124-126.

Dvīsūti imasmiṃ gahapativagge paṭhamadutiyesu tatiye ca vuttatthameva pāṭhajātaṃ apubbaṃ natthīti attho .

4-5.

Bhāradvājasuttādivaṇṇanā

127-128.

Kāmaṃ aññepi pabbajitā yuttakāle piṇḍaṃ ulamānā carantiyeva , ayaṃ pana odarito , teneva kāraṇena pabbajitoti dassento ‘‘ piṇḍaṃ ulamāno ’’ tiādimāha .

Ghaṃsantovāti bhūmiyaṃ ghaṃsanto eva pattaṃ ṭhapeti . Parikkhīṇan ti samantato parikkhīṇaṃ . Nāḷiko … pe … jātaṃ , atirekapattaṭṭhapanassa paṭikkhittattā aññaṃ na gaṇhāti .

‘‘ Indriyabhāvanan ti cakkhādipañcindriyabhāvanan ’’ ti keci vadanti , tathā vipassanābhinivesaṃ katvā uparivipassanaṃ vaḍḍhitvāti adhippāyo . Apare pana ‘‘ saddhāpañcamānaṃ indriyānaṃ vasena vipassanābhinivesaṃ katvā tena sukhena abhiññāpahānānaṃ sampādanavasena indriyaṃ bhāvetvā ’’ ti vadanti .

UpasaṅkamatītiM2.311V2.29 ettha yathā so rājā upasaṅkami , taṃ āgamanato paṭṭhāya dassetuṃ ‘‘ thero kirā ’’ tiādi āraddhaṃ .

Mahāpānaṃ nāma aññaṃ kammaṃ akatvā pānapasuto hutvā sattāhaṃ tadanurūpaparijanassa surāpivanaṃ . Tenāha ‘‘ mahāpānaṃ nāma pivitvā ’’ ti .

Sālithusehīti rattasālithusehi . Ḍayhamānaṃ viya kipillikadaṃsanajātāhi dukkhavedanāhi .

Mukhasattīhi vijjhiṃsu vallabhatāya . Itthilolo hi so rājā .

Paveṇin ti tesaṃ samādānapaveṇiṃ brahmacariyapabandhaṃ . Paṭipādentīti sampādenti .

Garukārammaṇan ti garukātabbaārammaṇaṃ , avītikkamitabbārammaṇanti attho . Assāti rañño .

Cittaṃ anotarantan ti pasādavīthiṃ anotarantaṃ anupagacchantaṃ .

Viheṭhetun ti vibādhituṃ .

Lobhassa aparāparuppattiyā bahuvacanavasena ‘‘ lobhadhammā ’’ ti vuttaṃ .

Uppajjantītipi attho yeva , yasmā uppajjamāno lobhadhammo attano hetupaccaye pariggahāpento jānāpento viya sahati pavattatīti .

Imameva kāyan ti ettha samūhatthe eva kāya -saddo gabbhāsayādiṭṭhānesu uppajjanadhammasamūhavisayattā , itare pana kāyūpalakkhitatāya ‘‘ kāyo ’’ ti veditabbā .

Uttānameva heṭṭhā vuttanayattā .

Bhāradvājasuttādivaṇṇanā niṭṭhitā . 6. Ghositasuttavaṇṇanā

129. Rūpā ca manāpāti nīlādibhedā rūpadhammā ca manasā manuññā piyarūpā saṃvijjanti , idañca sukhavedanīyassa phassassa sabhāvadassanatthaṃ . Evaṃ ‘‘ rūpā ca manāpā upekkhāvedaniyā ’’ ti etthāpi yathārahaṃ vattabbaṃ .

Cakkhuviññāṇa … pe … phassan ti vuttaṃ . Upanissayakoṭiyā hi cakkhuviññāṇasampayuttaphasso sukhavedanīyo , na sahajātakoṭiyā . Tenāha – ‘‘ ekaṃ phassaṃ paṭicca javanavasena sukhavedanā uppajjatī ’’ ti .

Sesapadesūti ‘‘ saṃvijjati kho , gahapati , sotadhātū ’’ ti āgatesu pañcasu koṭṭhāsesu .

TevīsatiM2.312 dhātuyo kathitā channaṃ dvārānaṃ vasena vibhajjagahaṇena .

Vatthunissitan ti hadayavatthunissitaṃ . Pañcadvāre vīsati , manodvāre tisso evaṃ tevīsati .

7-8.

Hāliddikānisuttādivaṇṇanā

130-131.

TaṃV2.30 itthetan ti cakkhunā yaṃ rūpaṃ diṭṭhaṃ , taṃ itthanti attho .

Taṃ sukhavedaniyan ti taṃ sukhavedanāya upanissayakoṭiyā paccayabhūtaṃ cakkhuviññāṇañceva , yo ca yathārahaṃ upanissayakoṭiyā vā , anantaro ce anantarakoṭiyā vā , sahajāto ce sampayuttakoṭiyā vā , sukhavedanāya paccayo phasso . Taṃ sukhavedaniyañca phassaṃ paṭicca uppajjati sukhavedanāti yojanā .

Esa nayo sabbattha sabbesu sesesu sattasu vāresu .

Manodhātuyeva vā samānāti abhidhammanayena . Suttantanayena pana suññataṭṭhena nissattanijjīvaṭṭhena ca manodhātusamaññaṃ labhateva .

Aṭṭhamaṃ uttānameva heṭṭhā vuttanayattā . Hāliddikānisuttādivaṇṇanā niṭṭhitā .

9. Lohiccasuttavaṇṇanā

132. Tepi māṇavakātveva vuttā , na brāhmaṇakumārā eva .

Seleyyakānīti aññamaññaṃ silissanalaṅghanakīḷanāni .

Upaṭṭhānavasena ibhaṃ harantīti ibbhā , hatthigopakā . Te pana nihīnakuṭumbassa bhoggaṃ upādāya gahapatibhāvaṃ upādāya ‘‘ gahapatikā ’’ tipi vuccantīti āha ‘‘ gahapatikā ’’ ti .

Kaṇhāti kaṇhābhijātikā .

Raṭṭhaṃ bharantīti yasmiṃ raṭṭhe vasanti , tassa raṭṭhassa baliṃ bharaṇena , attano vā kuṭumbassa bharaṇena bharatā .

Pariyāyantāti parito saṃcarantā kīḷanti .

Sīlajeṭṭhakāti sīlappadhānā .

Ye purāṇaṃ saranti , te sīluttamā ahesuṃ .

Dvārāni cakkhādidvārāni .

ApakkamitvāM2.313 apetā virahitā hutvā .

Visamānīti vigatasamāni duccaritasabhāvāni .

Nānāvidhadaṇḍā nānāvidhadaṇḍanipātā .

Anāhārakāti kiñci abhuñjanakā .

Paṅko viya paṅko , malaṃ . Dantapaṅko purimapadalopena paṅkoti vuttoti ‘‘ paṅko nāma dantamalan ’’ ti vuttaṃ .

Ajehi kātabbakānaṃ akopetvā karaṇaṃ samādānavasena vataṃ . Esa nayo sesesupi .

Kohaññaṃ nāma attani vijjamānadosaṃ paṭicchādetvāV2.31 asantaguṇapakāsanāti āha – ‘‘ paṭicchanna … pe … kohaññañcevā ’’ ti .

Parikkhārabhaṇḍakavaṇṇāti parikkhārabhaṇḍā kappakāti . Te ca kho attano jīvikatthāya āmisakiñjakkhassa attanibandhanatthāya amocanatthāya katā .

Akhilan ti cetokhilarahitaṃ brahmavihāravasena . Tenāha ‘‘ mudu athaddhan ’’ ti .

Adhimuttoti abhirativasena yuttapayutto .

Parittacittoti parito khaṇḍitacitto .

Appamāṇacittoti ettha ‘‘ ko ayan ’’ ti paṭikkhituṃ sakkuṇeyyacitto .

Lohiccasuttavaṇṇanā niṭṭhitā .

10. Verahaccānisuttavaṇṇanā

133. Brāhmaṇiṃ dhammasavanāya codento māṇavako ‘‘ yagghe ’’ ti avoca . Tenāha ‘‘ yaggheti codanatthe nipāto ’’ ti .

Verahaccānisuttavaṇṇanā niṭṭhitā . Gahapativaggavaṇṇanā niṭṭhitā .