410. Bimbisārassa
M2.389V2.100 upāsikāti bimbisārassa orodhabhūtā upāsikā .Paṇḍiccaṃ sikkhitabhāvena .
Veyyattiyaṃ visāradabhāvena .
Visāradā nāma tihetukapaṭisandhisiddhasābhāvikapaññā , tāya samannāgatā .
Acchiddakagaṇanāya kusaloti navantagaṇanāya kusalo .
Aṅgulimuddāya gaṇanāya kusaloti aṅgulikāya eva gaṇanāya kusalo seyyathāpi pādasikā .
Piṇḍagaṇanāyāti saṅkalanapaṭuppannakārino piṇḍavasena gaṇanā .
Tathāgatoti khīṇāsavo , tathāgataṃ sandhāya pucchatīti khīṇāsavoti cassa arahattaphalavasibhāvitakhandhe upādāya ayaṃ paññatti hoti .
Tesu khandhesu sati khīṇāsavā sattasaṅkhātā hontīti vohārena paññapetuṃ sakkā bhaveyya , asantesu na sakkā , tasmā paraṃ maraṇāti vuttattā tesaṃ abhāvā ‘‘ abyākatametan ’’ ti vuttaṃ .
Yadi evaṃ tesaṃ abhāvato ‘‘ na hoti tathāgato paraṃ maraṇā ’’ ti puṭṭhāya ‘‘ āmā ’’ ti paṭijānitabbā siyā , taṃ pana sattasaṅkhātassa pucchitattā na paṭiññātanti daṭṭhabbaṃ .
Yena rūpenāti sattatathāgate vuttarūpaṃ sabbaññutathāgate paṭikkhipituṃ ‘‘ taṃ rūpan ’’ tiādi vuttaṃ .
Yaṃ upādāyāti yaṃ khandhapañcakaṃ upādāya .
Tadabhāvenāti tassa khandhapañcakassa abhāvena .
Tassā paññattiyāti sattapaññattiyā abhāvaṃ .
Niruddhaṃ na nidasseti .
Khemāya theriyā vuttaṃ paṭhamaṃ suttaṃ bhagavato seṭṭhatthadīpanato aggapadāvacaraṃva hotīti vuttaṃ ‘‘ aggapadasmin ’’ ti .
Khemāsuttavaṇṇanā niṭṭhitā .
2. Anurādhasuttavaṇṇanā
411. Idha saḷāyatanavagge saṅgāyanavasena saṅgītikārehi vuttaṃ .
3-8.Paṭhamasāriputtakoṭṭhikasuttādivaṇṇanā
412-417.
Rūpamattan ti
M2.390V2.101 ettha matta -saddo visesanivattiattho .
Ko pana so visesoti ?
Yo bāhiraparikappito idha tathāgatoti vuccamāno attā .Anupalabbhiyasabhāvoti anupalabbhiyattā .
Paṭhamasāriputtakoṭṭhikasuttādivaṇṇanā niṭṭhitā .
9. Kutūhalasālāsuttavaṇṇanā
418. Nānāvidhan ti taṃtaṃdiṭṭhivādapaṭisaṃyuttaṃ aññampi vā nānāvidhaṃ tiracchānakathaṃ .
Bahūnaṃ kutūhaluppattiṭṭhānatoti yojanā .
Yāva ābhassarabrahmalokā gacchatīti agginā kappavuṭṭhānakāle gacchati , taṃ sandhāya vuttaṃ .
Imañca kāyan ti imaṃ rūpakāyaṃ .
Cuticittena nikkhipatīti cuticittena bhijjamānena nikkhipati .
Cuticittassa hi oraṃ sattarasamassa cittassa uppādakkhaṇe uppannaṃ kammajarūpaṃ cuticittena saddhiṃ nirujjhati , tato paraṃ kammajarūpaṃ na uppajjati .
Yadi uppajjeyya , maraṇaṃ na siyā , cuticittaṃ rūpaṃ na samuṭṭhāpeti , āhārajassa ca asambhavo eva , utujaṃ pana vattateva .
Yasmā paṭisandhikkhaṇe satto aññataraṇāya upapajjati nāma , cutikkhaṇe paṭisandhicittaṃ aladdhaṃ aññataraṇāya , tasmā vuttaṃ ‘‘ cutikkhaṇe … pe … hotī ’’ ti .
Kutūhalasālāsuttavaṇṇanā niṭṭhitā .
10. Ānandasuttavaṇṇanā
419. Tesaṃ laddhiyāti tesaṃ sassatavādānaṃ laddhiyā saddhiṃ etaṃ ‘‘ atthattā ’’ ti vacanaṃ ekaṃ abhavissa .
Tato eva anulomaṃ taṃ nābhavissa ñāṇassāti asāraṃ etanti adhippāyo .
Api nu metassāti me etassa anattāti vipassanāñāṇassa anulomaṃ api nu abhavissa , vilomakameva tassa siyāti attho .
Ānandasuttavaṇṇanā niṭṭhitā .
11. Sabhiyakaccānasuttavaṇṇanā
420. Yassapa ’ ssāti
M2.391V2.102 pāṭhassa ayaṃ piṇḍattho ‘‘ āvuso ’’ tiādi .
Tatthāyaṃ sambandho – āvuso , yassapi puggalassa tīṇi vassāni vuṭṭho , ettakena kālena ‘‘ hetumhi sati rūpītiādipaññāpanā hoti , asati na hotī ’’ ti ettakaṃ byākaraṇaṃ bhaveyya , tassa puggalassa ettakameva bahu , ko pana vādo atikkante !Ito atikkante dhammadesanānaye vādoyeva vattabbameva natthīti therassa pañhabyākaraṇaṃ sutvā paribbājako pītisomanassaṃ pavedesi .
Sabhiyakaccānasuttavaṇṇanā niṭṭhitā .
Abyākatasaṃyuttavaṇṇanā niṭṭhitā .
Sāratthappakāsiniyā saṃyuttanikāya-aṭṭhakathāya
Saḷāyatanavaggavaṇṇanāya līnatthappakāsanā samattā .