Kilesappahānakathāvaṇṇanā
1375. Idāni
V2.262 imissāyeva catutthañāṇāya ñāṇadassanavisuddhiyā ānubhāvavijānanatthaṃ yena ye dhammā pahātabbā , tesaṃ pahānañca abhisamayakāle pariññādikiccāni ca dassetuṃ ‘‘ etesu yena ye dhammā ’’ tiādi āraddhaṃM2.352 .Ye dhammāti ye saṃkilesadhammā .
Saṃyojanā dīsu khandhehi khandhānaṃ , phalena kammassa , dukkhena vā sattānaṃ saṃyojanaṭṭhena bandhanaṭṭhena saṃyojanāni .
Sampayuttadhammānaṃ vibādhanaṭṭhena , upatāpanaṭṭhena , saṃkiliṭṭhatāya ca kilesā .
Abhinivesādivasena micchāviparītaṃ pavattanato micchāsabhāvāti micchattā .
Loke dhammā , lokapariyāpannā dhammā , lokappavattiyaṃ sati anuparamadhammattā vāti lokadhammā .
Maccherassa bhāvo , kammaṃ vāti macchariyaṃ .
Viparītaṭṭhena vipallāsā .
Nāmakāyassa ca rūpakāyassa ca ganthanato ganthā .
Ariyehi agantabbā , ayuttā gatīti vā agati .
Āsavantīti āsavā , ābhavaggato sabbamokāsalokaṃ , āgotrabhuto sabbe dhamme byāpetvā pavattantīti attho , āsavanti saṃsāradukkhanti vā āsavā , cakkhādīhi vā saṃvarāsaṃvaradvārehi sattasantāne āsavanti vaṇato yūsāni sandanti viyāti āsavā , āsavanti vā etehi cittāni visayesūti āsavā .
Saṃsāramahāsāgarappattihananato oghā viyāti oghā .
Heṭṭhā vuttanayena yojanato yogā .
Nivārenti lokiyalokuttaraguṇavisesādhigamanti nīvaraṇāni .
Aniccādidhammasabhāvaṃ atikkamma parato asabhāvato āmasantīti parāmāsā .
Maṇḍūkaṃ pannago viya ārammaṇaṃ bhusaṃ ādiyantīti upādānāni .
Appahīnabhāvena sattasantāne anusenti mūsikavisaṃ viya anurūpakāraṇaṃ labhitvā uppajjantīti anusayā .
Cittassa malīnabhāvakaraṇaṭṭhena malā .
Akusalakammāni ca tāni duggatīnaṃ pathā cāti akusalakammapathā .
Idha pana kammapathabhāvaṃ appattānaṃ taṃsabhāvato gahaṇaṃ daṭṭhabbaṃ .
Cittaṃ uppajjati etthāti cittuppādo , cetasikarāsi , akusalo ca so cittuppādo cāti akusalacittuppādo .
Kāmabhavato
M2.353 uparikoṭṭhāsabhāvato tatiyamaggappattiyā uddhaṃ bhajitabbato , sevitabbato cātiV2.263 uddhambhāgā , rūpārūpabhavā , tesaṃ hitāni tatthuppajjanakhandhādiyojanatoti uddhambhāgiyāni , tāniyeva saṃyojanānīti uddhambhāgiyasaṃyojanāni .Rūpārūpabhavato heṭṭhimakoṭṭhāsabhāvato tatthuppādakilesānaṃ appahīnabhāvena tatiyamaggappattiyā heṭṭhā bhajitabbato vā adhobhāgā , kāmabhavā , tesaṃ hitāni saṃyojanānīti adhobhāgiyasaṃyojanānīti .
Imesu pana dasasu rūpabhavasaṃyojanaṃ , arūpabhavasaṃyojanaṃ , kāmabhavasaṃyojanañca atthato lobhova , sakkāyadiṭṭhisīlabbataparāmāsāpi diṭṭhiyeva , tasmā dhammato satta saṃyojanāni .
Micchāsaṅkappo micchāvāyāmo micchāsamādhīti tathā pavattānaṃ vitakkavīriyasamādhīnamadhivacanaṃ .
Micchāvācādayo tayo tathā pavattā cetanā .
Micchāsati pana cittuppādo .
Micchāñāṇaṃ tathā pavatto moho .
Micchāvimutti lokathūpikādīsu mokkhoti pavattamicchāgāho .
Kāraṇūpacārenāti lābhahetuko lābho , alābhahetuko alābhotiādinā kāriyassa kāraṇavasena upacaraṇena .
Lokadhammaggahaṇan ti lokadhammaggahaṇena gahaṇaṃ .
Āvāse macchariyaṃ , āvāsahetukaṃ vā macchariyanti āvāsamacchariyaṃ .
Evaṃ kulamacchariyā dīnipi .
Tattha āvāsoti vihārādi .
Kulan ti upaṭṭhākakulaṃ , ñātikulañca .
Lābhoti paccayalābhoyeva .
Vaṇṇoti sarīravaṇṇo ca guṇavaṇṇo ca .
Dhammoti āgamo , adhigamo ca .
‘‘ Tayo ’’ ti
M2.354 vatthuṃ abhinditvā vuttaṃ , bhinditvā ca pana vuccamāne dvādasa honti .Abhisajjanūpanayhanavasena pavattanato abhijjhābyāpādānaṃ kāyaganthatā daṭṭhabbā .
‘‘ Idameva saccaṃ moghamaññan ’’ ti evaṃ avatthumhi pavatto abhiniveso idaṃsaccābhiniveso .
Sīlabbataparāmāsaidaṃsaccābhinivesakāyaganthā cettha atthato diṭṭhiyeva , tasmā dhammato tayo kāyaganthā .
‘‘ Chandadosamohabhayānī ’’ ti
V2.264 agatikāraṇattā vuttaṃ , chandādīhi pana akattabbakaraṇaṃ , kattabbākaraṇañca agati nāma .Āsavesu kāmarāgabhavarāgā atthato lobhoti dhammato tayo āsavā .
Tesamevāti kāmarāgādīnameva .
Te hi ogho viya attani patite apāyasamuddaṃ pāpenti , saṃsāradukkhato ca sīsaṃ ukkhipituṃ na denti , khandhādīni ca khandhādīhi yojenti .
Kāmupādānādīnīti kāmupādānadiṭṭhupādānasīlabbatupādānaattavādupādānāni .
Diṭṭhupādānādīni cettha tathā pavattā diṭṭhiyeva , kāmupādānaṃ lobhoti dhammato dve upādānāni .
Sattānusayāti ettha yadi appahīnaṭṭhena sattasantāne anusentīti anusayā .
Kasmā satteva vuttā , nanu aññesampi kilesānaṃ appahīnabhāvo vijjatīti ?
Na mayaṃ appahīnamattena anusayaṃ vadāma , kintu appahīnabhāvena thāmagatakilesā anusayāti , thāmagamanañca nesaṃ aññehi asādhāraṇo sabhāvo daṭṭhabbo .
Tathā hi dhammasabhāvavedinā tathāgatena imeyeva anusayā vuttā , kāmarāgoyeva anusayo kāmarāgānusayo .
Evaṃ
M2.355 sesesupi .Apare pana ‘‘ kāmarāgassa anusayo ’’ tiādinibbacanaṃ vatvā kāmarāgādīnaṃ bījabhūtā attabhāvassa kilesasambhūtā kilesuppādanasatti anusayāti vaṇṇenti , tesaṃ matapaṭikkhepo idha papañcāvahattā anāhaṭo .
Pāṇassa atipāto pāṇātipāto , pāṇoti vohārato satto , paramatthato jīvitindriyaṃ .
Tasmiṃ pāṇe pāṇasaññino jīvitindriyupacchedakappayogasamuṭṭhāpikā vadhakacetanā pāṇātipāto .
Parabhaṇḍe tathāsaññino tadādāyakappayogasamuṭṭhāpikā theyyacetanā adinnādānaṃ .
Asaddhammakāmatāya kāyadvārappavattā agantabbaṭṭhānavītikkamacetanā kāmesumicchācāro .
Abhūtaṃ vatthuṃ bhūtato paraṃ viññāpetukāmassa tathā viññāpanappayogasamuṭṭhāpikā cetanā musāvādo .
So pana parassa atthabhedakarova kammapatho , itaro kammameva .
Saṃkiliṭṭhacittassa parabhedanakāmatāya , attapiyakamyatāya vā parabhedakappayogasamuṭṭhāpikā cetanā pisuṇavācā .
Sāpi dvīsu bhinnesuyeva kammapatho .
Paramammacchedakappayogasamuṭṭhāpikā ekantapharusacetanā pharusavācā .
Anatthaviññāpanappayogasamuṭṭhāpikā
V2.265 saṃkiliṭṭhacetanā samphappalāpo nāma .So pana parehi gahiteyeva kammapatho hoti .
‘‘ Aho vatedaṃ mama hotū ’’ ti evaṃ parabhaṇḍābhijjhāyanalakkhaṇā abhijjhā .
‘‘ Aho vatāyaṃ satto vinasseyyā ’’ ti evaṃ manopadosalakkhaṇo byāpādo .
‘‘ Natthi dinnan ’’ tiādinā nayena viparītadassanalakkhaṇā micchādiṭṭhi .
Ettha ca natthikaahetukaakiriyadiṭṭhīhiyeva kammapathabhedo .
Imesu ca pāṇātipātādi tividhaṃ kāyakammameva .
Taṃ kāyavacīdvāresuyeva uppajjati , na manodvāre .
Tathā musāvādādi
M2.356 catubbidhaṃ vacīkammameva .Abhijjhādikaṃ pana tividhaṃ manokammameva .
Taṃ tīsupi dvāresu pavattati .
Dvārantaresupi pavattamānassa sakasakanāmāpariccāgo vuttoyeva .
Dhammato cettha ādito satta cetanāsabhāvā , itare tayo cetanāsampayuttāti daṭṭhabbā .
Mahāsāvajjaappasāvajjappayogādibhedo pana tattha tattha vuttanayena veditabbo .
Etānīti imāni maggañāṇāni .
Yathāsambhavan ti taṃtaṃmaggānurūpaṃ .
Apāyaṃ gacchanti etehīti apāyagamanīyā .
Sesāti na apāyagamanīyā .
Oḷārikāti tatiyamaggena pahātabbāvatthaṃ upādāya oḷārikā .
Tenāha ‘‘ sukhumā tatiyamaggañāṇavajjhā ’’ ti .
Sukhumā kāmarāgapaṭighāti sambandho .
Catutthamaggañāṇavajjhā evāti avadhāraṇena paṭhamamaggādivajjhataṃ nivatteti .
Na hi rūparāgādīnaṃ apāyagāminiyāvatthāpi atthi , yato te paṭhamañāṇavajjhāpi siyunti .
Yattha yattha pana eva-saddena avadhāraṇaṃ akatvā yaṃ yaṃ dutiyañāṇavajjhanti vā tatiyañāṇavajjhanti vā catutthañāṇavajjhanti vā vakkhati , tattha tattha so so purimañāṇehi hatāpāyagamanīyādibhāvova hutvā upariñāṇavajjho hotīti veditabbo .
Tena lobha … pe … catutthañāṇavajjhānīti ettha lobhādayo heṭṭhimamaggavajjhāpi honteva .
Yaseti parivāre .
Dukkhe sukhan ti saññācittavipallāsāti sambandho .
Agatiyo
V2.266 paṭhamamaggañāṇavajjhāti kiñcāpi chandādayo taṇhādisabhāvā uparimaggavajjhā , tathāpi tammūlakassa akattabbakaraṇassa , kattabbākaraṇassa ca apāyagamanīyatāya paṭhamamaggañāṇavajjhā .Katākatakusalākusalavisayaṃ
M2.357 yaṃ vippaṭisārabhūtaṃ kukkuccaṃ , taṃ idha tatiyañāṇavajjhaṃ vuttaṃ .Yaṃ pana ‘‘ kukkuccapakatatāya āpattiṃ āpajjatī ’’ ti vuttaṃ kukkuccaṃ , taṃ sandhāya ‘‘ kukkuccavicikicchā sotāpattimaggena pahīyantī ’’ ti ( dha . sa . aṭṭha .1176) dhammasaṅgaṇīaṭṭhakathāyaṃ vuttaṃ , tasmā dvinnaṃ vacanānaṃ ayaṃ adhippāyo veditabbo .
Aññesupi edisesu ṭhānesu adhippāyova pariyesitabbo , na virodhato paccetabbaṃ .
Oḷārikānavasesappahānaṃ vā sandhāya kukkuccassa paṭhamatatiyañāṇavajjhatā vuttā .
Yaṃ pana arahato uppajjamānaṃ ‘‘ bhagavatā paṭikkhittaṃ anuvasitvā anuvasitvā āvasathapiṇḍaṃ bhuñjitunti kukkuccāyanto na paṭiggahesī ’’ ti ( pāci .204) āgataṃ kukkuccaṃ , na taṃ nīvaraṇaṃ .
Na hi nīvaraṇaṃ arahato uppajjati , nīvaraṇapatirūpakaṃ pana kappatīti vīmaṃsanabhūtaṃ vinayakukkuccaṃ nāma , taṃ tathāpavattacittuppādova .
Kāmarāgapaṭighānusayā anusahagatā tatiyañāṇavajjhā , oḷārikānaṃ pana dutiyañāṇavajjhatā heṭṭhā vuttanayāva .
Akusalacittuppāda-ggahaṇena cettha makkhapalāsamāyāsāṭheyyathambhasārambhādīnaṃ saṅgaho katoti daṭṭhabbaṃ .
1376. Tena tenāti tena tena ghātakena saddhiṃ .
Kiṃ panetāni ete dhamme ghātentāni atītānāgate ghātenti , udāhu paccuppanneti .
Kiṃ panettha , yadi tāva atītānāgate , aphalo vāyāmo āpajjati .
Kasmā ?
Pahātabbānaṃ tadā natthitāya .
Atha paccuppanne , tathāpi aphalo vāyāmena saddhiṃ pahātabbānaṃ atthitāya .
Athāpi kathañci pahānaṃ siyā , saṃkilesikā maggabhāvanā āpajjati
M2.358 pahātabbappahāyakānaṃ sahāvaṭṭhānato ?Saccametaṃ , ye pana maggena asamugghāṭitattā kāraṇalābhe sati avassaṃ uppajjanārahā kilesā , te attano uppattiyā anuppattidhammataṃ āpādentāni etāni te anāgate ghātenti nāma .
1377-82.
Pariññādīni
V2.267 kiccānīti pariññāpahānasacchikiriyābhāvanāvasena cattāri kiccāni .Vuttānīti ‘‘ dukkhaṃ pariññeyyan ’’ tiādinā ( saṃ . ni .5.1099),‘‘ yo , bhikkhave , dukkhaṃ passatī ’’ tiādinā ( saṃ . ni .5.1100) ca vuttāni .
Saccābhisamayeti catunnaṃ ariyasaccānaṃ paṭivijjhanakkhaṇe .
Yathāsabhāvatoti aviparītasabhāvena .
‘‘ Jānitabbānī ’’ ti vatvā kathaṃ panetaṃ jānitabbaṃ , kathaṃ nāma ekekassa ñāṇassa ekakkhaṇe cattāri kiccāni sambhavanti .
Na hi tādisaṃ kiñci loke diṭṭhaṃ atthi , na ca vacanaṃ labbhatīti codanaṃ manasi nidhāya tesaṃ jānanavidhiṃ upamāvasena tāva dassetuṃ ‘‘ padīpo hī ’’ tiādi vuttaṃ .
Vidaṃsetīti dasseti .
Pariyādiyatīti khepeti .
1383-4.
Pariññābhisamayenāti anavasesato paricchijja jānanasaṅkhātena paṭivijjhanena .
Abhisametīti asammohavasena paṭivijjhati .
Pahānābhisamayenevāti samucchedappahānasaṅkhātena paṭivijjhanena asammohatova abhisameti .
Bhāvanāvidhināti sahajātādipaccayatāvasena bhāvanābhisamayavidhinā .
Maggañāṇañhi sammāsaṅkappādivasena maggapubbabhāgabhāvanāsambhūtena ariyamaggabhāvanāsaṅkhātena paṭivijjhanena abhisametīti aṭṭhaṅgikaṃ maggaṃ asammohato paṭivijjhati .
Tañhi sampayuttadhammesu sammohaṃ viddhaṃsentaṃ attanipi sammohaṃ viddhaṃsetiyeva .
Nirodhan ti
M2.359 nibbānaṃ .Sacchikarotīti paccakkhakaraṇavasena paṭivijjhati .
‘‘ Nirodhaṃ sacchikarotī ’’ ti nirodhasaccamekaṃ ārammaṇapaṭivedhena cattāripi saccāni asammohapaṭivedhena maggañāṇaṃ paṭivijjhati .
Evaṃ yuttivasena vibhāvitaṃ ekapaṭivedhaṃ āgamenapi sādhetuṃ ‘‘ vuttampi cetan ’’ tiādi vuttaṃ .
Maggasamaṅgissa ñāṇan ti hi ‘‘ yo nu kho , āvuso , dukkhaṃ passati , dukkhasamudayampi so passati , dukkhanirodhampi , dukkhanirodhagāminipaṭipadampi so passatī ’’ ti ( saṃ . ni .5.1100) ekasaccadassanasamaṅgino aññasaccadassanasamaṅgibhāvavicāraṇāyaṃ tamatthaṃ sādhetuṃ āyasmatā gavampatittherena vuttaṃ .
Aññathā kamābhisamaye sati purimadiṭṭhassa puna adassanato samudayādipassato dukkhādidassanaṃ puna avattabbaṃ siyā .
Idāni panettha upamāsaṃsandanaṃ karonto āha ‘‘ padīpo ’’ tiādi .
Nissayābhāvahetutāya dukkhapariññāya vaṭṭijjhāpanasadisatā , paṭipakkhaviddhaṃsanatāya samudayappahānassa andhakāravināsanasadisatā , ñāṇālokaparibrūhanatāya maggabhāvanāya
V2.268 ālokavidaṃsanasadisatā , tena tena maggena yathā yathā nirodhassa sacchikiriyā , tathā tathā kilesasnehapariyādānaṃ hotīti nirodhasacchikiriyāya snehapariyādānasadisatā kāraṇūpacārena vuttā . 1385-6.
Aparāyapi upamāya tamatthaṃ dassento āha ‘‘ uggacchanto ’’ tiādi .
Obhāsetīti pakāseti .
Paṭihaññatīti paṭippassambheti .
Etthāpi yathā sūriyo rūpagatāni obhāseti , evaṃ maggañāṇaṃ dukkhaṃ parijānāti .
Yathā andhakāraṃ vināseti , evaṃ samudayaṃ pajahati .
Yathā ālokaṃ dasseti , evaṃ sahajātādipaccayatāya maggaṃ bhāveti
M2.360 .Yathā sītaṃ paṭippassambheti , evaṃ sabbakilesadarathapariḷāhapaṭippassaddhibhūtaṃ nirodhaṃ sacchikarotīti upamāsaṃsandanaṃ daṭṭhabbaṃ .
1388. Appetīti pappoti .
Dukkhapariññāya sakkāyatīrasamatikkamabhāvato orimatīrappajahanasadisatā , maggabhāvanāya sattatiṃsabodhipakkhiyadhammavahanatāya bhaṇḍavahanasadisatā , ettāvatā paññābhāvanāya nānākilesaviddhaṃsanavasappavatto ānisaṃso dassito hotīti .
Ariyaphalasamāpattinirodhasamāpattiyopi panassā ānisaṃsāti daṭṭhabbaṃ .
Tā pana saṅkhepato evaṃ daṭṭhabbā –
‘‘ ariyaphalasamāpattī ’’ ti hi catunnampi phalaṭṭhānaṃ attano attano ariyaphalassa diṭṭhadhammasukhavihāratthaṃ nirodhe appanā .
Cattāropi hi ariyapuggalā sakaṃ sakaṃ phalasamāpattiṃ samāpajjanti .
Keci pana ‘‘ anāgāmiarahantova samāpajjanti samādhismiṃ paripūrakāritāyā ’’ ti vadanti , taṃ akāraṇaṃ attanā paṭiladdhasamāpattisamāpajjane samādhismiṃ paripūrakāritāya kātabbābhāvato .
Sabbaso asamucchinnakilesassa hi puthujjanassāpi attanā paṭiladdhalokiyasamāpattisamāpajjanaṃ labbhati , kimaṅgaṃ pana samucchinnekaccakilesānaṃ ariyānaṃ .
Uparimā pana heṭṭhimaṃ pubbe paṭiladdhampi na samāpajjanti puggalantarabhāvaṃ upagatattā .
Samugghāṭitakammakilesanirodhanena hi puthujjanehi viya sotāpannassa , sotāpannādīhi sakadāgāmiādīnaṃ puggalantarabhāvūpagamanaṃ atthi , anantaraphalattā ca lokuttarakusalānaṃ heṭṭhimato uparimo bhavantaragato viya hotīti tassa tassa ariyassa taṃ taṃ phalaṃ bhavaṅgasadisaṃ hoti , tasmā puggalantarabhāvūpagamanena
M2.361 paṭippassaddhattā natthi uparimassa heṭṭhimaphalasamāpattiyāV2.269 samāpajjanaṃ , heṭṭhimo pana uparimaṃ na samāpajjati anadhigatattāti cattāropi puggalā sakasakaphalameva samāpajjanti .Taṃ pana samāpajjitukāmena ariyasāvakena rahogatena paṭisallīnena udayabbayādivasena saṅkhārā vipassitabbā .
Tassa pavattānupubbavipassanassa saṅkhārārammaṇagotrabhuñāṇānantaraṃ phalasamāpattivasena nirodhe cittaṃ appeti .
Phalasamāpattininnacittatāya cettha sekhassa phalameva uppajjati , na maggo .
Añño eva hi vipassanācāro ariyamaggāvaho , añño phalasamāpattiāvaho .
Tathā hi ariyamaggavīthiyaṃ anulomañāṇāni anibbiddhapubbānaṃ thūlathūlalobhakkhandhādīnaṃ sātisayaṃ padālanena lokiyañāṇesu ukkaṃsapāramippattāni maggānukūlāni hutvā uppajjanti , phalasamāpattivīthiyaṃ pana tāni tena tena maggena tesaṃ tesaṃ kilesānaṃ samucchinnattā kilesavikkhambhane nirussukkāni kevalaṃ ariyānaṃ phalasamāpattisukhasamaṅgibhāvassa parikammappattāni hutvā uppajjantīti na tesaṃ kutoci vuṭṭhānasambhavo .
Yato nesaṃ pacchimo saṅkhāranimittato vuṭṭhahitvā maggassa anantarapaccayo bhaveyya , teneva ca phalasamāpattiyā anantarapaccayabhūtaṃ ñāṇaṃ saṅkhārārammaṇameva hoti , na nibbānārammaṇanti veditabbaṃ .
Pubbābhisaṅkhāravasena cassā pabandhavasena pavattiparicchinnakālāpagame bhavaṅgavasena tato vuṭṭhānañca veditabbaṃ .
Nirodhasamāpatti pana tatiyacatutthaphalaṭṭhānaṃ anupubbanirodhavasena cittacetasikānaṃ dhammānaṃ appavatti .
Anāgāmiarahantoyeva hi kāmacchandādisamucchindanena samādhismiṃ paripūrakāritāya samathaphalasamannāgatattā nirodhaṃ samāpajjanti .
Tathā hetaṃ samathavipassanānaṃ yuganandhabhāvappavattanavasena dvīhi balehi samannāgatasseva sambhavati , tasmā taṃ samāpajjitukāmena
M2.362 anāgāminā , khīṇāsavena vā aṭṭhasamāpattilābhinā rahogatena paṭisallīnena paṭhamajjhānaṃ samāpajjitvā vuṭṭhāya tattha saṅkhārā aniccato dukkhato anattato vipassitabbā , tato dutiyaṃ tatiyaṃ catutthaṃ ākāsānañcāyatanaṃ viññāṇañcāyatanaṃ samāpajjitvā vuṭṭhāya tatheva tattha saṅkhārā sammasitabbā , atha ākiñcaññāyatanaṃ samāpajjitvā vuṭṭhāya nānābaddhāvikopanaṃ saṅghapaṭimānanaṃ satthupakkosanaṃ addhānaparicchedoti catubbidhaṃ pubbakiccaṃ kātabbaṃ .Tattha
V2.270 sarīrato visaṃyuttā mañcapīṭhādayo sattāhabbhantare yathā na nassanti , tathā adhiṭṭhānaṃ nānābaddhāvikopanaṃ .Sarīrasaṃyutte visuṃ adhiṭṭhānakiccaṃ natthi .
Saṅgho pana ñattikammādīsu kiñcideva kammaṃ kattukāmo ‘‘ yāva maṃ na pakkosati , tāvadeva vuṭṭhahissāmī ’’ ti pubbābhogakaraṇaṃ saṅghapaṭimānanaṃ .
Satthā ca ‘‘ sikkhāpadapaññāpanādīsu yāva maṃ na pakkosati , tāvadeva vuṭṭhahissāmī ’’ ti pubbābhogakaraṇaṃ satthupakkosanaṃ .
Sattāhabbhantare attano āyusaṅkhārassa pavattanasamatthatāvalokanaṃ addhānaparicchedo .
Evaṃ katapubbakiccena nevasaññānāsaññāyatanaṃ samāpajjitabbaṃ .
Athekaṃ vā dve vā cittavāre atikkamitvā acittako hoti , nirodhaṃ phusati , tato yathāparicchedaṃ tatiyacatutthaphalānaṃ aññatarena nirodhā vuṭṭhahissatīti .
Evamayaṃ duvidhā samāpatti lokuttarapaññāya ānisaṃso .
1392-4.
Sadevakalokato uttiṇṇena , uttaritarena vāti lokuttarena sammāsambuddhena .
Paññāya bhāvananti sambandho .
Hitabhāvanan ti idhalokaparalokahitavibhāvanaṃ imaṃ paññābhāvanaṃ .
Sukhasaṃhitan ti siniddhacchāyudakavantatādinā sukhasahitaṃ .
Hitan ti yogakammassa hitaṃ
M2.363 .Uttaman ti uggatatamaṃ , accuggataṃ balavantampīti adhippāyo .
Aviggahakampadan ti viggahañca kampañca na detīti aviggahakampadanti attho .
Iti abhidhammatthavikāsiniyā nāma
Abhidhammāvatārasaṃvaṇṇanāya
Kilesappahānakathāvaṇṇanā niṭṭhitā .