Avassutapariyāyasuttavaṇṇanā niṭṭhitā .
7. Dukkhadhammasuttavaṇṇanā
244. Dukkhadhammānan ti dukkhakāraṇānaṃ .
Tenāha ‘‘ dukkhasambhavadhammānan ’’ tiādi .
Tattha kiṃ dukkhaṃ , kā dukkhadhammāti tadubhayaṃ dassetuṃ ‘‘ pañcasu hī ’’ ti vuttaṃ .
Teti pañcakkhandhā .
Dukkhasambhavadhammattāti dukkhuppattikāraṇattā .
Assāti tena .
Karaṇe hetaṃ sāmivacanaṃ .
Kāmeti vatthukāme kilesakāme ca .
Puna assāti sāmiatthe eva sāmivacanaṃ .
Cāran ti cittācāraṃ .
Vihāran ti pañcadvārappavatticāravihāraṃ .
‘‘ Ekaṭṭhā ’’ ti ca vadanti .
Teneva hi ‘‘ anubandhitvā carantaṃ ’’ icceva vuttaṃ .
Anubandhitvāti ca vīthicittappavattito paṭṭhāya yāva tatiyajavanavārā anu
V2.56 anu bandhitvā .Pakkhandanādīti ādi -saddena kasigorakkhādivasenapi kāmānaṃ pariyesanadukkhaṃ saṅgaṇhāti .
Dāyatīti
M2.341 dāyo , vanaṃ .
Tenāha ‘‘ aṭavin ’’ ti .Kaṇṭakagabbhan ti ovarakasadisaṃ vanaṃ .
Nāmapadaṃ nāma kiriyāpadāpekkhanti ‘‘ vijjhī ’’ ti vacanasesena kiriyāpadaṃ gaṇhāti .
Dandhāyitattaṃ uppannakilesānaṃ avaṭṭhānaṃ .
Tenāha ‘‘ uppannamattāyā ’’ tiādi .
Tāyāti satiyā .
Kāci kilesāti cuddasavidhe cittassa kicce javanakicce eva cittakilesānaṃ uppattiṃ katvā tathā vuttaṃ .
Niggahitāva honti pavattituṃ appadānavasena .
Tenāha ‘‘ na saṇṭhātuṃ sakkontī ’’ ti .
Cakkhudvārasmin ti pāḷiyaṃ tassa paṭhamaṃ gahitatāya vuttaṃ , tena nayena sesadvārānipi gahitāneva honti .
Rāgādīsu uppannesu paṭhamajavanavāre .
Satisammosena ‘‘ kilesā me uppannā ’’ ti ñatvā tathā paccāmāsasatiyā labbhanato .
Tenāha –
‘‘ anacchariyaṃ cetan ’’ ti .
Āvaṭṭetvāti ayoniso āvaṭṭetvā .
Āvajjanādīsūti tato eva ayoniso āvajjanādīsu uppannesu iṭṭhārammaṇassa laddhattā paccayasiddhiyā sampattaṃ pavattanārahaṃ .
Nivattetvāti dutiyajavanavārepi kilesuppattiṃ nivattetvā .
Kathaṃ panassa evaṃ laddhuṃ sakkāti āha ‘‘ āraddhavipassakānaṃ hī ’’ tiādi .
Bhāvanāpaṭisaṅkhāneti bhāvanāyaṃ paṭisaṅkhāne ca yogino patiṭṭhitabhāvo .
Tassa ayamānisaṃso – yaṃ paccayalābhena uppajjituṃ laddhokāsāpi kilesā pubbe pavattabhāvanānubhāvena vikkhambhitā tathā tathā niggahitā eva hutvā nivattanti , kusalā dhammāva laddhokāsā uparūpari vaḍḍhanti .
Abhihaṭṭhun ti abhiharitvā .
Anudahantīti anudahantā viya honti .
Anusentīti etthāpi eseva nayo .
Anāvaṭṭanteti anivattante sāmaññatoti adhippāyo .
Vipassanābalameva dīpitaṃ maggaphalādhigamassa ajotitattā .
Dukkhadhammasuttavaṇṇanā niṭṭhitā .
8. Kiṃsukopamasuttavaṇṇanā