2. Rahogatavaggo
1. Rahogatasuttavaṇṇanā
259. Yaṃkiñci vedayitan ti ‘‘ sukhaṃ dukkhaṃ adukkhamasukhan ’’ ti vuttaṃ vedayitaṃ dukkhasmiṃ antogadhaṃ , dukkhanti vattabbataṃ labhati pariyāyenāti attho .
Tenāha ‘‘ taṃ sabbaṃ dukkhanti attho ’’ ti .
Yā esātiādīsu yo saṅkhārānaṃ aniccatāsaṅkhāto hutvā abhāvākāro , yā khayasabhāvatā vinassanasabhāvatā jarāya maraṇena cāti dvidhā vipariṇāmanasabhāvatā , etaṃ sandhāya uddissa sabbaṃ vedayitaṃ dukkhanti mayā vuttanti ayaṃ saṅkhepattho .
Sāti saṅkhārānaṃ aniccatā
V2.72 .
Vedanānampi aniccatā eva saṅkhārasabhāvattā .
Tāsaṃ aniccatā ca nāma maraṇaṃ bhaṅgoti katvā tato uttari dukkhaṃ nāma natthīti sabbā vedanā ‘‘ dukkhā ’’ ti vuttā , yathā ‘‘ yadaniccaṃ taṃ dukkhan ’’ ti ca ,‘‘ pañcupādānakkhandhā dukkhā ’’ ti ca vuttaṃ .Idaṃ suttapadaṃ .
Cattāro āruppāti catasso arūpasamāpattiyo .
Etthāti ca etasmiṃ paṭippassaddhivāre .
Rahogatasuttavaṇṇanā niṭṭhitā .
4. Agārasuttavaṇṇanā
262. Puratthimāti vibhattilopena niddeso , nissakke vā etaṃ paccattavacanaṃ .
Paṭhamajjhānādivasenāti paṭhamadutiyajjhānavasena .
Anussativasenāti nidassanamattaṃ aññassapi upacārajjhānaggahitassa savitakkacārassa nirāmisassa sukhassa labbhanato .
Tassapi vā paṭhamajjhānādīti ettha ādi -saddena saṅgaho daṭṭhabbo .
Kāmahetu dukkhappattānaṃ dukkhavedanā kāmāmisena
M2.359 sāmisā vedanā .Anuttaravimokkhā nāma arahattaphalaṃ .
‘‘ Kudāssu nāmāhaṃ tadāyatanaṃ upasampajja viharissāmī ’’ ti evaṃ pihaṃ upaṭṭhāpayato tasmiṃ anijjhamāne pihappaccayā uppannadomanassavedanā .
Nekkhammanissitā upekkhāvedanā nirāmisā adukkhamasukhā nāma .
Savisesaṃ pana dassetuṃ ‘‘ catutthajjhānavasena uppannā adukkhamasukhavedanā ’’ ti vuttaṃ .
Agārasuttavaṇṇanā niṭṭhitā .
5-8.
Paṭhamaānandasuttādivaṇṇanā
263-266.
Heṭṭhā kathitanayāneva , veneyyajjhāsayato pana tesaṃ desanāti daṭṭhabbaṃ .
Etthāti etesu catūsu suttesu .
Purimāni dve ‘‘ paṭhamaṃ jhānaṃ samāpannassa vācā paṭippassaddhā hotī ’’ tiādinā nayena yāva khīṇāsavassa kilesapaṭippassaddhi , tāva desanāya pavattattā ‘‘ paripuṇṇapassaddhikānī ’’ ti vuttāni .
Tāva paripūraṃ katvā adesitattā ‘‘ pacchimāni upaḍḍhapassaddhikāni , desanāyā ’’ tiādi vuttaṃ .
Paṭhamaānandasuttādivaṇṇanā niṭṭhitā .
9-10.Pañcakaṅgasuttādivaṇṇanā
267-268.
Daṇḍamuggaraṃ aggasoṇḍamuggaraṃ .
Kāḷasuttapakkhipanaṃ kāḷasuttanāḷi .
Vāsiādīni
V2.73 pañca aṅgāni assāti pañcakaṅgo .
Vatthuvijjāya vuttavidhinā kattabbanissayāni ṭhapetīti thapati .Paṇḍitaudāyitthero , na lāḷudāyitthero .
Dvepānandāti aṭṭhakathāya paduddhāro kato –
‘‘ dvepi mayā ānandā ’’ ti pana pāḷiyaṃ .
Pasādakāyasannissitā kāyikā , cetosannissitā cetasikā .
Ādhipaccaṭṭhena sukhameva indriyanti sukhindriyaṃ .
Upavicāravasenāti rūpādīni upecca vicaraṇavasena .
Atīte ārammaṇe .
Paccuppanneti addhāpaccuppanne .
Evaṃ aṭṭhādhikaṃ sataṃ aṭṭhasataṃ .
Pāṭiyekko anusandhīti pucchānusandhiādīhi visuṃ tehi asammisso eko anusandhi .
Ekāpi vedanā kathitā ‘‘ tatra , bhikkhave , sutavā ariyasāvako ’’ ti āharitvā ‘‘ phassapaccayā vedanā ’’ ti .
Yasmā bhagavā
M2.360 catutthajjhānupekkhāvedanaṃ vatvā –
‘‘ atthānanda , etasmā sukhā aññaṃ sukhan ’’ tiādiṃ vadanto thapatino vādaṃ upatthambheti nāma .
Tena hi upekkhāvedanā ‘‘ sukhan ’’ teva vuttā santasabhāvattā .Abhikkantataran ti ativiya kantataraṃ manoramataraṃ .
Tenāha ‘‘ sundarataran ’’ ti .
Paṇītataran ti padhānabhāvaṃ nītatāya uḷārataraṃ .
Tenāha ‘‘ atappakataran ’’ ti .
Sukhanti vuttā paṭipakkhassa suṭṭhu khādanena , sukaraṃ okāsadānamassāti vā .
Nirodho sukhaṃ nāma sabbaso udayabbayābhāvato .
Tenāha ‘‘ niddukkhabhāvasaṅkhātena sukhaṭṭhenā ’’ ti .
Sukhasmiṃyevāti sukhamicceva paññapeti .
Nirodhasamāpattiṃ sīsaṃ katvāti nirodhasamāpattidesanāya sīsaṃ uttamaṃ katvā .
Desanāya uddesādhimutte uṭṭhāpetvā vitthāritattā ‘‘ neyyapuggalassa vasenā ’’ ti vuttaṃ .
Dasamaṃ anantarasutte vuttanayattā uttānatthameva .
Pañcakaṅgasuttādivaṇṇanā niṭṭhitā .
Rahogatavaggavaṇṇanā niṭṭhitā .
3. Aṭṭhasatapariyāyavaggo
1. Sīvakasuttavaṇṇanā
Pañcakaṅgasuttādivaṇṇanā niṭṭhitā .
Rahogatavaggavaṇṇanā niṭṭhitā .