Issues
Abhidhammāvatāro

Kilesappahānakathā

Author: _System_Pali_VRI_ @ Administrator

Kilesappahānakathā

1375.
EtesuM0.174P0.129V0.169 yena ye dhammā , pahātabbā bhavanti hi ;
Tesaṃ dāni karissāmi , pakāsanamito paraṃ .
Imesu pana catūsu maggañāṇesu ye dhammā yena ñāṇena pahātabbā , tesaṃ pahānamevaṃ veditabbaṃ .
Etāni hi yathāyogaṃ saṃyojanakilesamicchattalokadhammamacchariyavipallāsaganthāgatiāsava- oghayoganīvaraṇaparāmāsaupādānānusayamalaakusalakammapatha- akusalacittuppādasaṅkhātānaṃ pahānakarāni .
Tattha saṃyojanānīti dasa saṃyojanāni .
Seyyathidaṃ – rūparāgārūparāgamānauddhaccāvijjāti ime pañca uddhaṃbhāgiyasaṃyojanāni nāma .
Sakkāyadiṭṭhi vicikicchā sīlabbataparāmāso kāmarāgo paṭighoti ime pañca adhobhāgiyasaṃyojanāni nāma .
Kilesāti dasa kilesā .
Seyyathidaṃ – lobho doso moho māno diṭṭhi vicikicchā thinaṃ uddhaccaṃ ahirikaṃ anottappanti .
Micchattāti dasa micchattā .
Seyyathidaṃ – micchādiṭṭhi micchāsaṅkappo micchāvācā micchākammanto micchāājīvo micchāvāyāmo micchāsati micchāsamādhi micchāñāṇaṃ micchāvimuttīti .
Lokadhammāti aṭṭha lokadhammā lābho alābho yaso ayaso nindā pasaṃsā sukhaṃ dukkhanti .
Idha pana kāraṇūpacārenaM0.175 lābhādivatthukassa anunayassa , alābhādivatthukassa paṭighassa cetaṃ lokadhammagahaṇena gahaṇaṃ katanti veditabbaṃ .
Macchariyānīti pañca macchariyāni āvāsamacchariyaṃ kulamacchariyaṃ lābhamacchariyaṃ dhammamacchariyaṃV0.170 vaṇṇamacchariyanti .
Imāni āvāsādīsu aññesaṃ sādhāraṇabhāvaṃ asahanākārena pavattāni macchariyāni .
Vipallāsāti aniccadukkhaanattaasubhesuyevaP0.130 vatthūsu ‘‘ niccaṃ sukhaṃ attā subhan ’’ ti evaṃ pavattā saññāvipallāso cittavipallāso diṭṭhivipallāsoti ime tayo vipallāsā .
Ganthāti cattāro ganthā abhijjhākāyagantho , byāpādo , sīlabbataparāmāso , idaṃsaccābhiniveso kāyaganthoti .
Agatīti chandadosamohabhayāni .
Āsavāti cattāro āsavā – kāmarāgabhavarāgamicchādiṭṭhiavijjāsavoti .
Oghayogānī tipi tesamevādhivacanaṃ .
Nīvaraṇānīti kāmacchandādayo .
Parāmāsoti micchādiṭṭhiyā adhivacanaṃ .
Upādānāti cattāri upādānāni kāmupādānādīnīti .
Anusayāti satta anusayā kāmarāgānusayo paṭighamānadiṭṭhivicikicchābhavarāgāvijjānusayoti .
Malāti tayo malā – lobho doso mohoti .
Akusalakammapathāti dasa akusalakammapathā .
Seyyathidaṃ – pāṇātipāto adinnādānaṃ kāmesumicchācāro musāvādo pisuṇavācā pharusavācā samphappalāpo abhijjhā byāpādo micchādiṭṭhīti dasa .
AkusalacittuppādātiM0.176 lobhamūlāni aṭṭha , dosamūlāni dve , mohamūlāni dveti ime dvādasāti .
Etesaṃ saṃyojanādīnaṃ etāni yathāsambhavaṃ pahānakarāni .
Kathaṃ ?
Saṃyojanesu tāva sakkāyadiṭṭhivicikicchāsīlabbataparāmāsā apāyagamanīyā kāmarāgapaṭighāti ete paṭhamamaggañāṇavajjhā , sesā kāmarāgapaṭighā oḷārikā dutiyamaggañāṇavajjhā , sukhumā tatiyamaggañāṇavajjhā , rūparāgādayo pañcapi catutthamaggañāṇavajjhā eva .
KilesesuV0.171 diṭṭhivicikicchā paṭhamamaggañāṇavajjhā , doso tatiyamaggañāṇavajjho , lobhamohamānathinauddhaccaahirikānottappāni catutthamaggañāṇavajjhāni .
Micchattesu micchādiṭṭhi musāvādo micchākammanto micchāājīvoti ime paṭhamamaggañāṇavajjhā , micchāsaṅkappo pisuṇavācā pharusavācāti ime tatiyamaggañāṇavajjhā , cetanāyeva cettha micchāvācāti veditabbā , samphappalāpamicchāvāyāmasatisamādhivimuttiñāṇāni catutthamaggañāṇavajjhāni .
Lokadhammesu paṭigho tatiyamaggañāṇavajjho , anunayo catutthamaggañāṇavajjho , yase pasaṃsāya ca anunayo catutthamaggañāṇavajjhoti eke .
Macchariyāni paṭhamamaggañāṇavajjhāni eva .
Vipallāsesu pana anicce niccaṃ , anattani attāti ca saññācittadiṭṭhivipallāsāP0.131 , dukkhe sukhaṃ , asubhe subhanti diṭṭhivipallāso cāti ime paṭhamamaggañāṇavajjhā , asubhe subhanti saññācittavipallāsā tatiyamaggañāṇavajjhā , dukkhe sukhanti catutthamaggañāṇavajjhā .
Ganthesu sīlabbataparāmāsaidaṃsaccābhinivesakāyaganthā paṭhamamaggañāṇavajjhā , byāpādakāyagantho tatiyamaggañāṇavajjho , abhijjhākāyagantho catutthamaggañāṇavajjhova .
AgatiyoM0.177 paṭhamamaggañāṇavajjhā .
Āsavesu diṭṭhāsavo paṭhamañāṇavajjho , kāmāsavo tatiyañāṇavajjho , itare dve catutthañāṇavajjhā .
Oghayogesu pi eseva nayo .
Nīvaraṇesu vicikicchānīvaraṇaṃ paṭhamañāṇavajjhaṃ , kāmacchando byāpādo kukkuccanti tīṇi tatiyañāṇavajjhāni , thinamiddhauddhaccāni catutthañāṇavajjhāni .
ParāmāsoV0.172 paṭhamañāṇavajjho .
Upādānesu sabbesampi lokiyadhammānaṃ vatthukāmavasena ‘‘ kāmā ’’ ti āgatattā rūpārūpesu rāgopi kāmupādāne patati , tasmā tañca kāmupādānaṃ catutthañāṇavajjhaṃ , sesāni paṭhamañāṇavajjhāni .
Anusayesu diṭṭhivicikicchānusayā paṭhamañāṇavajjhā , kāmarāgapaṭighānusayā tatiyañāṇavajjhā , mānabhavarāgāvijjānusayā catutthañāṇavajjhā .
Malesu dosamalaṃ tatiyañāṇavajjhaṃ , itarāni catutthañāṇavajjhāneva .
Akusalakammapathesu pāṇātipāto adinnādānaṃ micchācāro musāvādo micchādiṭṭhīti ime paṭhamañāṇavajjhā , pisuṇavācā pharusavācā byāpādoti tatiyañāṇavajjhā , samphappalāpo abhijjhā catutthañāṇavajjhāva .
Akusalacittuppādesu cattāro diṭṭhigatacittuppādā , vicikicchāsampayutto cāti pañca paṭhamañāṇavajjhā , dve paṭighasampayuttā tatiyañāṇavajjhā , sesā catutthañāṇavajjhāti .
Yañca yena vajjhaṃ , taṃ tena pahātabbaṃ nāma .
Tena vuttaṃ ‘‘ etesaṃ saṃyojanādīnaṃ dhammānaṃ etāni yathāyogaṃ pahānakarānī ’’ ti .
1376.
EtesuM0.178 ñāṇesu ca yena yena ,
Yo yo hi dhammo samupeti ghātaṃ ;
So so asesena ca tena tena ,
Sandassito sādhu mayā panevaṃ .
Kilesapahānakkamakathāyaṃ .
1377.
PariññādīniP0.132V0.173 kiccāni , yāni vuttāni satthunā ;
Saccābhisamaye tāni , pavakkhāmi ito paraṃ .
1378.
Ekekassa panetesu ,
Ñāṇassekakkhaṇe siyā ;
Pariññā ca pahānañca ,
Sacchikiriyā ca bhāvanā .
1379.
Pariññādīni etāni , kiccānekakkhaṇe pana ;
Yathāsabhāvato tāni , jānitabbāni viññunā .
1380.
Padīpo hi yathā loke , apubbācarimaṃ idha ;
Cattāri pana kiccāni , karotekakkhaṇe pana .
1381.
Ālokañca vidaṃseti , nāseti timirampi ca ;
Pariyādiyati telañca , vaṭṭiṃ jhāpeti ekato .
1382.
Evaṃ taṃ maggañāṇampi , apubbācarimaṃ pana ;
Cattāripi ca kiccāni , karotekakkhaṇe pana .
1383.
Pariññābhisamayeneva , dukkhaṃ abhisameti so ;
Pahānābhisamayeneva , tathā samudayampi ca .
1384.
Bhāvanāvidhināyeva , maggaṃ abhisameti taṃ ;
Ārammaṇakriyāyeva , nirodhaṃ sacchikaroti so .
Vuttampi cetaṃ ‘‘ maggasamaṅgissa ñāṇaṃ dukkhepetaṃ ñāṇaṃ , dukkhasamudayepetaṃ ñāṇaṃ , dukkhanirodhepetaṃ ñāṇaṃ , dukkhanirodhagāminiyāM0.179 paṭipadāyapetaṃ ñāṇan ’’ ti .
Tattha yathā padīpo vaṭṭiṃ jhāpeti , evaṃ maggañāṇaṃ dukkhaṃ parijānāti .
Yathā andhakāraṃ nāseti , evaṃ samudayaṃ pajahati .
Yathā ālokaṃ vidaṃseti , evaṃ sahajātādipaccayatāya sammāsaṅkappādimaggaṃ bhāveti .
Yathā telaṃ pariyādiyati , evaṃ kilesapariyādānena nirodhaṃ sacchikarotīti veditabbaṃ .
1385.
Uggacchanto yathādicco , apubbācarimaṃ pana ;
Cattāri pana kiccāni , karotekakkhaṇe idha .
1386.
ObhāsetiV0.174 ca rūpāni , nāseti timirampi ca ;
Ālokañca vidaṃseti , sītañca paṭihaññati .
1387.
Yathā ca mahatī nāvā , apubbācarimaṃ pana ;
Cattāri pana kiccāni , karotekakkhaṇe pana .
1388.
Jahatī orimaṃ tīraṃ , sotaṃ chindati sā pana ;
Tathā vahati bhaṇḍañca , tīramappeti pārimaṃ .
1389.
Nāvāyorimatīrassa , yathā pajahanaṃ pana ;
Tatheva maggañāṇassa , dukkhassa parijānanaṃ .
1390.
YathāP0.133 chindati taṃ sotaṃ , taṇhaṃ jahati taṃ tathā ;
Yathā vahati taṃ bhaṇḍaṃ , sahajātādinā pana .
1391.
Tatheva paccayattena , maggaṃ bhāveti nāma so ;
Yathā pāraṃ pana evaṃ , nirodhārammaṇaṃ bhave .
1392.
Lokuttarena niddiṭṭhā , yā lokuttarabhāvanā ;
Sā saṅkhepanayenevaṃ , mayā sādhu pakāsitā .
1393.
KoM0.180 hi nāma naro loke ,
Lokuttarasukhāvahaṃ ;
Bhāvanaṃ pana paññāya ,
Na ca bhāveyya paṇḍito .
1394.
Imaṃ viditvā hitabhāvanaṃ vanaṃ ,
Upeti yo ve sukhasaṃhitaṃ hitaṃ ;
Vidhūya cittassa anuttamaṃ tamaṃ ,
Upeti cāviggahakampadaṃ padaṃ .
Iti abhidhammāvatāre ñāṇadassanavisuddhiniddeso nāma
Tevīsatimo paricchedo .