Issues
Select Version
(SN) Saḷāyatanavagga-aṭṭhakathā
(SN) Saḷāyatanavagga-aṭṭhakathā

5-6. Puṇṇasuttādivaṇṇanā

Author: _System_commentary_ @ Administrator

88-89.
Tan ti cakkhurūpadvayaṃ . Tenāha ‘‘ cakkhuñceva rūpañcā ’’ ti .
Nandisamudayāti nandiyā samudayataṇhāya sesakāraṇehi nandiyā samuditi samodhānaṃ nandisamudayo , tasmā nandisamudayā . Tenāha ‘‘ taṇhāya samodhānenā ’’ ti . Pañcakkhandhasaṅkhātassa dukkhassa samodhānena samuditi pavattiyevāti saha samudayena dukkhassa dassitattā ‘‘ vaṭṭaṃ matthakaṃ pāpetvā ’’ ti vuttaṃ .
Nirodhūpāyena saddhiṃ nirodhassa dassitattā ‘‘ vivaṭṭaṃ matthakaṃ pāpetvā ’’ ti .
Pucchānusandhiādīsu aññataro na hotīti āha – ‘‘ pāṭiyekko anusandhī ’’ ti .
Caṇḍāti kodhanā . Duṭṭhāti dosavantoti attho . Kibbisāti pāpā .
Kakkhaḷāti dāruṇā .
Ghaṭikamuggarenāti ekasmiṃ pakkhe ghaṭikaṃ dassetvā katena rassadaṇḍena .
Sattānaṃ sasanato satthaṃ , tato eva jīvitassa haraṇato hārakañcāti satthahārakaṃ .
Indriyasaṃvaro ‘‘ damo ’’ ti vutto manacchaṭṭhānaṃ indriyānaṃ damanato . Paññā ‘‘ damo ’’ ti vuttā kilesavisevitānaṃ damanato vūpasamanato . Uposathakammaṃ ‘‘ damo ’’ tiM2.298 vuttaṃ kāyadvārādīhi uppajjanakaasamassa damanato . Khanti ‘‘ damo ’’ ti veditabbā akkhantiyā damanato vūpasamanato . Tenāha ‘‘ upasamoti tasseva vevacanan ’’ ti .
Etthāti sunāparantajanapade .
Ete dveti ayaṃ puṇṇatthero tassa kaniṭṭhoti ete dve bhātaro .
Āhacca aṭṭhāsi uḷāraṃ buddhārammaṇaṃ pītiṃ uppādetvā .
Satta sīhanāde naditvāti mammacchedakānampi akkosaparibhāsānaṃ khamane santosābhāvadīpanaṃ , pāṇippahārassa , leḍḍuppahārassa , daṇḍappahārassa , satthappahārassa , jīvitavoropanassa , khamane santosābhāvadīpanañcātiV2.17 evaṃ satta sīhanāde naditvā .
Catūsu ṭhānesu vasitattā pāḷiyaṃ vasanaṭṭhānaṃ anuddesikaṃ katvā ‘‘ sunāparantasmiṃ janapade viharati ’’ icceva vuttaṃ .
Catūsu ṭhānesu vasitattā pāḷiyaṃ vasanaṭṭhānaṃ anuddesikaṃ katvā ‘‘ sunāparantasmiṃ janapade viharati ’’ icceva vuttaṃ . Catūsu ṭhānesūti abbuhatthapabbate , samuddagirivihāre , mātulagirimhi , makuḷakārāmavihāreti imesu catūsu ṭhānesu .
Tan ti caṅkamaṃ āruyha koci bhikkhu caṅkamituṃ samattho natthi mahatā samuddaparissayena bhāvanāmanasikārassa anabhisambhuṇanato .
Uppātikan ti uppātakaraṃ mahāsaṅkhobhaṃ uṭṭhapetvā .
Sammukheti anilapadese .
Sammukheti anilapadese .
Paṭivedesun ti pavedesuṃ .
Āraddhakālato paṭṭhāyāti maṇḍalamāḷassa kātuṃ pathavīmitakālato pabhuti .
Saccabandhena pañcasatāni paripūretuṃ ‘‘ ekūnapañcasatānan ’’ ti vuttaṃ .
Gandhakuṭin ti jetavanamahāvihāre mahāgandhakuṭiṃ .
Saccabandhanāmoti saccabandhe pabbate ciranivāsitāya ‘‘ saccabandho ’’ tveva laddhanāmo .
Arahattaṃ pāpuṇīti pañcābhiññāparivāraṃ arahattaṃ adhigacchi . Tenāha ‘‘ maggenevassa abhiññā āgatā ’’ ti .
Tasmiṃ sannipatitā mahājanā keci sotāpannā , keci sakadāgāmino , keci anāgāmino , keci arahanto ahesuṃ . Tatthāpi keci tevijjā , keci chaḷabhiññā , keci paṭisambhidappattā ahesuṃ . Taṃ sandhāya vuttaṃ ‘‘ mahājanassa bandhanamokkho jāto ’’ ti . Ye pana tattha saraṇagamanapañcasīladasasīlasamādānena laddhānuggahā , tesaṃ devatānañca vasena ‘‘ mahantaṃ buddhakolāhalaṃ ahosī ’’ ti vuttaṃ .
AruṇaṃM2.299 pana mahāgandhakuṭiyaṃyeva uṭṭhapesi devatānuggahatthañceva kulānudayāya ca .
Apāyamagge otārito ‘‘ koci lokassa sajitā atthi , tassa vasena pavattisaṃhārā honti , tenevāyaṃ pajā sanāthā hoti , taṃ yuñjati ca tasmiṃ tasmiṃ kamme ’’ ti micchāgāhehi .
Paricaritabbaṃ yāci ‘‘ ettha mayā ciraṃ vasitabban ’’ ti .
Chaṭṭhan ti bāhiyasuttaṃ . Taṃ uttānameva heṭṭhā vuttanayattā . Puṇṇasuttādivaṇṇanā niṭṭhitā .
Chaṭṭhan ti bāhiyasuttaṃ . Taṃ uttānameva heṭṭhā vuttanayattā .