9. Navamo paricchedo
Puññavipākapaccayaniddeso
560.
Bāttiṃsa
P0.60 pākacittāni , lokikāneva yāni hi ;Etesaṃ pākacittānaṃ , paṭisandhipavattisu .
561.
Puññāpuññādisaṅkhārā , yathā yesañca paccayā ;
Bhavādīsu tathā tepi , viññātabbā vibhāvinā .
562.
Tayo bhavā catasso ca , yoniyo gatipañcakaṃ ;
Viññāṇaṭṭhitiyo satta , sattāvāsā naveritā .
563.
Kāme
V0.75 puññābhisaṅkhāra-saññitā aṭṭha cetanā ;Navannaṃ pākacittānaṃ , kāme sugatiyaṃ pana .
564.
Nānākkhaṇikakammūpa-nissayapaccayehi ca ;
Dvedhā hi paccayā tesaṃ , bhavanti paṭisandhiyaṃ .
565.
Upekkhāsahitāhetu-manoviññāṇadhātuyā
M0.81 ;Vinā parittapākānaṃ , honti dvedhā pavattiyaṃ .
566.
Tāyeva cetanā rūpa-bhave dvedhāva paccayā ;
Pañcannaṃ pākacittānaṃ , bhavanti hi pavattiyaṃ .
567.
Aṭṭhannaṃ tu parittānaṃ , kāme duggatiyaṃ tathā ;
Pavatte paccayā honti , na honti paṭisandhiyaṃ .
568.
Honti vuttappakārāva , kāme sugatiyaṃ tathā ;
Soḷasannaṃ vipākānaṃ , pavatte paṭisandhiyaṃ .
569.
Rūpe puññābhisaṅkhārā , rūpāvacarabhūmiyaṃ ;
Pañcannaṃ pākacittānaṃ , paccayā paṭisandhiyaṃ .
570.
Hontimāpuññasaṅkhārā , kāme duggatiyaṃ dvidhā ;
Viññāṇassa panekassa , paccayā paṭisandhiyaṃ .
571.
Channaṃ pana pavatteva , honti no paṭisandhiyaṃ ;
Sattannampi bhavanteva , pavatte paṭisandhiyaṃ .
572.
Kāme sugatiyaṃ tesaṃ , sattannampi tatheva ca ;
Pavatte paccayā honti , na honti paṭisandhiyaṃ .
573.
Viññāṇānaṃ catunnampi , tesaṃ rūpabhave tathā ;
Pavatte paccayā honti , na honti paṭisandhiyaṃ .
574.
So
P0.61 ca kāmabhaveniṭṭha-rūpādiupaladdhiyaṃ ;Aniṭṭharūpādayo pana , brahmaloke na vijjare .
575.
Tathevāneñjasaṅkhāro
V0.76 , arūpāvacara bhūmiyaṃ ;Catunnaṃ pākacittānaṃ , pavatte paṭisandhiyaṃ .
576.
Evaṃ
M0.82 tāva bhavesvete , paṭisandhipavattisu ;Yathā ca paccayā honti , tathā ñeyyā vibhāvinā .
577.
Eseva ca nayo ñeyyo , yoniādīsu tatridaṃ ;
Ādito pana paṭṭhāya , mukhamattanidassanaṃ .
578.
Avisesena puññābhi-saṅkhāro dvibhavesupi ;
Datvāna paṭisandhiṃ tu , sabbapākaṃ janeti so .
579.
Tathā catūsu viññeyyo , aṇḍajādīsu yonisu ;
Bahudevamanussānaṃ , gatīsu dvīsu eva ca .
580.
Tathā nānattakāyādi-viññāṇānaṃ ṭhitīsupi ;
Tathā vuttappakārasmiṃ , sattāvāse catubbidhe .
581.
Evaṃ puññābhisaṅkhāro , bhavādīsu yathārahaṃ ;
Ekavīsatipākānaṃ , paccayo hoti ca dvidhā .
582.
Kāme apuññasaṅkhāro , bhave catūsu yonisu ;
Tīsu gatīsu ekissā , viññāṇaṭṭhitiyāpi ca .
583.
Sattāvāse panekasmiṃ ,
Uhoti so paccayo dvidhā ;
Sattannaṃ pākacittānaṃ ,
Pavatte paṭisandhiyaṃ .
584.
Tathevāneñjasaṅkhāro , ekārūpabhave puna ;
Ekissā yoniyā ceva , ekissā gatiyāpi ca .
585.
Tīsu cittaṭṭhitīsveva , sattāvāse catubbidhe ;
Catunnaṃ pākacittānaṃ , dvedhā so hoti paccayo .
586.
Paṭisandhipavattīnaṃ
V0.77 , vaseneva bhavādisu ;Vijānitabbā saṅkhārā , yathā yesañca paccayā .
587.
Na
M0.83 rūpārūpadhammānaṃ , saṅkanti pana vijjati ;Saṅkantibhāve asati , paṭisandhi kathaṃ siyā .
588.
Natthi cittassa saṅkanti , atītabhavato idha ;
Tato hetuṃ vinā tassa , pātubhāvo na vijjati .
589.
Suladdhapaccayaṃ rūpā-rūpamattaṃ tu jāyati ;
Uppajjamānamevaṃ tu , labhitvā paccayaṃ pana .
590.
Bhavantaramupetīti , samaññāya pavuccati ;
Na ca satto na ca jīvo , na attā vāpi vijjati .
591.
Tayidaṃ pākaṭaṃ katvā , paṭisandhikkamaṃ pana ;
Dassayissāmahaṃ sādhu , nibodhatha sudubbudhaṃ .
592.
Atītasmiṃ
P0.62 bhave tassa , āsannamaraṇassa hi ;Haritaṃ tālapaṇṇaṃva , pakkhittaṃ ātape pana .
593.
Sussamāne sarīrasmiṃ , naṭṭhe cakkhundriyādike ;
Hadayavatthumattasmiṃ , ṭhite kāyappasādike .
594.
Vatthusannissitaṃ cittaṃ , hoti tasmiṃ khaṇepi ca ;
Pubbānusevitaṃ kammaṃ , puññaṃ vāpuññameva vā .
595.
Kammaṃ kammanimittaṃ vā , ālambitvā pavattati ;
Evaṃ pavattamānaṃ taṃ , viññāṇaṃ laddhapaccayaṃ .
596.
Avijjāya paṭicchannā-dīnave visaye pana ;
Taṇhā nameti saṅkhārā , khipanti sahajā pana .
597.
Na mīyamānaṃ taṇhāya , taṃ santativasā pana ;
Orimā pana tīramhā , ālambitvāna rajjukaṃ .
598.
Mātikātikkamovetaṃ
M0.84V0.78 , purimaṃ jahati nissayaṃ ;Aparaṃ kammasambhūtaṃ , lambitvā vāpi nissayaṃ .
599.
Taṃ panārammaṇādīhi , paccayehi pavattati ;
Purimaṃ cavanaṃ ettha , pacchimaṃ paṭisandhi tu .
600.
Tadetaṃ nāpi purimā , bhavatopi idhāgataṃ ;
Kammādiñca vinā hetuṃ , pātubhūtaṃ na ceva taṃ .
601.
Ettha cetassa cittassa , purimā bhavato pana ;
Idhānāgamanetīta-bhavahetūhi sambhave .
602.
Paṭighosadīpamuddādī , bhavantettha nidassanā ;
Yathā āgantvā aññatra , honti saddādihetukā .
603.
Evameva ca viññāṇaṃ , veditabbaṃ vibhāvinā ;
Santānabandhato natthi , ekatā vāpi nānatā .
604.
Sati santānabandhe tu , ekantenekatā siyā ;
Khīrato dadhisambhūtaṃ , na bhaveyya kadācipi .
605.
Athāpi pana ekanta-nānatā sā bhaveyya ce ;
Khīrasāmī naro neva , dadhisāmī bhaveyya so .
606.
Tasmā ettha panekanta-ekatānānatāpi vā ;
Na ceva upagantabbā , viññunā samayaññunā .
607.
Nanu evamasaṅkanti-pātubhāve tassa sati ;
Ye imasmiṃ manussatta-bhāve khandhābhisambhavā .
608.
Tesaṃ idha niruddhattā , kammassa phalahetuno ;
Paratthāgamato ceva , idha tassa katassa hi .
609.
Aññassa
M0.85 aññato ceva , kammato taṃ phalaṃ siyā ;Tasmā na sundaraṃ etaṃ , vidhānaṃ sabbameva ca .
Etthāha
V0.79 – 610.
Santāne
P0.63 yaṃ phalaṃ etaṃ , nāññassa na ca aññato ;Bījānaṃ abhisaṅkhāro , etassatthassa sādhako .
611.
Ekasmiṃ pana santāne , vattamānaṃ phalaṃ pana ;
Aññassātipi vā neva , aññato vā na hoti taṃ .
612.
Bījānaṃ abhisaṅkhārā , etassatthassa sādhako ;
Bījānaṃ abhisaṅkhāre , kate tu madhuādinā .
613.
Tassa bījassa santāne , paṭhamaṃ laddhapaccayo ;
Madhuro phalaso tassa , hoti kālantare pana .
614.
Na hi tāni hi bījāni , abhisaṅkharaṇampi vā ;
Pāpuṇanti phalaṭṭhānaṃ , evaṃ ñeyyamidampi ca .
615.
Bālakāle payuttena , vijjāsipposadhādinā ;
Dīpetabbo ayaṃ vuddha-kālasmiṃ phaladāyinā .
616.
Evaṃ santepi taṃ kammaṃ , vijjamānampi vā pana ;
Phalassa paccayo hoti , atha vāvijjamānakaṃ .
617.
Vijjamānaṃ sace hoti , tappavattikkhaṇe pana ;
Bhavitabbaṃ vipākena , saddhimeva ca hetunā .
618.
Atha vāvijjamānaṃ taṃ , niruddhaṃ paccayo bhave ;
Pavattikkhaṇato pubbe , pacchā niccaphalaṃ siyā .
Vuccate
M0.86 – 619.
Kaṭattā paccayo kammaṃ , tasmā niccaphalaṃ na ca ;
Pāṭibhogādikaṃ kammaṃ , veditabbaṃ nidassanaṃ .
620.
Kaṭattāyeva
V0.80 taṃ kammaṃ , phalassa pana paccayo ;Na cassa vijjamānattaṃ , tassa vāvijjamānatā .
621.
Abhidhammāvatāroyaṃ , paramatthapakāsano ;
Sotabbo pana sotūnaṃ , pītibuddhivivaḍḍhano .
Iti abhidhammāvatāre puññavipākapaccayaniddeso nāma
Navamo paricchedo .