Vīṇopamasuttavaṇṇanā niṭṭhitā .
10. Chappāṇakopamasuttavaṇṇanā
247. Vaṇasarīroti vaṇitasarīro .
Pakkattāti kuthitattā .
Saradaṇḍesu sarasamaññāti kaṇḍa-saddo sarapariyāyoti āha –
‘‘ saravananti kaṇḍavanan ’’ ti .
Arugatto … pe … veditabbo guṇasarīrassa khaṇḍachiddasīlādīhi heṭṭhā majjhe uparibhāge ca bhedavisamacchinnavikāradosattā .
Ettha
M2.348 kusā ‘‘ kaṇṭakā ’’ ti adhippetā kaṇṭakasadisattā , kusatiṇānaṃ eva vā vuttākārapadeso ‘‘ kusakaṇṭako ’’ ti vutto .Gāmavāsīnaṃ vijjhanaṭṭhenāti nārahova hutvā tesaṃ kārānaṃ paṭiggahaṇavasena pīḷanaṭṭhena .
Pakkhin ti hatthiliṅgasakuṇaṃ .
Tassa kira hatthisoṇḍasadisaṃ mukhaṃ , tasmā ‘‘ hatthisoṇḍasakuṇan ’’ ti vuttaṃ .
Vissajjeyyāti rajjuyā yathābaddhaṃ eva vissajjeyya .
Ḍetukāmoti uppatitukāmo .
Bhogehīti attano sarīrabhogehi .
Maṇḍalaṃ bandhitvāti yathā sarīraṃ maṇḍalākārena tiṭṭhati , evaṃ katvā .
Supissāmīti niddaṃ okkamissāmi .
Disā disan ti disato disaṃ .
Cha pāṇakā viya cha āyatanāni nānajjhāsayattā , nānajjhāsayatā ca nesaṃ nānāvisayaninnatāya daṭṭhabbā .
Daḷharajju viya taṇhā tesaṃ bandhanato .
Majjhe gaṇṭhi viya avijjā bandhanassa dubbinimmocanahetuto .
Ārammaṇaṃ balavaṃ hoti manuññabhāvena ceva tattha taṇhābhinivesassa daḷhabhāvena ca .
Sarikkhakena vā upamāya āharaṇapakkhe .
Appanāti saṃsandanā .
Pāḷiyaṃyeva appitā upamā ‘‘ evameva kho ’’ tiādinā .
Rūpacittādivisamaninnattā cakkhussa visamajjhāsayatā .
Esa nayo sesesupi .
Kaṇṇacchiddakūpaketi
V2.63 kaṇṇacchiddasaññite āvāṭe .
Tassāti sotassa .
Paccayo hotīti upanissayo hoti tena vinā saddaggahaṇassa abhāvato .‘‘ Ajaṭākāsopi vaṭṭati evā ’’ ti vatvā tassa paccayabhāvaṃ dassetuṃ ‘‘ antoleṇasmin ’’ tiādi vuttaṃ .
Dhātuparamparā ghaṭṭentoti bhūtaparamparāsaṅghaṭṭento .
Evaṃ santeti evaṃ bhūtaparamparāvasena sadde sotapathamāgacchante .
Sampattagocaratā hoti sotassa .
Ghānādīnaṃ viya ‘‘ dūre saddo ’’ ti jānanaṃ na sambhaveyya sampattagāhibhāvato .
Tathā tathā jānanākāro hoti manoviññāṇassa gahaṇākāravisesato .
Sotaviññāṇappavatti pana ubhayattha samānāva .
Dūre ṭhitopi saddo tādise ṭhāne
M2.349 paṭighosādīnaṃ paccayo hoti ayokanto viya ayocalanassāti daṭṭhabbaṃ .
Dhammatāti dhammasabhāvo , saddassa so sabhāvoti attho .Tato tato savanaṃ hoti ākāsasaññitassa upanissayassa labbhanato .
Yadi pana sotaṃ sampattagāhī siyā , cittasamuṭṭhānasaddo sotaviññāṇassa ārammaṇapaccayo na siyā .
Paṭṭhāne ca avisesena ‘‘ saddāyatanaṃ sotaviññāṇassa ārammaṇapaccayena paccayo ’’ ti vutto , bahiddhā ca cittajassa saddassa sambhavo natthi .
Atha vā cittajo saddo dhātuparamparāya sotapasādaṃ ghaṭṭeti , na so cittajo saddo , yo paramparāya pavatto .
Utujo hi so , tasmā yathuppanno saddo , tattha ṭhitova sotapasādassa āpāthaṃ āgacchatīti niṭṭhamettha gantabbaṃ .
Tena vuttaṃ ‘‘ asampattagocaramevetan ’’ ti .
Tadā ekaggacittataṃ āpajjati parissayānaṃ abhāvato .
Nāsacchiddasaṅkhātaākāsasannissaye vattanato ghānaṃ ākāsajjhāsayaṃ vuttaṃ .
Vātena vinā gandhagahaṇassa asambhavato vātūpanissayagandhagocaraṃ .
Tenāha ‘‘ tathā hī ’’ tiādi .
Gāmato laddhabbaṃ āhāraṃ gāmaṃ , tanninnatāya gāmajjhāsayatā vuttā .
Tathā hi jīvitanimittaṃ raso jīvitaṃ , tasmiṃ ninnatāya taṃ avhāyatīti jivhā .
Na sakkā kheḷena atemitassa rasaṃ jānituṃ , tasmā āposannissitarasārammaṇā jivhāti .
Āmakasusānato bahi .
Upādiṇṇakajjhāsayoti upādiṇṇakaninno .
Kāyapasādasannissayabhūtāya pathaviyā phoṭṭhabbārammaṇe ghaṭite eva tattha viññāṇuppatti , na aññathāti vuttaṃ ‘‘ pathavīsannissitaphoṭṭhabbārammaṇo ’’ ti .
Tathā hītiādi kāyassa upādiṇṇakajjhāsayatāya sādhakaṃ
V2.64 .Ajjhattikabāhirāti ajjhattikā bāhirā vā .
Assāti kāyassa .
Susanthatassātiādi tassa pathaviyā paccayabhāvadassanaṃ .
Nānajjhāsayoti nānārammaṇaninno .
Tena manassa makkaṭassa viya anavaṭṭhitataṃ dasseti .
Tenāha ‘‘ diṭṭhapubbepī ’’ tiādi .
Mūlabhavaṅga ggahaṇena piṭṭhibhavaṅgaṃ nivatteti .
Assāti manassa .
Evaṃ kiriyamayaṃ viññāṇaṃ daṭṭhabbaṃ .
Nānattan ti bhedo .
Yathārucippavattiyā
M2.350 nivāraṇavasena baddhānaṃ .
Nibbisevanabhāvan ti lolatāsaṅkhātaparipphandassa abhāvaṃ .
Nākaḍḍhatīti savisaye rūpārammaṇe cittasantānaṃ , taṃsamaṅginaṃ vā puggalaṃ nākaḍḍhati .
Pubbabhāgavipassanāva kathitā āyatanamukhena ‘‘ evañhi vo , bhikkhave , sikkhitabban ’’ ti vuttattā .