3. Aṭṭhasatapariyāyavaggo
1. Sīvakasuttavaṇṇanā
269. Cūḷā pana assa mahatī atthi savisesā , tasmā ‘‘ moḷiyasīvako ’’ ti vuccati .
Channaparibbājakoti kambalādinā kopīnapaṭicchādakaparibbājako .
Pittapaccayānīti pittahetukāni
V2.74 .‘‘ Tisso vedanā ’’ ti vatvā tāsaṃ sambhavaṃ dassetuṃ ‘‘ kathan ’’ tiādi vuttaṃ .
Kusalavedanā uppajjati pittapaccayā .
Pittabhesajjaṃ karissāmīti bhesajjasambharaṇatthañceva tadatthaṃ āmisakiñjakkhasambharaṇatthañca pāṇaṃ hanatīti yojanā .
Majjhatto bhesajjakaraṇe udāsīno .
Tasmāti yasmā pittādipaccayahetukanti attano ca lokassa ca paccakkhaṃ atidhāvanti ye samaṇā vā brāhmaṇā vā , tasmā tesaṃ micchā .
Pittādīnaṃ tiṇṇampi samodhānasannipāte jātāni sannipātikāni .
Purimautuno visadiso utuvipariṇāmoti āha ‘‘ visabhāgaututo jātānī ’’ ti
M2.361 .Anudako thaddhalūkhabhūmivibhāgo jaṅgaladeso , vuttavipariyāyena anupadeso veditabbo .
Malayaṃ himasītabahulo , itaro uṇhabahulo .
Attano pakaticariyānaṃ visamaṃ kāyassa pariharaṇavasena , jātāni pana asayhasahanaadesaakālacaraṇādinā veditabbānīti āha ‘‘ mahābhāravahanā ’’ tiādi .
Parassa upakkamato nibbattāni opakkamikānīti āha –
‘‘ ayaṃ coro vā ’’ tiādi .
Kevalan ti bāhirapaccayaṃ anapekkhitvā kevalaṃ teneva .
Tenāha ‘‘ kammavipākatova jātānī ’’ ti .
Sakkā paṭibāhituṃ patīkārena .
Lokavohāro nāma kathito pittasamuṭṭhānādisamaññāya lokasiddhattā .
Kāmaṃ sarīrasannissitā vedanā kammanibbattāva , tassā pana paccuppannapaccayavasena evamayaṃ lokavohāroti vuttañceva gahetvā paravādapaṭisedho katoti daṭṭhabbaṃ .
2-10.Aṭṭhasatasuttādivaṇṇanā
270-278.
Vedanānaṃ aṭṭhādhikaṃ sataṃ , tassa aṭṭhasatassa tabbhāvassa pariyāyo kāraṇaṃ ettha atthīti aṭṭhasatapariyāyo , suttaṃ .
Tenāha ‘‘ aṭṭhasatassa kāraṇabhūtan ’’ ti .
Dhammakāraṇan ti pariyattidhammabhūtaṃ kāraṇaṃ .
Kāyikāti pañcadvārakāyikā .
Tenāha ‘‘ kāmāvacareyeva labbhantī ’’ ti , kāmabhūmikāti attho .
Arūpāvacare natthi , tibhūmikāti attho .
Tenāha –
‘‘ arūpe tikacatukkajjhānaṃ uppajjati , tañca kho lokuttaraṃ , na lokiyan ’’ ti .
Itarā upekkhāvedanā .
Upavicaranti upecca pajjantīti attho .
Taṃsampayuttānan ti vicārasampayuttānaṃ .
Paṭilābhatoti paṭiladdhabhāvato .
Paṭilābhatoti paṭiladdhabhāvato .
Samanupassatoti paccavekkhato passato .
Atītaṃ khaṇattayātikkamena atikkantaṃ , niruddhappattiyā niruddhaṃ , pakativijahanena vipariṇataṃ .
Samanussaratoti
V2.75 cintayato .Gehassitan ti kāmaguṇanissitaṃ .
Kāmaguṇā hi idha gehanissitadhammena gehapariyāyena vuttā .
Vipariṇāmavirāganirodhan ti
M2.362 vipariṇāmanaṃ virajjanalakkhaṇaṃ nirujjhanañca viditvā .Vipariṇāmavirāganirodhan ti
M2.362 vipariṇāmanaṃ virajjanalakkhaṇaṃ nirujjhanañca viditvā .
Pubbeti atīte .
Etarahīti idāni vattamānā .
Sammappaññāya passatoti vipassanāpaññāya ceva maggapaññāya ca yāthāvato passato .Ussukkāpetun ti vipassanaṃ paṭṭhapetvā maggapaṭivedhaṃ pāpetuṃ .
Nibbānaṃ uddissa pavattitattā nekkhammassitasomanassāni nāma .
Lokāmisapaṭisaṃyuttānan ti kāmaguṇanissitānaṃ .
Tadāyatanan ti taṃ āyatanaṃ taṃ kāraṇaṃ arahattaṃ .
Anuttaresu vimokkhesūti ariyaphaladhammesu .
Tadāyatanan ti taṃ āyatanaṃ taṃ kāraṇaṃ arahattaṃ .
Anuttaresu vimokkhesūti ariyaphaladhammesu .
Pihan ti adhigamicchaṃ .
Upekkhāti somanassarahitaaññāṇupekkhā .
Bālyayogato bālassa , tato eva mūḷhassa puthujjanassa .
Kilesodhīnaṃ maggodhīhi ajitattā anodhijinassa .
Upekkhāti somanassarahitaaññāṇupekkhā .
Bālyayogato bālassa , tato eva mūḷhassa puthujjanassa .
Kilesodhīnaṃ maggodhīhi ajitattā anodhijinassa .
Sattamabhavādito uddhaṃ pavattanavipākassa ajitattā avipākajinassa .
Anekādīnave vaṭṭe ādīnavassa ajānanena anādīnavadassāvino .
Paṭipattipaṭivedhabāhusaccābhāvena assutavato puthujjanassa .
Rūpaṃ sā nātivattati na atikkamati ñāṇasampayuttābhāvato .
Sabbasaṅgāhakoti sabbadhamme saṅgaṇhanako .
Tatiyādīni yāva dasamā heṭṭhā vuttanayattā uttānatthāneva .
Aṭṭhasatasuttādivaṇṇanā niṭṭhitā .
11. Nirāmisasuttavaṇṇanā
Sabbasaṅgāhakoti sabbadhamme saṅgaṇhanako .
Tatiyādīni yāva dasamā heṭṭhā vuttanayattā uttānatthāneva .
Aṭṭhasatasuttādivaṇṇanā niṭṭhitā .
11. Nirāmisasuttavaṇṇanā
279. Ārammaṇato sampayogato ca kilesāmisena sāmisā .
Nirāmisāyāti nissakkavacanaṃ .
Nirāmisatarāvāti ekaṃsavacanaṃ tassā tathā nissametabbatāya .
Sā hi pīti sabbaso santakilesāmise santāne pavattiyā accantasabhāvadhammārammaṇavisayatāya sayampi sātisayaṃ santasabhāvākārena pavattiyā nirāmisāyapi nirāmisatarā vuttā .
Tenāha ‘‘ nanu cā ’’ tiādi .
Idāni tamatthaṃ upamāya sādhetuṃ ‘‘ yathā hī ’’ tiādimāha .
Appaṭihārikan ti paṭiharaṇarahitaṃ appaṭihāraṃ , kenaci anāvaṭanti attho .
Sesavāresūti sukhavāraupekkhāvāresu .
Vimokkhavāro pana na atidiṭṭho itarehi visadisattā .
Tenāha ‘‘ vimokkhavāre panā ’’ tiādi .
Rūpapaṭisaṃyuttoti bhāvitarūpapaṭisaṃyutto .
Sāmiso nāma yasmā sāmisarūpapaṭibaddhavutti
V2.76 ceva sāmisarūpapaṭibhāgañcaM2.363 , tasmā ‘‘ rūpāmisan ’’ ti vuccati , tena rūpāmisena sāmiso nāma .
Arūpāmisassa abhāvato arūpapaṭisaṃyutto vimokkho nirāmiso nāma .Nirāmisasuttavaṇṇanā niṭṭhitā .
Aṭṭhasatapariyāyavaggavaṇṇanā niṭṭhitā .
Vedanāsaṃyuttavaṇṇanā niṭṭhitā .