Bhūmipuggalacittuppattiniddeso
182.
Ito
P0.36V0.40 paraṃ pavakkhāmi , buddhivuddhikaraṃ nayaṃ ;Cittānaṃ bhūmīsuppattiṃ , puggalānaṃ vasena ca .
183.
Devāceva
M0.45 manussā ca , tisso vāpāyabhūmiyo ;Gatiyo pañca niddiṭṭhā , satthunā tu tayo bhavā .
184.
Bhūmiyo tattha tiṃseva , tāsu tiṃseva puggalā ;
Bhūmīsvetāsu uppannā , sabbe ca pana puggalā .
185.
Paṭisandhikacittānaṃ , vasenekūnavīsati ;
Paṭisandhi ca nāmesā , duvidhā samudīritā .
186.
Acittakā sacittā ca , asaññīna macittakā ;
Sesā sacittakā ñeyyā , sā panekūnavīsati .
187.
Paṭisandhivaseneva , honti vīsati puggalā ;
Idha cittādhikārattā , acittā na ca uddhaṭā .
188.
Ahetudvitihetūti , puggalā tividhā siyuṃ ;
Ariyā pana aṭṭhāti , sabbe ekādaseritā .
189.
Etesaṃ pana sabbesaṃ , puggalānaṃ pabhedato ;
Cittānaṃ bhūmīsuppattiṃ , bhaṇato me nibodhatha .
190.
Tiṃsabhūmīsu cittāni , kati jāyanti me vada ;
Cuddaseva tu cittāni , honti sabbāsu bhūmisu .
191.
Sadā vīsati cittāni , kāmeyeva bhave siyuṃ ;
Pañca rūpabhaveyeva , cattāreva arūpisu .
192.
Kāmarūpabhavesveva
V0.41 , aṭṭhārasa bhavanti hi ;Dvecattālīsa cittāni , honti tīsu bhavesupi .
193.
Ṭhapetvā pana sabbāsaṃ , catassopāyabhūmiyo ;
Teraseva ca cittāni , honti chabbīsabhūmisu .
194.
Aparāni
M0.46 catassopi , ṭhapetvāruppabhūmiyo ;Cittāni pana jāyanti , cha ca chabbīsabhūmisu .
195.
Suddhāvāsikadevānaṃ
P0.37 , ṭhapetvā pañca bhūmiyo ;Pañca cittāni jāyante , pañcavīsatibhūmisu .
196.
Aparāni duve honti , pañcavīsatibhūmisu ;
Ṭhapetvā nevasaññañca , catassopāyabhūmiyo .
197.
Dvepi cittāni jāyanti , catuvīsatibhūmisu ;
Ākiñcaññaṃ nevasaññañca , ṭhapetvāpāyabhūmiyo .
198.
Apāyabhūmiyo hitvā , tisso āruppabhūmiyo ;
Dveyeva pana cittāni , honti tevīsabhūmisu .
199.
Arūpe ca apāye ca , ṭhapetvā aṭṭha bhūmiyo ;
Ekādasavidhaṃ cittaṃ , honti dvāvīsabhūmisu .
200.
Suddhāvāse apāye ca , ṭhapetvā nava bhūmiyo ;
Ekavīsāsu niccampi , cattārova bhavanti hi .
201.
Ekaṃ sattarasasveva , cittaṃ jāyati bhūmisu ;
Suddhāvāse ṭhapetvā tu , apāyāruppabhūmiyo .
202.
Dvādaseva tu jāyante , ekādasasu bhūmisu ;
Ṭhapetvā pana sabbāpi , bhūmiyo hi mahaggatā .
203.
Kāmāvacaradevānaṃ , manussānaṃ vasena tu ;
Aṭṭha cittāni jāyante , sadā sattasu bhūmisu .
204.
Pañcamajjhānapākeko
V0.42 , jāyate chasu bhūmisu ;Cattāri pana cittāni , tīsu tīsveva bhūmisu .
205.
Cattāri
M0.47 pana cittāni , honti ekekabhūmisu ;Arūpāvacarapākānaṃ , vasena paridīpaye .
206.
Kusalākusalā kāme ,
Tesaṃ pākā ahetukā ;
Āvajjanadvayañcāti ,
Sattatiṃseva mānasā .
207.
Narakādīsvapāyesu , catūsupi ca jāyare ;
Dvepaññāsāvasesāni , nuppajjanti kadācipi .
208.
Kāme devamanussānaṃ , nava pākā mahaggatā ;
Neva jāyanti jāyanti , asīti hadayā sadā .
209.
Kāme aṭṭha mahāpākā , domanassadvayampi ca ;
Tathā ghānādiviññāṇa-ttayaṃ pākā apuññajā .
210.
Natthi āruppapākā ca , rūpāvacarabhūmiyaṃ ;
Imehi saha cittehi , tayo maggā phaladvayaṃ .
211.
Cattāro diṭṭhisaṃyuttā , vicikicchāyutampi ca ;
Cattāro heṭṭhimā pākā , suddhāvāse na labbhare .
212.
Sesāni ekapaññāsa , cittāni pana labbhare ;
Rūpāvacarikā sabbe , vipākā kāmadhātuyā .
213.
Domanassādimaggo ca , kriyā ca dve ahetukā ;
Tecattālīsa cittāni , natthi āruppabhūmiyaṃ .
214.
Evaṃ
P0.38 bhūmivaseneva , cittuppattiṃ vibhāvaye ;Tathā ekādasannampi , puggalānaṃ vasena ca .
215.
Kusalākusalā
M0.48V0.43 kāme ,Tesaṃ pākā ahetukā ;
Āvajjanadvayañcāti ,
Sattatiṃseva mānasā .
216.
Ahetukassa sattassa , jāyante pañcabhūmisu ;
Dvepaññāsāvasesāni , na jāyanti kadācipi .
217.
Ahetukassa vuttehi , kāmapākā duhetukā ;
Duhetukassa jāyante , cattālīsaṃ tathekakaṃ .
218.
Sabbe mahaggatā ceva , sabbepi ca anāsavā ;
Tihetukā vipākā ca , kāme nava kriyāpi ca .
219.
Duhetuno na jāyanti , cattālīsaṃ tathāṭṭha ca ;
Kāmāvacarasattassa , tihetupaṭisandhino .
220.
Puthujjanassa jāyante , catupaññāsa mānasā ;
Dvihetukassa vuttāni , cattālīsaṃ tathekakaṃ .
221.
Cattāro ñāṇasaṃyuttā , vipākā kāmadhātuyā ;
Rūpārūpesu puññāni , catupaññāsa mānasā .
222.
Puthujjanassa jāyante , pañcatiṃsa na jāyare ;
Chadevesu manussesu , sotāpannassa dehino .
223.
Paññāseva ssa cittāni , jāyantīti viniddise ;
Navatiṃseva cittāni , nuppajjantīti dīpaye .
224.
Sotāpannassa vuttāni , ṭhapetvā paṭhamaṃ phalaṃ ;
Attanova phalenassa , sakadāgāmino siyuṃ .
225.
Sotāpannassa
M0.49V0.44 vuttāni , ṭhapetvā paṭighadvayaṃ ;Dutiyaṃ ca phalaṃ hitvā , yāni cittāni tāniti ;
Anāgāmissa sattassa , jāyantīti viniddise .
226.
Kati cittāni jāyante , kāme arahato pana ;
Cattārīsañca cattāri , kāme arahato siyuṃ .
227.
Maggaṭṭhānaṃ catunnampi , puggalānaṃ sakaṃ sakaṃ ;
Maggacittaṃ siyā tesaṃ , ekacittakkhaṇā hi te .
228.
Puthujjanassa tīsveva , paṭhamajjhānabhūmisu ;
Pañcatiṃseva cittāni , jāyanteti viniddise .
229.
Ghānādīsu ca viññāṇa-ttayaṃ satta apuññajā ;
Mahāpākā tathā pākā , uparijjhānabhūmikā .
230.
Vipākāpi ca āruppā , domanassadvayampi ca ;
Aṭṭhārasa kriyā ceva , aṭṭha lokuttarāni ca .
231.
Paṭhamajjhānanibbatta-puthujjanasarīrino ;
Etāni catupaññāsa , cittāni na ca labbhare .
232.
Sotāpannassa
P0.39 cittāni , tatthe katiṃsa jāyare ;Puthujjanassa vuttesu , hitvā cāpuññapañcakaṃ .
233.
Sakadāgāmino tattha , ṭhapetvā paṭhamaṃ phalaṃ ;
Ekatiṃseva jāyante , pakkhipitvā sakaṃ phalaṃ .
234.
Anāgāmissa tattheva , ṭhapetvā dutiyaṃ phalaṃ ;
Ekatiṃseva jāyante , phalacittena attano .
235.
Viññāṇaṃ cakkhusotānaṃ , puññajaṃ sampaṭicchanaṃ ;
Santīraṇadvayañceva , kriyacittāni vīsati .
236.
Arahattaphalaṃ
M0.50V0.45 pāko , paṭhamajjhānasambhavo ;Sattavīsati cittāni , arahantassa jāyare .
237.
Puthujjanassa tīsveva , dutiyajjhānabhūmisu ;
Chattiṃsa dutiyajjhāna-tatiyajjhānapākato .
238.
Puthujjanassa vuttesu , hitvā vāpuññapañcakaṃ ;
Sotāpannassa bāttiṃsa , phalena saha attano .
239.
Sotāpannassa vuttesu , ṭhapetvā paṭhamaṃ phalaṃ ;
Bāttiṃsa phalacittena , sakadāgāmissa attano .
240.
Sakadāgāmīsu vuttesu , ṭhapetvā dutiyaṃ phalaṃ ;
Anāgāmiphalenassa , bāttiṃseva bhavanti hi .
241.
Arahantassa tīsveva , aṭṭhavīsati attano ;
Phalena dutiyajjhāna-tatiyajjhānapākato .
242.
Parittakasubhādīnaṃ , devānaṃ tīsu bhūmisu ;
Pañcatiṃseva jāyante , catutthajjhānapākato .
243.
Sotāpannassa tattheka-tiṃsa cittāni jāyare ;
Sakadāgāmino evaṃ , tathānāgāminopi ca .
244.
Khīṇāsavassa tattheva , sattavīsati mānasā ;
Tathā vehapphale cāpi , sabbesaṃ honti mānasā .
245.
Ekatiṃseva cittāni , suddhāvāsikabhūmisu ;
Anāgāmikasattassa , hontīti paridīpaye .
246.
Arahato pana tattheva , mānasā sattavīsati ;
Evaṃ rūpīsu cittāni , viññeyyāni vibhāvinā .
247.
Catuvīsati
M0.51 cittāni , paṭhamāruppabhūmiyaṃ ;Puthujjanassa sattassa , jāyantīti viniddise .
248.
Sotāpannassa
V0.46 tattheva , ṭhapetvāpuññapañcakaṃ ;Samavīsati cittāni , phalena saha attano .
249.
Sakadāgāmino tattha , tathānāgāminopi ca ;
Jāyanti vīsa cittāni , pubbapubbaphalaṃ vinā .
250.
Khīṇāsavassa tattheva , dasapañca ca mānasā ;
Puthujjanassa sattassa , dutiyāruppabhūmiyaṃ .
251.
Honti
P0.40 tevīsa cittāni , iti vatvā vibhāvaye ;Tiṇṇannampettha sekhānaṃ , cittāne kūnavīsati .
252.
Cuddaseva tu cittāni , dutiyāruppabhūmiyaṃ ;
Kriyādvādasa pākeko , phalaṃ khīṇāsavassa tu .
253.
Puthujjanassa sattassa , tatiyāruppabhūmiyaṃ ;
Bāvīsati ca cittāni , bhavantīti pakāsaye .
254.
Aṭṭhāraseva cittāni , sotāpannassa jāyare ;
Sakadāgāmino tāni , ṭhapetvā paṭhamaṃ phalaṃ .
255.
Sakadāgāmivuttesu , ṭhapetvā dutiyaṃ phalaṃ ;
Aṭṭhāraseva cittāni , anāgāmissa jāyare .
256.
Teraseva ca cittāni , tatiyāruppabhūmiyaṃ ;
Khīṇāsavassa sattassa , bhavantīti viniddise .
257.
Ekavīsati cittāni , catutthāruppabhūmiyaṃ ;
Puthujjanassa sattassa , jāyantīti viniddise .
258.
Sotāpannassa
M0.52 sattassa , sattarasa pakāsaye ;Sakadāgāmino tāni , ṭhapetvā paṭhamaṃ phalaṃ .
259.
Sakadāgāmivuttesu , ṭhapetvā dutiyaṃ phalaṃ ;
Honti sattaraseva ssa , anāgāmissa mānasā .
260.
Dvādaseva
V0.47 tu cittāni , catutthāruppabhūmiyaṃ ;Jāyanti arahantassa , iti vatvā vibhāvaye .
261.
Heṭṭhimānaṃ arūpīnaṃ , brahmānaṃ uparūpari ;
Arūpakusalā ceva , uppajjanti kriyāpi ca .
262.
Uddhamuddhamarūpīnaṃ , heṭṭhimā heṭṭhimā pana ;
Āruppāneva jāyante , diṭṭhādīnavato kira .
263.
Ṭhapetvā paṭhamaṃ maggaṃ , kusalānuttarā tayo ;
Kāmāvacarapuññāni , apuññāni tathā dasa .
264.
Cattārāruppapuññāni , sabbe pākā anuttarā ;
Paṭhamāruppapāko ca , nava kāmakriyāpi ca .
265.
Āruppāpi kriyā sabbā , tecattālīsa mānasā ;
Uppajjanti panetāni , paṭhamāruppabhūmiyaṃ .
266.
Sabbo kāmavipāko ca , sabbo rūpomahaggato ;
Cittuppādo manodhātu , domanassadvayampi ca .
267.
Ādimaggo tayo pākā , āruppā ca tathūpari ;
Chacattālīsa natthettha , paṭhamāruppabhūmiyaṃ .
268.
Vuttesu pana cittesu , paṭhamāruppabhūmiyaṃ ;
Ṭhapetvā paṭhamāruppa-ttayaṃ pāko ca attano .
269.
Tālīsetāni
M0.53 jāyante , dutiyāruppabhūmiyaṃ ;Evaṃ sesadvaye ñeyyā , hitvā heṭṭhimaheṭṭhimaṃ .
270.
Attano
P0.41 attano pākā , cattāro ca anāsavā ;Vipākā honti sabbeva , catūsvāruppabhūmisu .
271.
Voṭṭhabbanena cittena , kāme aṭṭha mahākriyā ;
Catassopi ca āruppā , teraseva kriyā siyuṃ .
272.
Khīṇāsavassa
V0.48 jāyante , paṭhamāruppabhūmiyaṃ ;Dvādaseva kriyā honti , dutiyāruppabhūmiyaṃ .
273.
Ekādasa kriyā honti , tatiyāruppabhūmiyaṃ ;
Daseva ca kriyā ñeyyā , catutthāruppabhūmiyaṃ .
274.
Arahato pana cittāni , honti ekūnavīsati ;
Arahattaṃ kriyā sabbā , ṭhapetvāvajjanadvayaṃ .
275.
Catunnañca phalaṭṭhānaṃ , tihetukaputhujjane ;
Teraseva ca cittāni , bhavantīti pakāsaye .
276.
Cattāro ñāṇasaṃyuttā , mahāpākā tathā nava ;
Rūpārūpavipākā ca , teraseva bhavantime .
277.
Catunnañca phalaṭṭhānaṃ , duhetukaputhujjane ;
Ñāṇahīnāni cattāri , vipākā eva jāyare .
278.
Puthujjanānaṃ tiṇṇampi , catunnaṃ ariyadehinaṃ ;
Sattaraseva cittāni , sattannampi bhavanti hi .
279.
Viññāṇāni duve pañca , manodhātuttayampi ca ;
Santīraṇāni voṭṭhabbaṃ , honti sattarasevime .
280.
Heṭṭhā tiṇṇaṃ phalaṭṭhānaṃ , tihetukaputhujjane ;
Naveva kusalā honti , catunnampi mahaggatā .
281.
Tiṇṇaṃ
M0.54 puthujjanānañca , tiṇṇamariyānamādito ;Teraseva tu cittāni , uppajjantīti niddise .
282.
Aṭṭheva kāmapuññāni , diṭṭhihīnā apuññato ;
Cattāropi ca uddhacca-saṃyuttañcāti terasa .
283.
Heṭṭhā dvinnaṃ phalaṭṭhānaṃ , tathā sabbaputhujjane ;
Domanassayuttaṃ cittaṃ , dvayameva tu jāyate .
284.
Tiṇṇaṃ
V0.49 puthujjanānaṃ tu , pañceva pana jāyare ;Cattāri diṭṭhiyuttāni , vicikicchāyutampi ca .
285.
Maggaṭṭhānaṃ catunnampi , maggacittaṃ sakaṃ sakaṃ ;
Ekameva bhave tesaṃ , iti vatvā vibhāvaye .
286.
Mayā bhavesu cittānaṃ , puggalānaṃ vasena ca ;
Bhikkhūnaṃ pāṭavatthāya , cittuppatti pakāsitā .
287.
Evaṃ sabbamidaṃ cittaṃ , bhūmipuggalabhedato ;
Bahudhāpi ca hotīti , viññātabbaṃ vibhāvinā .
288.
Sakkā
P0.42 vuttānusārena , bhedo ñātuṃ vibhāvinā ;Ganthavitthārabhītena , saṃkhittaṃ panidaṃ mayā .
289.
Pubbāparaṃ viloketvā , cintetvā ca punappunaṃ ;
Atthaṃ upaparikkhitvā , gahetabbaṃ vibhāvinā .
290.
Imañcābhidhammāvatāraṃ susāraṃ ,
Varaṃ sattamohandhakārappadīpaṃ ;
Sadā sādhu cinteti vāceti yo taṃ ,
Naraṃ rāgadosā ciraṃ nopayanti .
Iti abhidhammāvatāre bhūmipuggalavasena cittuppattiniddeso nāma
Pañcamo paricchedo .