Issues
Select Version
Catukkanipātapāḷi
Catukkanipātapāḷi

(16)1. Indriyavaggo

Author: _System_commentary_ @ Administrator

(16)1. Indriyavaggo

1. Indriyasuttādivaṇṇanā

151. CatutthassaV2.337M2.340 paṭhame saddhādhurena indaṭṭhaṃ karotīti saddhindriyaṃ . Sesesupi eseva nayo .
Dutiye assaddhiye akampanaṭṭhena saddhābalaṃ . Sesesupi eseva nayo .

Tatiye anavajjabalan ti niddosabalaṃ . Saṅgahabalan ti saṅgaṇhitabbayuttakānaṃ saṅgaṇhanabalaṃ . Catutthapañcamāni uttānāneva . 6. Kappasuttavaṇṇanā

156. Chaṭṭhe saṃvaṭṭatīti ettha tayo saṃvaṭṭā āposaṃvaṭṭo , tejosaṃvaṭṭo , vāyosaṃvaṭṭoti . Tisso saṃvaṭṭasīmā ābhassarā , subhakiṇhā , vehapphalāti . Yadā kappo tejena saṃvaṭṭati , ābhassarato heṭṭhā agginā ḍayhati . Yadā āpena saṃvaṭṭati , subhakiṇhato heṭṭhā udakena vilīyati . Yadā vātenaP3.135 saṃvaṭṭati , vehapphalato heṭṭhā vātena viddhaṃsati . Vitthārato pana sadāpi ekaṃ buddhakkhettaṃ vinassati . Ayamettha saṅkhepo , vitthārakathā pana visuddhimagge ( visuddhi .2.403-404 ādayo ) vuttanayeneva veditabbā .
157. Sattame vighātavāti mahicchāpaccayena vighātena dukkhena samannāgato . Asantuṭṭhoti catūsu paccayesu tīhi santosehi asantuṭṭho .
Anavaññappaṭilābhāyāti parehi anavajānanassa paṭilābhatthāya . Lābhasakkārasilokappaṭilābhāyāti susaṅkhatacatupaccayasaṅkhātassa lābhasakkārassaV2.338 ceva vaṇṇabhaṇanasaṅkhātassa silokassa ca paṭilābhatthāya .
Saṅkhāya kulāni upasaṅkamatīti ‘‘ iti maṃ ete jānissantī ’’ ti jānanatthāya kulāni upasaṅkamati . Sesapadesupi eseva nayo .

8. Parihānisuttavaṇṇanā

158. AṭṭhameM2.341 gambhīresūti atthagambhīresu . Ṭhānāṭhānesūti kāraṇākāraṇesu . Na kamatīti nāvagāhati nappavattati . Paññācakkhūti ettha uggahaparipucchāpaññāpi vaṭṭati , sammasanappaṭivedhapaññāpi vaṭṭatiyeva .

9. Bhikkhunīsuttavaṇṇanā

159. Navame ehi tvan ti there paṭibaddhacittā taṃ pahiṇituṃ evamāha .
Sasīsaṃ pārupitvāti saha sīsena kāyaṃ pārupitvā . Mañcake nipajjīti vegena mañcakaṃ paññāpetvā tattha nipajji .
EtadavocātiP3.136 tassākāraṃ sallakkhetvā lobhappahānatthāya saṇheneva asubhakathaṃ kathetuṃ etaṃ avoca .
Āhārasambhūtoti āhārena sambhūto āhāraṃ nissāya vaḍḍhito .
Āhāraṃ nissāya āhāraṃ pajahatīti paccuppannaṃ kabaḷīkārāhāraṃ nissāya taṃ evaṃ yoniso sevamāno pubbakammasaṅkhātaṃ āhāraṃ pajahati . Paccuppannepi pana kabaḷīkārāhāre nikantitaṇhā pajahitabbā .
Taṇhaṃ pajahatīti idāni evaṃ pavattaṃ paccuppannataṇhaṃ nissāya vaṭṭamūlikaṃ pubbataṇhaṃ pajahati . Ayaṃ pana paccuppannataṇhā kusalā akusalāti ? Akusalā . Sevitabbā na sevitabbāti ? Sevitabbā . Paṭisandhiṃ ākaḍḍhati nākaḍḍhatīti ? Nākaḍḍhati . Etissāpi pana paccuppannāya sevitabbataṇhāya nikanti pajahitabbāyeva .
So hi nāma āyasmā āsavānaṃ khayā upasampajja viharissati , kimaṅgaṃ panāhan ti ettha kimaṅgaṃ panāti kāraṇaparivitakkanametaṃ . Idaṃ vuttaṃ hoti – so āyasmā arahattaphalaṃ sacchikatvā viharissati , ahaṃ kena kāraṇena na sacchikatvā viharissāmi . Sopi hi āyasmā sammāsambuddhasseva putto , ahampi sammāsambuddhasseva putto , mayhampetaṃ uppajjissatīti .
Mānaṃ nissāyāti idaṃ evaṃ uppannasevitabbamānaṃV2.339 nissāya . MānaṃP3.137 pajahatīti vaṭṭamūlakaṃ pubbamānaṃ pajahati . Yaṃ nissāya panesa taṃ pajahati , sopi taṇhā viya akusalo ceva sevitabbo ca , no ca paṭisandhiṃ ākaḍḍhati . Nikanti pana tasmimpi pajahitabbāva .
SetughātoM2.342 vutto bhagavatāti padaghāto paccayaghāto buddhena bhagavatā kathito .
Iti imehi catūhi aṅgehi there desanaṃ vinivaṭṭente tassā bhikkhuniyā theraṃ ārabbha uppanno chandarāgo apagañchi . Sāpi theraṃ khamāpetuṃ accayaṃ desesi , theropissā paṭiggaṇhi . Taṃ dassetuṃ atha kho sā bhikkhunītiādi vuttaṃ .

10. Sugatavinayasuttavaṇṇanā

160. Dasame duggahitan ti uppaṭipāṭiyā gahitaṃ . Pariyāpuṇantīti vaḷañjenti kathenti . Padabyañjanehīti ettha padameva atthassa byañjanato byañjananti vuttaṃ .
Dunnikkhittassāti duṭṭhu nikkhittassa uppaṭipāṭiyā ṭhapitassa . Atthopi dunnayo hotīti aṭṭhakathā nīharitvā kathetuṃ na sakkā hoti .
Bāhulikāti paccayabāhullāya paṭipannā . Sāthalikāti tisso sikkhā sithilaggahaṇena gaṇhanakā . OkkamaneP3.138 pubbaṅgamāti pañca nīvaraṇāni avagamanato okkamananti vuccanti , tattha pubbaṅgamāti attho . Paviveketi tividhe viveke . Nikkhittadhurāti nibbīriyā .
Chinnamūlakoti mūlabhūtānaṃ bhikkhūnaṃ upacchinnattā chinnamūlako . Appaṭisaraṇoti appatiṭṭho .
Iminā nayena pana sabbattha attho veditabbo .
Indriyavaggo paṭhamo .