8. Jambālīsuttavaṇṇanā
178. Aṭṭhame
P3.153 santaṃ cetovimuttin ti aṭṭhannaṃ samāpattīnaṃ aññataraṃ samāpattiṃ .Sakkāyanirodhan ti tebhūmakavaṭṭasaṅkhātassa sakkāyassa nirodhaṃ , nibbānanti attho .
Na pakkhandatīti ārammaṇavasena na pakkhandati .
Sesapadesupi eseva nayo .
Na pāṭikaṅkhoti na pāṭikaṅkhitabbo .
Lepagatenāti lepamakkhitena .
Imasmiñca
M2.353 panatthe nadīpāraṃ gantukāmapurisopammaṃ āharitabbaṃ – eko kira puriso caṇḍasotāya vāḷamacchākulāya nadiyā pāraṃ gantukāmo ‘‘ orimaṃ tīraṃ sāsaṅkaṃ sappaṭibhayaṃ , pārimaṃ tīraṃ khemaṃ appaṭibhayaṃ , kiṃ nu kho katvā pāraṃ gamissāmī ’’ ti paṭipāṭiyā ṭhite aṭṭha kakudharukkhe disvā ‘‘ sakkā imāya rukkhapaṭipāṭiyā gantun ’’ ti manasikatvā ‘‘ kakudharukkhā nāma maṭṭhasākhā honti , sākhāya hatthā na saṇṭhaheyyun ’’ ti nigrodhapilakkharukkhādīnaṃ aññatarassa lākhāya hatthapāde makkhetvā dakkhiṇahatthena ekaṃ sākhaṃ gaṇhi .
Hattho tattheva lagi .
Puna vāmahatthena dakkhiṇapādena vāmapādenāti cattāropi hatthapādā tattheva lagiṃsu .
So adhosiro lambamāno uparinadiyaṃ deve vuṭṭhe puṇṇāya nadiyā sote nimuggo kumbhīlādīnaṃ bhakkho ahosi .
TatthaV2.351 nadīsotaṃ viya saṃsārasotaṃ daṭṭhabbaṃ , sotassa pāraṃ gantukāmapuriso viya yogāvacaro , orimatīraṃ viya sakkāyo , pārimatīraṃ viya nibbānaṃ , paṭipāṭiyā ṭhitā aṭṭha kakudharukkhā viya aṭṭha samāpattiyo , lepamakkhitenaP3.154 hatthena sākhāgahaṇaṃ viya jhānavipassanānaṃ pāripanthike asodhetvā samāpattisamāpajjanaṃ , catūhi hatthapādehi sākhāya baddhassa olambanaṃ viya paṭhamajjhāne nikantiyā laggakālo , uparisote vuṭṭhi viya chasu dvāresu kilesānaṃ uppannakālo , nadiyā puṇṇāya sote nimuggassa kumbhīlādīnaṃ bhakkhabhūtakālo viya saṃsārasote nimuggassa catūsu apāyesu dukkhānubhavanakālo veditabbo .Suddhena hatthenāti sudhotena parisuddhahatthena .
Imasmimpi atthe tādisameva opammaṃ kātabbaṃ – tatheva hi pāraṃ gantukāmo puriso ‘‘ kakudharukkhā nāma maṭṭhasākhā , kiliṭṭhahatthena gaṇhantassa hattho parigaleyyā ’’ ti hatthapāde sudhote katvā ekaṃ sākhaṃ gaṇhitvā paṭhamaṃ rukkhaṃ āruḷho .
Tato otaritvā dutiyaṃ … pe … tato otaritvā aṭṭhamaṃ , aṭṭhamarukkhato otaritvā pārimatīre khemantabhūmiṃ gato .
Tattha ‘‘ imehi rukkhehi pārimatīraṃ gamissāmī ’’ ti tassa purisassa cintitakālo viya yogino ‘‘ aṭṭha samāpattiyo samāpajjitvā samāpattito
M2.354 vuṭṭhāya arahattaṃ gamissāmī ’’ ti cintitakālo , suddhena hatthena sākhāgahaṇaṃ viya jhānavipassanānaṃ pāripanthikadhamme sodhetvā samāpattisamāpajjanaṃ .
Tattha paṭhamarukkhārohaṇakālo viya paṭhamajjhānasamāpattikālo , paṭhamarukkhato oruyha dutiyaṃP3.155 āruḷhakālo viya paṭhamajjhāne nikantiyā abaddhassa tato vuṭṭhāya dutiyajjhānasamāpannakālo … pe … sattamarukkhato oruyha aṭṭhamaṃ āruḷhakālo viya ākiñcaññāyatanasamāpattiyaṃ nikantiyā abaddhassa tato vuṭṭhāya nevasaññānāsaññāyatanasamāpannakālo .
Aṭṭhamarukkhato oruyha pārimatīraṃ khemantabhūmiṃ gatakālo viya nevasaññānāsaññāyatane nikantiyā abaddhassa samāpattito vuṭṭhāya saṅkhāre sammasitvā arahattappattakālo veditabbo .Avijjāppabhedaṃ manasi karotīti aṭṭhasu ṭhānesu aññāṇabhūtāya gaṇabahalamahāavijjāya pabhedasaṅkhātaṃ arahattaṃ manasi karoti .
Na pakkhandatīti ārammaṇavaseneva na pakkhandati .
Jambālīti gāmato nikkhantassa mahāudakassa patiṭṭhānabhūto mahāāvāṭo .
Anekavassagaṇikāti
V2.352 gāmassa vā nagarassa vā uppannakāleyeva uppannattā anekāni vassagaṇāni uppannāya etissāti anekavassagaṇikā .Āyamukhānīti catasso pavisanakandarā .
Apāyamukhānīti apavāhanacchiddāni .
Na āḷippabhedo pāṭikaṅkhoti na pāḷippabhedo pāṭikaṅkhitabbo .
Na hi tato udakaṃ uṭṭhāya pāḷiṃ bhinditvā kacavaraṃ gahetvā mahāsamuddaṃ pāpuṇāti .
Imassa panatthassa vibhāvanatthaṃ uyyānagavesakaopammaṃ āharitabbaṃ .
Eko
P3.156 kira nagaravāsiko kulaputto uyyānaṃ gavesanto nagarato nātidūre naccāsanne mahantaṃ jambāliṃ addasa .
So ‘‘ imasmiṃ ṭhāne ramaṇīyaṃ uyyānaṃ bhavissatī ’’ ti sallakkhetvā kuddālaṃ ādāya cattāripi kandarāni pidhāya apavāhanacchiddāni vivaritvā aṭṭhāsi .
Devo na sammā vassi , avasesaudakaṃ apavāhanacchiddena parissavitvā gataṃ .
Cammakhaṇḍapilotikādīni tattheva pūtikāni jātāni , pāṇakā saṇṭhitā , samantā anupagamanīyā jātā .
Upagatānampi nāsāpuṭe pidhāya pakkamitabbaṃ hotiM2.355 .
So katipāhena āgantvā paṭikkamma ṭhito oloketvā ‘‘ na sakkā upagantun ’’ ti pakkāmi .
Tattha nagaravāsī kulaputto viya yogāvacaro daṭṭhabbo , uyyānaṃ gavesantena gāmadvāre jambāliyā diṭṭhakālo viya cātumahābhūtikakāyo , āyamukhānaṃ pihitakālo viya dhammassavanodakassa aladdhakālo , apāyamukhānaṃ vivaṭakālo viya chadvārikasaṃvarassa vissaṭṭhakālo , devassa sammā avuṭṭhakālo viya sappāyakammaṭṭhānassa aladdhakālo , avasesaudakassa apāyamukhehi parissavitvā gatakālo viya abbhantare guṇānaṃ parihīnakālo , udakassa uṭṭhāya pāḷiṃ bhinditvā kacavaraṃ ādāya mahāsamuddaṃ pāpuṇituṃ asamatthakālo viya arahattamaggena avijjāpāḷiṃ bhinditvā kilesarāsiṃ vidhamitvā nibbānaṃ sacchikātuṃ asamatthakālo , cammakhaṇḍapilotikādīnaṃ tattheva pūtibhāvo viya abbhantare rāgādikilesehi paripūritakālo , tassa āgantvā disvāP3.157 vippaṭisārino gatakālo viya vaṭṭasamaṅgipuggalassa vaṭṭe abhiratakālo veditabbo .Āḷippabhedo pāṭikaṅkhoti pāḷippabhedo pāṭikaṅkhitabbo .
Tato hi udakaṃ uṭṭhāya pāḷiṃ bhinditvā kacavaraṃ ādāya mahāsamuddaṃ pāpuṇituṃ sakkhissatīti attho .
Idhāpi
V2.353 tadeva opammaṃ āharitabbaṃ .
Tattha āyamukhānaṃ vivaṭakālo viya sappāyadhammassavanassa laddhakālo , apāyamukhānaṃ pihitakālo viya chasu dvāresu saṃvarassa paccupaṭṭhitakālo , devassa sammā vuṭṭhakālo viya sappāyakammaṭṭhānassa laddhakālo , udakassa uṭṭhāya pāḷiṃ bhinditvā kacavaraṃ ādāya mahāsamuddaṃ pattakālo viya arahattamaggena avijjaṃ bhinditvā akusalarāsiṃ vidhamitvā arahattaṃ sacchikatakālo , āyamukhehi paviṭṭhena udakena sarassa paripuṇṇakālo viya abbhantare lokuttaradhammehi paripuṇṇakālo , samantato vatiṃ katvā rukkhe ropetvā uyyānamajjhe pāsādaṃ māpetvā nāṭakāni paccupaṭṭhapetvā subhojanaṃ bhuñjantassa nisinnakālo viya dhammapāsādaṃ āruyhaM2.356 nibbānārammaṇaṃ phalasamāpattiṃ appetvā nisinnakālo veditabbo .Sesamettha uttānatthameva .
Desanā pana lokiyalokuttaramissikā kathitāti .