , samāropeti so tadā ;Kāyārammaṇato ñāṇaṃ , parittārammaṇaṃ siyā .
1110.
Dissamānena kāyena , gantukāmo yadā bhave ;
Kāyasannissitaṃ katvā , cittaṃ kāyavasena taṃ .
1111.
Pādakajjhānacittaṃ taṃ , kāye ropeti so tadā ;
Jhānārammaṇato ñāṇaṃ , taṃ mahaggatagocaraṃ .
1112.
Anāgatamatītañca , karoti visayaṃ yadā ;
Atītārammaṇaṃ hoti , tadānāgatagocaraṃ .
1113.
Kāyena dissamānena , gamane pana bhikkhuno ;
Paccuppanno bhave tassa , gocaroti viniddise .
1114.
Kāyaṃ cittavasenāpi , cittaṃ kāyavasena vā ;
Pariṇāmanakālasmiṃ , ajjhattārammaṇaṃ siyā .
1115.
Bahiddhārammaṇaṃ hoti , bahiddhārūpadassane ;
Evamiddhividhaṃ ñāṇaṃ , sampavattati sattasu .
1116.
Paccuppanne paritte ca , bahiddhajjhattikesupi ;
Catūsvetesu dhammesu , dibbasotaṃ pavattati .
1117.
Paccuppanno
P0.109V0.142 paritto ca , saddo ārammaṇaṃ yato ;Parittārammaṇaṃ paccu-ppannārammaṇataṃ gataṃ .
1118.
Attano kucchisaddassa , savanepi parassa ca ;
Ajjhattārammaṇañceva , bahiddhārammaṇampi ca .
1119.
Cetopariyañāṇampi , parittādīsu aṭṭhasu ;
Ārammaṇavibhāgesu , pavattati kathaṃ pana .
1120.
Parittārammaṇaṃ hoti , parittānaṃ pajānane ;
Jānane majjhimānaṃ tu , taṃ mahaggatagocaraṃ .
1121.
Jānane pana maggassa , phalassāpi pajānane ;
Tadā panassa ñāṇassa , appamāṇova gocaro .
1122.
Taṃ
M0.149 maggārammaṇaṃ hoti , maggacittassa jānane ;Pariyāyenevetassa , maggārammaṇatā matā .
1123.
Atīte sattadivasa-bbhantare ca yadā pana ;
Anāgate tathā satta-divasabbhantarepi ca .
1124.
Paresaṃ pana cittassa , jānane samudīritaṃ ;
Atītārammaṇañceva , tadānāgatagocaraṃ .
1125.
Kathañca pana taṃ paccuppannagocarataṃ gataṃ ;
Paccuppannaṃ tidhā vuttaṃ , khaṇasantatiaddhato .
1126.
Tattha tikkhaṇasampattaṃ , paccuppannakhaṇādikaṃ ;
Ekadvesantativārapariyāpannamidaṃ pana .
1127.
Santatipaccuppannanti , āhu santatikovidā ;
Ekabbhavaparicchinnaṃ , paccuppannanti pacchimaṃ .
1128.
Khaṇādikattayaṃ paccu-ppannaṃ tamāhu kecidha ;
Cetopariyañāṇassa , hoti ārammaṇaṃ iti .
1129.
Yathā
V0.143 ca pupphamuṭṭhimhi , ukkhitte gagane pana ;Avassaṃ ekamekassa , vaṇṭaṃ vaṇṭena vijjhati .
1130.
Evaṃ mahājanassāpi , citte āvajjite pana ;
Ekassa cittamekena , avassaṃ pana vijjhati .
1131.
Yenāvajjati cittena , yena jānāti cetasā ;
Tesaṃ dvinnaṃ sahaṭṭhānā-bhāvato taṃ na yujjati .
1132.
Javanāvajjanānaṃ tu , nānārammaṇapattito ;
Aniṭṭhe pana hi ṭhāne , ayuttanti pakāsitaṃ .
1133.
Tasmā santatiaddhāna-paccuppannānameva tu ;
Vasena paccuppannaṃ taṃ , hoti ārammaṇaṃ idaṃ .
1134.
Paccuppannampi addhākhyaṃ , idaṃ javanavārato ;
Dīpetabbanti niddiṭṭhaṃ , tatrāyaṃ dīpanānayo .
1135.
Yadā
M0.150P0.110 parassa cittañhi , ñātumāvajjatiddhimā ;Āvajjanamano tassa , paccuppannakhaṇavhayaṃ .
1136.
Ārammaṇaṃ tadā katvā , tena saddhiṃ nirujjhati ;
Javanāni hi jāyante , tassa cattāri pañca vā .
1137.
Etesaṃ pacchimaṃ cittaṃ , iddhicittamudīritaṃ ;
Kāmāvacaracittāni , sesānīti viniddise .
1138.
Etesaṃ pana sabbesaṃ , niruddhaṃ tu tadeva ca ;
Cittaṃ ārammaṇaṃ hoti , tasmā sabbāni tānipi .
1139.
Ekārammaṇataṃ yanti , na nānārammaṇāni hi ;
Addhāvasā bhave paccu-ppannārammaṇato pana .
1140.
Ekārammaṇabhāvepi , iddhimānasameva ca ;
Parassa cittaṃ jānāti , netarāni yathā pana .
1141.
Cakkhudvāre
V0.144 tu viññāṇaṃ , rūpaṃ passati netaraṃ ;Evameva ca taṃ iddhi-cittameva ca jānāti .
1142.
Paracittārammaṇattā , bahiddhārammaṇaṃ siyā ;
Cetopariyañāṇampi , aṭṭhasveva pavattati .
1143.
Pubbenivāsañāṇa mpi , parittādīsu aṭṭhasu ;
Ārammaṇavibhāgesu , pavattati kathaṃ pana .
1144.
Kāmāvacarakhandhānaṃ , samanussaraṇe pana ;
Parittārammaṇaṃyeva , hotīti paridīpaye .
1145.
Rūpāvacarikāruppakhandhānussaraṇe pana ;
Bhavatīti hi ñātabbaṃ , taṃ mahaggatagocaraṃ .
1146.
Atīte attanā maggaṃ , bhāvitaṃ tu phalampi vā ;
Samanussarato eva-ppamāṇārammaṇaṃ siyā .
1147.
Samanussarato maggaṃ , maggārammaṇameva taṃ ;
Atītārammaṇaṃyeva , hoti ekantato idaṃ .
1148.
Cetopariyañāṇampi
M0.151 , yathākammupagampi ca ;Atītārammaṇā honti , kiñcāpi atha kho pana .
1149.
Cetopariyañāṇassa , sattaddivasabbhantaraṃ ;
Atītaṃ cittamevassa , ārammaṇamudīritaṃ .
1150.
Atīte cetanāmattaṃ , yathākammupagassapi ;
Pubbenivāsañāṇassa , natthi kiñci agocaraṃ .
1151.
Ajjhattārammaṇaṃ atta-khandhānussaraṇe siyā ;
Bahiddhārammaṇaṃ añña-khandhānussaraṇe bhave .
1152.
Saraṇe nāmagottassa , taṃ navattabbagocaraṃ ;
Pubbenivāsañāṇampi , aṭṭhasveva pavattati .
1153.
Paccuppanne
V0.145 paritte ca , bahiddhajjhattikesupi ;Catūsvetesu dhammesu , dibbacakkhu pavattati .
1154.
Dibbasota samaṃ
P0.111 dibba-cakkhu ārammaṇakkame ;Rūpaṃ saddoti dvinnaṃ tu , ayameva visesatā .
1155.
Anāgataṃsañāṇa mpi , parittādīsu aṭṭhasu ;
Ārammaṇavibhāgesu , pavattati kathaṃ pana .
1156.
Nibbattissati yaṃ kāmā-vacareti pajānato ;
Parittārammaṇaṃ hoti , rūpārūpesvanāgate .
1157.
Nibbattissati yañcāpi , siyā mahaggatagocaraṃ ;
Bhāvessati ayaṃ maggaṃ , phalaṃ sacchikarissati .
1158.
Evaṃ pajānane appa-māṇārammaṇataṃ bhave ;
Maggaṃ bhāvessaticceva , jānane maggagocaraṃ .
1159.
Ekantena idaṃ ñāṇaṃ , hotānāgatagocaraṃ ;
Cetopariyaṃ tu kiñcāpi , hotānāgatagocaraṃ .
1160.
Atha kho pana taṃ satta-divasabbhantaraṃ pana ;
Cittameva ca jānāti , na hi taṃ aññagocaraṃ .
1161.
Anāgataṃsañāṇassa
M0.152 , anāgataṃsagocaraṃ ;‘‘ Ahaṃ devo bhavissāmi ’’ -ccevamajjhattagocaraṃ .
1162.
‘‘ Tisso phusso amutrāyaṃ ,
Nibbattissatināgate ’’;
Iccevaṃ jānane tassa ,
Bahiddhārammaṇaṃ siyā .
1163.
Jānane nāmagottassa , yassa kassacināgate ;
Pubbenivāsañāṇaṃva , taṃ navattabbagocaraṃ .
1164.
Yathākammupagañāṇaṃ
V0.146 , parittādīsu pañcasu ;Ārammaṇavibhāgesu , pavattati kathaṃ pana .
1165.
Jānane kāmakammassa , parittārammaṇaṃ siyā ;
Tathā mahaggatakammassa , taṃ mahaggatagocaraṃ .
1166.
Atītameva jānāti , tasmā cātītagocaraṃ ;
Ajjhattārammaṇaṃ hoti , attano kammajānane .
1167.
Bahiddhārammaṇaṃ hoti , parakammapajānane ;
Evaṃ pavatti ñātabbā , yathākammupagassapi .
1168.
Sattannampi abhiññānaṃ , vutto ārammaṇakkamo ;
Ettha vuttanayeneva , veditabbo vibhāvinā .
1169.
Vividhatthavaṇṇapadehi sampannaṃ ,
Madhuratthamatinīharaṃ ganthaṃ ;
Sotujanassa hadayapītikaraṃ ,
Suṇeyya koci manujo sacetano .
Iti abhidhammāvatāre abhiññārammaṇaniddeso nāma
Sattarasamo paricchedo .