2. Vedanāsaṃyuttaṃ
1. Sagāthāvaggo
1. Samādhisuttavaṇṇanā
249. Vedanā
M2.353V2.67 ca pajānātīti saccābhisambodhavasena vuccamānavedanānaṃ pajānanaṃ sātisayasamādhānapubbakanti bhagavatā ‘‘ samāhito ’’ ti vuttanti āha ‘‘ upacārena vā appanāya vā samāhito ’’ ti .Vedanāti tissopi vedanā .
Dukkhasaccavasenāti dukkhasaccabhāvena , parijānanavasenāti attho .
Sambhavan ti samudayaṃ taṇhāvijjākammaphassādippabhedaṃ uppattikāraṇaṃ .
Tenāha ‘‘ samudayasaccavasena pajānātī ’’ ti .
Yatthāti yaṃnimittaṃ , yaṃ āgamma kāmataṇhāvijjādinirodhā vedanānirodho , tesaṃ ayaṃ nirodho .
Nibbānaṃ ārabbha ariyamaggappavattiyā hi nibbānaṃ vedanānirodhoti vutto .
Khayaṃ gametīti khayagāmī , taṃ khayagāminaṃ .
Chātaṃ vuccati taṇhā kāmānaṃ pātukāmatāvasena pavattanato , accantameva samucchinnattā natthi etasmiṃ chātanti nicchāto .
Tenāha ‘‘ nittaṇho ’’ ti .
Sammasanacāravedanāti sammasanūpacāravedanā .
Dvīhi padehīti ‘‘ samāhito sampajāno ’’ ti imehi dvīhi .
‘‘ Sato ’’ ti pana idaṃ sampajānapadasseva upabrūhananti adhippāyo .
Sesehi catūhi catusaccaṃ kathitaṃ , itarehi pana dvīhi catusaccabujjhanameva kathitaṃ .
Sabbasaṅgāhikoti sabbasabhāvadhammānaṃ saṅgaṇhanako .
Tenāha ‘‘ catubhūmakadhammaparicchedo vutto ’’ ti .
Samādhisuttavaṇṇanā niṭṭhitā .
2. Sukhasuttavaṇṇanā
250. Dukkhaṃ na hotīti adukkhaṃ , sukhaṃ na hotīti asukhaṃ , ma -kāro padasandhikaro .
Adukkhamasukhan ti vedayitasaddāpekkhāya napuṃsakaniddeso .
Saparasantānagate sandhāya ajjhattabahiddhāgahaṇanti āha ‘‘ attano ca parassa cā ’’ ti .
Tena sabbampi vedayitaṃ gahitanti daṭṭhabbaṃ
V2.68 .Nassanasabhāvan ti ittarakhaṇatāya
M2.354 bhaṅgato uddhaṃ apassitabbasabhāvaṃ .Paloko bhedo etassa atthīti palokinaṃ .
Tenāha ‘‘ bhijjanasabhāvan ’’ ti .
Ñāṇena phusitvā phusitvāti pubbabhāge vipassanāñāṇena aniccā pabhaṅgunoti ārammaṇato , uttarakālaṃ asammohato maggaparamparāya phusitvā phusitvā vayaṃ passanto .
Virajjatīti maggavirāgena virajjati .
Sammasanacāravedanā kathitā āraddhavipassakānaṃ vasena desanāti .
Lokiyalokuttarehi ñāṇehi yāthāvato parijānanaṃ paṭivijjhanaṃ ñāṇaphusanaṃ .
Sukhasuttavaṇṇanā niṭṭhitā .
3. Pahānasuttavaṇṇanā
251. Sabbampi aṭṭhasatapabhedaṃ taṇhaṃ chindi samucchedapahānavasena pajahi .
Tenāha ‘‘ samucchindī ’’ ti .
Yadaggena taṇhā sabbaso samucchinnā , tadaggena sabbānipi saññojanānīti āha ‘‘ dasavidhampī ’’ tiādi .
Sammāti suṭṭhu .
Pahānañca nāma upāyena ñāyena pahānanti āha ‘‘ hetunā kāraṇenā ’’ ti .
Dassanābhisamayāti asammohapaṭivedhā .
Arahattamaggo hi uppajjamānova sabhāvapaṭicchādakaṃ mohaṃ viddhaṃsento eva pavattati , tena māno yāthāvato diṭṭho nāma hoti , ayamassa dassanābhisamayo .
Yathā hi sūriye uṭṭhite andhakāro viddhaṃsiyamāno vihato , evaṃ arahattamagge uppajjamāne so sabbaso pahīno eva hoti , na tasmiṃ santāne patiṭṭhaṃ labhati , ayamassa pahānābhisamayo .
Tena vuttaṃ ‘‘ arahattamaggo hī ’’ tiādi .
Kiccavasenāti asammohapaṭivedhasaṅkhātassa dassanakiccassa anipphādanavasena .
Ye ime cattāro antāti sambandho .
Mariyādantoti mariyādasaṅkhāto anto .
Esa nayo sesattayepi .
Tesūti catūsu antesu .
Aduṃ catutthakoṭisaṅkhātaṃ sabbasseva vaṭṭadukkhassa antaṃ paricchedaṃ arahattamaggena mānassa diṭṭhattā pahīnattā ca akāsīti yojanā .
Samussayo attabhāvo .
Na riñcatīti na viveceti na vissajjeti .
Tenāha ‘‘ sampajaññaṃ na jahatī ’’ ti , sampajaññaṃ na pariccajatīti attho .
Saṅkhyaṃ nopetīti imassa ‘‘ diṭṭhadhamme anāsavo ’’ ti
M2.355 imassa vasena atthaṃ vadanto ‘‘ ratto duṭṭho ’’ ti avoca saupādisesanibbānavasena .
Saṅkhyaṃ nopetīti vā diṭṭhe-dhamme anāsavo dhammaṭṭho vedagū kāyassa bhedā manusso devoti vā paññattiṃ na upetīti anupādisesanibbānavasenapi attho vattabbo .Ettha ca sukhādīsu vedanāsu yathākkamaṃ
V2.69 rāgānusayādayo kathitāti āha –
‘‘ imasmiṃ sutte ārammaṇānusayo kathito ’’ ti .
Yo hi rāgādi paccayasamavāye atiiṭṭhādīsu uppajjanāraho maggena appahīno , so ‘‘ rāgānusayo ’’ tiādinā vutto , appahīnattho so maggena pahātabbo , na pariyuṭṭhānābhibhavatthoti .
Pahānasuttavaṇṇanā niṭṭhitā .4. Pātālasuttavaṇṇanā
252. Yattha patiṭṭhā natthi ekantikāti ekantikassa mahato pātassa alanti ayamettha attho adhippetoti āha ‘‘ natthi ettha patiṭṭhā ’’ ti .
Asambhūtatthan ti na sambhūtatthaṃ , musāti attho .
Soti assutavā puthujjano .
Yaṃ taṃ udakaṃ patatīti yojanā .
Yasmā samuddapiṭṭhe antarantarā verambhavātasadiso mahāvāto uṭṭhahitvā mahāsamudde udakaṃ uggacchāpeti , taṃ kadāci cakkavāḷābhimukhaṃ , kadāci sinerupādābhimukhaṃ gantvā taṃ patihanati , tasmā vuttaṃ ‘‘ balavāmukhaṃ mahāsamuddassā ’’ tiādi .
Vegena pakkhanditvāti mahatā vātavegena samuddhataṃ teneva vegena pakkhandantañca hutvā .
Mahānarakapapāto viyāti yojanāyāmavitthāragambhīrasobbhapapāto viya hoti .
Tathārūpānan ti tattha vasituṃ samatthānaṃ .
Asantan ti abhūtaṃ .
Atthavasena hi vācā abhūtaṃ nāma .
Na patiṭṭhāsīti patiṭṭhaṃ na labhi .
Anibaddhan ti anibandhanatthaṃ yaṃkiñci .
Dubbalañāṇoti ñāṇabalarahito .
‘‘ Assutavā puthujjano ’’ ti vatvā ‘‘ sutavā ariyasāvako ’’ ti vuttattā ‘‘ sotāpanno dhuran ’’ ti vuttaṃ .
Itaresu ariyasāvakesu vattabbameva natthi .
Tesañhi vedanā supariññātā .
Balavavipassako … pe … yogāvacaropi vaṭṭati mattaso vedanānaṃ pariññātattā .
Pātālasuttavaṇṇanā niṭṭhitā .
5. Daṭṭhabbasuttavaṇṇanā
253. Vipariṇāmanavasena
M2.356 dukkhato daṭṭhabbāti kiñcāpi sukhā , pariṇāmadukkhatā pana sukhavedanāya ekantikāti .Vinivijjhanaṭṭhenāti pīḷanavasena attabhāvassa vijjhanaṭṭhena .
Hutvāti paccayasamāgamena uppajjitvā .
Tena pākabhāvapubbako attalābho vutto .
Abhāvākārenāti bhaṅgupagamanākārena .
Tena viddhaṃsabhāvo vutto .
Ubhayena udayabbayaparicchinnatāya sikhappattaṃ aniccataṃ
V2.70 dasseti .
Svāyaṃ hutvā abhāvākāro itarāsupi vedanāsu labbhateva , adhiko ca pana dvinnaṃ dukkhasabhāvo .
Dukkhatāvasena purimānaṃ vedanānaṃ daṭṭhabbatāya dassitattā pacchimāya vedanāya evaṃ daṭṭhabbatā dassitā .Addāti ñāṇagatiyā sacchikatvā adakkhi .
Ñāṇagamanañhetaṃ , yadidaṃ dukkhato dassanaṃ .
Santasabhāvaṃ sukhadukkhato upasantarūpattā .
Daṭṭhabbasuttavaṇṇanā niṭṭhitā .
6. Sallasuttavaṇṇanā
254. Dvīsu janesūti sutavantaassutavantesu dvīsu janesu .
Anugatavedhan ti pubbe pavattavedhassa anugatavedhaṃ .
Balavatarā diguṇā viya hutvā daḷhatarapavattiyā .
Evamevāti yathā viddhassa purisassa anuvedhanā balavatarā , evameva .
Samādhimaggaphalāni nissaraṇaṃ vikkhambhanasamucchedapaṭippassaddhivasena .
Samādhisīsena hettha jhānañca gahitaṃ .
So na jānāti anadhigatattā .
Nissaraṇanti jānāti anissaraṇameva .
Tāsaṃ samadhigatānaṃ sukhadukkhavedanānaṃ .
Na vippayutto appahīnakilesattā .
Saṅkhātadhammassāti saṅkhāya paññāya pariññātacatukkhandhassa .
Tenāha ‘‘ tulitadhammassā ’’ ti .
Imasmimpi sutte purimasutte viya ārammaṇānusayova kathito , so pana tattha vuttanayeneva veditabbo .
Anurodhavirodhapahānassa vuttattā khīṇāsavo dhuraṃ .
Anāgāmīpi vaṭṭati , tassa virodhappahānaṃ labbhati .
Sallasuttavaṇṇanā niṭṭhitā .
7. Paṭhamagelaññasuttavaṇṇanā
255. Saddahitvā
M2.357 gilāne upaṭṭhātabbe maññissantīti yojanā .
Tatthāti tasmiṃ ṭhāne .
Kammaṭṭhānānuyogo sappāyo yesaṃ te kammaṭṭhānasappāyā , satipaṭṭhānaratāti attho .Aniccataṃ anupassantoti kāyaṃ paṭicca uppannāya vedanāya ca aniccataṃ anupassanto .
Vayaṃ anupassantotiādīsupi eseva nayo .
Vayan ti pana tāya eva khayasaṅkhātaṃ .
Virāgan ti virajjanaṃ .
Paṭinissaggan ti pariccāgapaṭinissaggaṃ , pakkhandanapaṭinissaggampi vā .
Āgamanīyapaṭipadāti ariyamaggassa āgamanaṭṭhāniyā pubbabhāgapaṭipadā .
Pubbabhāgāyeva na lokuttarā .
Sampajaññaṃ pubbabhāgiyameva .
Tisso anupassanā pubbabhāgāyeva vipassanāpariyāpannattā
V2.71 .
Missakāti lokiyalokuttaramissakā .Bhāvanākālo dassito ‘‘ nirodhānupassino viharato , paṭinissaggānupassino viharato rāgānusayo pahīyatī ’’ ti vuttattā .
8-9.Dutiyagelaññasuttādivaṇṇanā
256-257.
Phassaṃ paṭiccāti ettha phassasīsena phassāyatanānaṃ gahaṇaṃ .
Na hi phassāyatanehi vinā phassassa sambhavo .
Tenāha ‘‘ kāyova hi ettha phassoti vutto ’’ ti , phassasīsena vuttoti adhippāyo .
Navamaṃ uttānameva heṭṭhā vuttanayattā .
Dutiyagelaññasuttādivaṇṇanā niṭṭhitā .
10. Phassamūlakasuttavaṇṇanā
258. Sukhavedanāya hitaṃ sukhavedaniyaṃ .
So panesa hitabhāvo paccayabhāvenāti āha ‘‘ sukhavedanāya paccayabhūtan ’’ ti .
Imasmimpi suttadvayeti
M2.358 imasmiṃ navame dasame ca suttepi .
Sammasanacāravedanāti sammasanīyavedanā eva kathitā , na lokuttarāti adhippāyo .Phassamūlakasuttavaṇṇanā niṭṭhitā .
Sagāthāvaggavaṇṇanā niṭṭhitā .
2. Rahogatavaggo
1. Rahogatasuttavaṇṇanā
259. Yaṃkiñci vedayitan ti ‘‘ sukhaṃ dukkhaṃ adukkhamasukhan ’’ ti vuttaṃ vedayitaṃ dukkhasmiṃ antogadhaṃ , dukkhanti vattabbataṃ labhati pariyāyenāti attho .
Tenāha ‘‘ taṃ sabbaṃ dukkhanti attho ’’ ti .
Yā esātiādīsu yo saṅkhārānaṃ aniccatāsaṅkhāto hutvā abhāvākāro , yā khayasabhāvatā vinassanasabhāvatā jarāya maraṇena cāti dvidhā vipariṇāmanasabhāvatā , etaṃ sandhāya uddissa sabbaṃ vedayitaṃ dukkhanti mayā vuttanti ayaṃ saṅkhepattho .
Sāti saṅkhārānaṃ aniccatā
V2.72 .
Vedanānampi aniccatā eva saṅkhārasabhāvattā .
Tāsaṃ aniccatā ca nāma maraṇaṃ bhaṅgoti katvā tato uttari dukkhaṃ nāma natthīti sabbā vedanā ‘‘ dukkhā ’’ ti vuttā , yathā ‘‘ yadaniccaṃ taṃ dukkhan ’’ ti ca ,‘‘ pañcupādānakkhandhā dukkhā ’’ ti ca vuttaṃ .Idaṃ suttapadaṃ .
Cattāro āruppāti catasso arūpasamāpattiyo .
Etthāti ca etasmiṃ paṭippassaddhivāre .
Rahogatasuttavaṇṇanā niṭṭhitā .
4. Agārasuttavaṇṇanā
262. Puratthimāti vibhattilopena niddeso , nissakke vā etaṃ paccattavacanaṃ .
Paṭhamajjhānādivasenāti paṭhamadutiyajjhānavasena .
Anussativasenāti nidassanamattaṃ aññassapi upacārajjhānaggahitassa savitakkacārassa nirāmisassa sukhassa labbhanato .
Tassapi vā paṭhamajjhānādīti ettha ādi -saddena saṅgaho daṭṭhabbo .
Kāmahetu dukkhappattānaṃ dukkhavedanā kāmāmisena
M2.359 sāmisā vedanā .Anuttaravimokkhā nāma arahattaphalaṃ .
‘‘ Kudāssu nāmāhaṃ tadāyatanaṃ upasampajja viharissāmī ’’ ti evaṃ pihaṃ upaṭṭhāpayato tasmiṃ anijjhamāne pihappaccayā uppannadomanassavedanā .
Nekkhammanissitā upekkhāvedanā nirāmisā adukkhamasukhā nāma .
Savisesaṃ pana dassetuṃ ‘‘ catutthajjhānavasena uppannā adukkhamasukhavedanā ’’ ti vuttaṃ .
Agārasuttavaṇṇanā niṭṭhitā .
5-8.
Paṭhamaānandasuttādivaṇṇanā
263-266.
Heṭṭhā kathitanayāneva , veneyyajjhāsayato pana tesaṃ desanāti daṭṭhabbaṃ .
Etthāti etesu catūsu suttesu .
Purimāni dve ‘‘ paṭhamaṃ jhānaṃ samāpannassa vācā paṭippassaddhā hotī ’’ tiādinā nayena yāva khīṇāsavassa kilesapaṭippassaddhi , tāva desanāya pavattattā ‘‘ paripuṇṇapassaddhikānī ’’ ti vuttāni .
Tāva paripūraṃ katvā adesitattā ‘‘ pacchimāni upaḍḍhapassaddhikāni , desanāyā ’’ tiādi vuttaṃ .
Paṭhamaānandasuttādivaṇṇanā niṭṭhitā .
9-10.Pañcakaṅgasuttādivaṇṇanā
267-268.
Daṇḍamuggaraṃ aggasoṇḍamuggaraṃ .
Kāḷasuttapakkhipanaṃ kāḷasuttanāḷi .
Vāsiādīni
V2.73 pañca aṅgāni assāti pañcakaṅgo .
Vatthuvijjāya vuttavidhinā kattabbanissayāni ṭhapetīti thapati .Paṇḍitaudāyitthero , na lāḷudāyitthero .
Dvepānandāti aṭṭhakathāya paduddhāro kato –
‘‘ dvepi mayā ānandā ’’ ti pana pāḷiyaṃ .
Pasādakāyasannissitā kāyikā , cetosannissitā cetasikā .
Ādhipaccaṭṭhena sukhameva indriyanti sukhindriyaṃ .
Upavicāravasenāti rūpādīni upecca vicaraṇavasena .
Atīte ārammaṇe .
Paccuppanneti addhāpaccuppanne .
Evaṃ aṭṭhādhikaṃ sataṃ aṭṭhasataṃ .
Pāṭiyekko anusandhīti pucchānusandhiādīhi visuṃ tehi asammisso eko anusandhi .
Ekāpi vedanā kathitā ‘‘ tatra , bhikkhave , sutavā ariyasāvako ’’ ti āharitvā ‘‘ phassapaccayā vedanā ’’ ti .
Yasmā bhagavā
M2.360 catutthajjhānupekkhāvedanaṃ vatvā –
‘‘ atthānanda , etasmā sukhā aññaṃ sukhan ’’ tiādiṃ vadanto thapatino vādaṃ upatthambheti nāma .
Tena hi upekkhāvedanā ‘‘ sukhan ’’ teva vuttā santasabhāvattā .Abhikkantataran ti ativiya kantataraṃ manoramataraṃ .
Tenāha ‘‘ sundarataran ’’ ti .
Paṇītataran ti padhānabhāvaṃ nītatāya uḷārataraṃ .
Tenāha ‘‘ atappakataran ’’ ti .
Sukhanti vuttā paṭipakkhassa suṭṭhu khādanena , sukaraṃ okāsadānamassāti vā .
Nirodho sukhaṃ nāma sabbaso udayabbayābhāvato .
Tenāha ‘‘ niddukkhabhāvasaṅkhātena sukhaṭṭhenā ’’ ti .
Sukhasmiṃyevāti sukhamicceva paññapeti .
Nirodhasamāpattiṃ sīsaṃ katvāti nirodhasamāpattidesanāya sīsaṃ uttamaṃ katvā .
Desanāya uddesādhimutte uṭṭhāpetvā vitthāritattā ‘‘ neyyapuggalassa vasenā ’’ ti vuttaṃ .
Dasamaṃ anantarasutte vuttanayattā uttānatthameva .
Pañcakaṅgasuttādivaṇṇanā niṭṭhitā .
Rahogatavaggavaṇṇanā niṭṭhitā .
3. Aṭṭhasatapariyāyavaggo
1. Sīvakasuttavaṇṇanā
Pañcakaṅgasuttādivaṇṇanā niṭṭhitā .
Rahogatavaggavaṇṇanā niṭṭhitā .
3. Aṭṭhasatapariyāyavaggo
1. Sīvakasuttavaṇṇanā
269. Cūḷā pana assa mahatī atthi savisesā , tasmā ‘‘ moḷiyasīvako ’’ ti vuccati .
Channaparibbājakoti kambalādinā kopīnapaṭicchādakaparibbājako .
Pittapaccayānīti pittahetukāni
V2.74 .‘‘ Tisso vedanā ’’ ti vatvā tāsaṃ sambhavaṃ dassetuṃ ‘‘ kathan ’’ tiādi vuttaṃ .
Kusalavedanā uppajjati pittapaccayā .
Pittabhesajjaṃ karissāmīti bhesajjasambharaṇatthañceva tadatthaṃ āmisakiñjakkhasambharaṇatthañca pāṇaṃ hanatīti yojanā .
Majjhatto bhesajjakaraṇe udāsīno .
Tasmāti yasmā pittādipaccayahetukanti attano ca lokassa ca paccakkhaṃ atidhāvanti ye samaṇā vā brāhmaṇā vā , tasmā tesaṃ micchā .
Pittādīnaṃ tiṇṇampi samodhānasannipāte jātāni sannipātikāni .
Purimautuno visadiso utuvipariṇāmoti āha ‘‘ visabhāgaututo jātānī ’’ ti
M2.361 .Anudako thaddhalūkhabhūmivibhāgo jaṅgaladeso , vuttavipariyāyena anupadeso veditabbo .
Malayaṃ himasītabahulo , itaro uṇhabahulo .
Attano pakaticariyānaṃ visamaṃ kāyassa pariharaṇavasena , jātāni pana asayhasahanaadesaakālacaraṇādinā veditabbānīti āha ‘‘ mahābhāravahanā ’’ tiādi .
Parassa upakkamato nibbattāni opakkamikānīti āha –
‘‘ ayaṃ coro vā ’’ tiādi .
Kevalan ti bāhirapaccayaṃ anapekkhitvā kevalaṃ teneva .
Tenāha ‘‘ kammavipākatova jātānī ’’ ti .
Sakkā paṭibāhituṃ patīkārena .
Lokavohāro nāma kathito pittasamuṭṭhānādisamaññāya lokasiddhattā .
Kāmaṃ sarīrasannissitā vedanā kammanibbattāva , tassā pana paccuppannapaccayavasena evamayaṃ lokavohāroti vuttañceva gahetvā paravādapaṭisedho katoti daṭṭhabbaṃ .
2-10.Aṭṭhasatasuttādivaṇṇanā
270-278.
Vedanānaṃ aṭṭhādhikaṃ sataṃ , tassa aṭṭhasatassa tabbhāvassa pariyāyo kāraṇaṃ ettha atthīti aṭṭhasatapariyāyo , suttaṃ .
Tenāha ‘‘ aṭṭhasatassa kāraṇabhūtan ’’ ti .
Dhammakāraṇan ti pariyattidhammabhūtaṃ kāraṇaṃ .
Kāyikāti pañcadvārakāyikā .
Tenāha ‘‘ kāmāvacareyeva labbhantī ’’ ti , kāmabhūmikāti attho .
Arūpāvacare natthi , tibhūmikāti attho .
Tenāha –
‘‘ arūpe tikacatukkajjhānaṃ uppajjati , tañca kho lokuttaraṃ , na lokiyan ’’ ti .
Itarā upekkhāvedanā .
Upavicaranti upecca pajjantīti attho .
Taṃsampayuttānan ti vicārasampayuttānaṃ .
Paṭilābhatoti paṭiladdhabhāvato .
Paṭilābhatoti paṭiladdhabhāvato .
Samanupassatoti paccavekkhato passato .
Atītaṃ khaṇattayātikkamena atikkantaṃ , niruddhappattiyā niruddhaṃ , pakativijahanena vipariṇataṃ .
Samanussaratoti
V2.75 cintayato .Gehassitan ti kāmaguṇanissitaṃ .
Kāmaguṇā hi idha gehanissitadhammena gehapariyāyena vuttā .
Vipariṇāmavirāganirodhan ti
M2.362 vipariṇāmanaṃ virajjanalakkhaṇaṃ nirujjhanañca viditvā .Vipariṇāmavirāganirodhan ti
M2.362 vipariṇāmanaṃ virajjanalakkhaṇaṃ nirujjhanañca viditvā .
Pubbeti atīte .
Etarahīti idāni vattamānā .
Sammappaññāya passatoti vipassanāpaññāya ceva maggapaññāya ca yāthāvato passato .Ussukkāpetun ti vipassanaṃ paṭṭhapetvā maggapaṭivedhaṃ pāpetuṃ .
Nibbānaṃ uddissa pavattitattā nekkhammassitasomanassāni nāma .
Lokāmisapaṭisaṃyuttānan ti kāmaguṇanissitānaṃ .
Tadāyatanan ti taṃ āyatanaṃ taṃ kāraṇaṃ arahattaṃ .
Anuttaresu vimokkhesūti ariyaphaladhammesu .
Tadāyatanan ti taṃ āyatanaṃ taṃ kāraṇaṃ arahattaṃ .
Anuttaresu vimokkhesūti ariyaphaladhammesu .
Pihan ti adhigamicchaṃ .
Upekkhāti somanassarahitaaññāṇupekkhā .
Bālyayogato bālassa , tato eva mūḷhassa puthujjanassa .
Kilesodhīnaṃ maggodhīhi ajitattā anodhijinassa .
Upekkhāti somanassarahitaaññāṇupekkhā .
Bālyayogato bālassa , tato eva mūḷhassa puthujjanassa .
Kilesodhīnaṃ maggodhīhi ajitattā anodhijinassa .
Sattamabhavādito uddhaṃ pavattanavipākassa ajitattā avipākajinassa .
Anekādīnave vaṭṭe ādīnavassa ajānanena anādīnavadassāvino .
Paṭipattipaṭivedhabāhusaccābhāvena assutavato puthujjanassa .
Rūpaṃ sā nātivattati na atikkamati ñāṇasampayuttābhāvato .
Sabbasaṅgāhakoti sabbadhamme saṅgaṇhanako .
Tatiyādīni yāva dasamā heṭṭhā vuttanayattā uttānatthāneva .
Aṭṭhasatasuttādivaṇṇanā niṭṭhitā .
11. Nirāmisasuttavaṇṇanā
Sabbasaṅgāhakoti sabbadhamme saṅgaṇhanako .
Tatiyādīni yāva dasamā heṭṭhā vuttanayattā uttānatthāneva .
Aṭṭhasatasuttādivaṇṇanā niṭṭhitā .
11. Nirāmisasuttavaṇṇanā
279. Ārammaṇato sampayogato ca kilesāmisena sāmisā .
Nirāmisāyāti nissakkavacanaṃ .
Nirāmisatarāvāti ekaṃsavacanaṃ tassā tathā nissametabbatāya .
Sā hi pīti sabbaso santakilesāmise santāne pavattiyā accantasabhāvadhammārammaṇavisayatāya sayampi sātisayaṃ santasabhāvākārena pavattiyā nirāmisāyapi nirāmisatarā vuttā .
Tenāha ‘‘ nanu cā ’’ tiādi .
Idāni tamatthaṃ upamāya sādhetuṃ ‘‘ yathā hī ’’ tiādimāha .
Appaṭihārikan ti paṭiharaṇarahitaṃ appaṭihāraṃ , kenaci anāvaṭanti attho .
Sesavāresūti sukhavāraupekkhāvāresu .
Vimokkhavāro pana na atidiṭṭho itarehi visadisattā .
Tenāha ‘‘ vimokkhavāre panā ’’ tiādi .
Rūpapaṭisaṃyuttoti bhāvitarūpapaṭisaṃyutto .
Sāmiso nāma yasmā sāmisarūpapaṭibaddhavutti
V2.76 ceva sāmisarūpapaṭibhāgañcaM2.363 , tasmā ‘‘ rūpāmisan ’’ ti vuccati , tena rūpāmisena sāmiso nāma .
Arūpāmisassa abhāvato arūpapaṭisaṃyutto vimokkho nirāmiso nāma .Nirāmisasuttavaṇṇanā niṭṭhitā .
Aṭṭhasatapariyāyavaggavaṇṇanā niṭṭhitā .
Vedanāsaṃyuttavaṇṇanā niṭṭhitā .