Ekavidhādiniddeso
127.
Ito
P0.32V0.35 paraṃ pavakkhāmi , naya mekavidhādikaṃ ;Ābhidhammikabhikkhūnaṃ , buddhiyā pana vuddhiyā .
128.
Sabba mekavidhaṃ cittaṃ , vijānanasabhāvato ;
Duvidha ñca bhave cittaṃ , ahetukasahetuto .
129.
Puññāpuññavipākā hi , kāme dasa ca pañca ca ;
Kriyā tissoti sabbepi , aṭṭhārasa ahetukā .
130.
Ekasattati sesāni , cittuppādā mahesinā ;
Sahetukāti niddiṭṭhā , tādinā hetuvādinā .
131.
Savatthukāvatthukato
M0.40 , tathobhayavasena ca ;Sabbaṃ vuttapakāraṃ tu , tividhaṃ hoti mānasaṃ .
132.
Sabbo kāmavipāko ca , rūpe pañcadasāpi ca ;
Ādimaggo situppādo , manodhātu kriyāpi ca .
133.
Domanassadvayañcāpi , tecattālīsa mānasā ;
Nuppajjanti vinā vatthuṃ , ekantena savatthukā .
134.
Arūpāvacarapākā ca , ekantena avatthukā ;
Dvācattālīsa sesāni , cittānubhayathā siyuṃ .
135.
Ekekārammaṇaṃ cittaṃ , pañcārammaṇameva ca ;
Chaḷārammaṇakañceti , evampi tividhaṃ siyā .
136.
Viññāṇāni ca dvepañca , aṭṭha lokuttarāni ca ;
Sabbaṃ mahaggatañceva , ṭhapetvābhiññamānasaṃ .
137.
Tecattālīsa
V0.36 viññeyyā , ekekārammaṇā pana ;Manodhātuttayaṃ tattha , pañcārammaṇamīritaṃ .
138.
Tecattālīsa sesāni , chaḷārammaṇikā matā ;
Tathā ca tividhaṃ cittaṃ , kusalākusalādito .
139.
Ahetuṃ ekahetuñca , dvihetuñca tihetukaṃ ;
Evaṃ catubbidhaṃ cittaṃ , viññātabbaṃ vibhāvinā .
140.
Heṭṭhā mayāpi niddiṭṭhā , aṭṭhārasa ahetukā ;
Vicikicchuddhaccasaṃyuttaṃ , ekahetumudīritaṃ .
141.
Kāme
P0.33 dvādasadhā puñña-vipākakriyato pana ;Dasadhākusalā cāti , bāvīsati duhetukā .
142.
Kāme
M0.41 dvādasadhā puñña-vipākakriyato pana ;Sabbaṃ mahaggatañceva , appamāṇaṃ tihetukaṃ .
143.
Rūpīriyāpathaviññatti-janakājanakādito ;
Evañcāpi hi taṃ cittaṃ , hoti sabbaṃ catubbidhaṃ .
144.
Dvādasākusalā tattha , kusalā kāmadhātuyā ;
Tathā dasa kriyā kāme , abhiññāmānasaṃ dvayaṃ .
145.
Samuṭṭhāpenti rūpāni , kappenti iriyāpathaṃ ;
Janayanti ca viññattiṃ , ime dvattiṃsa mānasā .
146.
Kusalā ca kriyā ceva , te mahaggatamānasā ;
Aṭṭhānāsavacittāni , chabbīsati ca mānasā .
147.
Samuṭṭhāpenti rūpāni , kappenti iriyāpathaṃ ;
Copanaṃ na ca pāpenti , dvikiccā niyatā ime .
148.
Ṭhapetvā dasa viññāṇe , vipākā dvīsu bhūmisu ;
Kriyā ceva manodhātu , imānekūnavīsati .
149.
Samuṭṭhāpenti
V0.37 rūpāni , na karontitaradvayaṃ ;Puna dvepañcaviññāṇā , vipākā ca arūpisu .
150.
Sabbesaṃ sandhicittañca , cuticittañcārahato ;
Na karonti tikiccāni , ime soḷasa mānasā .
151.
Ekadviticatuṭṭhāna-pañcaṭṭhānapabhedato ;
Pañcadhā cittamakkhāsi , pañcanimmalalocano .
152.
Kusalākusalā sabbe , cittuppādā mahākriyā ;
Mahaggatā kriyā ceva , cattāro phalamānasā .
153.
Sabbeva
M0.42 pañcapaññāsa , nippapañcena satthunā ;Javanaṭṭhānatoyeva , ekaṭṭhāne niyāmitā .
154.
Puna dvepañcaviññāṇā , dassane savane tathā ;
Ghāyane sāyane ṭhāne , phusane paṭipāṭiyā .
155.
Manodhātuttikaṃ ṭhāne , āvajjane paṭicchane ;
Aṭṭhasaṭṭhi bhavantete , ekaṭṭhānikataṃ gatā .
156.
Puna dviṭṭhānikaṃ nāma , cittadvayamudīritaṃ ;
Somanassayutaṃ pañca-dvāre santīraṇaṃ siyā .
157.
Tadārammaṇaṃ chadvāre , balavārammaṇe sati ;
Tathā voṭṭhabbanaṃ hoti , pañcadvāresu voṭṭhabo .
158.
Manodvāresu sabbesaṃ , hoti āvajjanaṃ pana ;
Idaṃ dviṭṭhānikaṃ nāma , hoti cittadvayaṃ pana .
159.
Paṭisandhibhavaṅgassa , cutiyā ṭhānato pana ;
Mahaggatavipākā te , nava tiṭṭhānikā matā .
160.
Aṭṭha
P0.34 kāmā mahāpākā , paṭisandhibhavaṅgato ;Tadārammaṇato ceva , cutiṭṭhānavasena ca .
161.
Catuṭṭhānikacittāni
V0.38 , aṭṭha hontīti niddise ;Kusalākusalapākaṃ tu-pekkhāsahagatadvayaṃ .
162.
Santīraṇaṃ bhave pañca-dvāre chadvārikesu ca ;
Tadārammaṇataṃ yāti , balavārammaṇe sati .
163.
Paṭisandhibhavaṅgānaṃ , cutiṭṭhānavasena ca ;
Pañcaṭṭhānikacittanti , idaṃ dvayamudīritaṃ .
164.
Pañcakiccaṃ
M0.43 dvayaṃ cittaṃ , catukiccaṃ panaṭṭhakaṃ ;Tikiccaṃ navakaṃ dve tu , dvikiccā sesamekakaṃ .
165.
Bhavaṅgāvajjanañceva , dassanaṃ sampaṭicchanaṃ ;
Santīraṇaṃ voṭṭhabbanaṃ , javanaṃ bhavati sattamaṃ .
166.
Chabbidhaṃ hoti taṃ channaṃ , viññāṇānaṃ pabhedato ;
Sattadhā sattaviññāṇa-dhātūnaṃ tu pabhedato .
167.
Ekekārammaṇaṃ chakkaṃ , pañcārammaṇabhedato ;
Chaḷārammaṇato ceva , hoti aṭṭhavidhaṃ mano .
168.
Tattha dvepañcaviññāṇā , honti ekekagocarā ;
Rūpārammaṇikā dve tu , dve dve saddādigocarā .
169.
Sabbaṃ mahaggataṃ cittaṃ , pañcābhiññāvivajjitaṃ ;
Sabbaṃ lokuttarañceti , ekekārammaṇaṃ bhave .
170.
Ekekārammaṇaṃ chakka-midaṃ ñeyyaṃ vibhāvinā ;
Pañcārammaṇikaṃ nāma , manodhātuttayaṃ bhave .
171.
Kāmāvacaracittāni , cattālīsaṃ tathekakaṃ ;
Abhiññāni ca sabbāni , chaḷārammaṇikāniti .
172.
Cittaṃ navavidhaṃ hoti , sattaviññāṇadhātusu ;
Pacchimañca tidhā katvā , kusalākusalādito .
173.
Puññāpuññavaseneva
V0.39 , vipākakriyabhedato ;Chasattatividho bhedo , manoviññāṇadhātuyā .
174.
Manodhātuṃ dvidhā katvā , vipākakriyabhedato ;
Navadhā pubbavuttehi , dasadhā hoti mānasaṃ .
175.
Dhātudvayaṃ
M0.44 tidhā katvā , pacchimaṃ puna paṇḍito ;Ekādasavidhaṃ cittaṃ , hotīti paridīpaye .
176.
Manoviññāṇadhātumpi , kusalākusalādito ;
Catudhā vibhajitvāna , vade dvādasadhā ṭhitaṃ .
177.
Bhave
P0.35 cuddasadhā cittaṃ , cuddasaṭṭhānabhedato ;Paṭisandhibhavaṅgassa , cutiyāvajjanassa ca .
178.
Pañcannaṃ dassanādīnaṃ , sampaṭicchanacetaso ;
Santīraṇassa voṭṭhabba-javanānaṃ vasena ca .
179.
Tadārammaṇacittassa , tatheva ṭhānabhedato ;
Evaṃ cuddasadhā cittaṃ , hotīti paridīpaye .
180.
Bhūmipuggalanānātta-vasena ca pavattito ;
Bahudhā panidaṃ cittaṃ , hotīti ca vibhāvaye .
181.
Ekavidhādinaye panimasmiṃ ,
Yo kusalo matimā idha bhikkhu ;
Tassabhidhammagatā pana atthā ,
Hatthagatāmalakā viya honti .
Iti abhidhammāvatāre ekavidhādiniddeso nāma
Catuttho paricchedo .