(8)3. Apaṇṇakavaggo
1. Padhānasuttavaṇṇanā
71. Tatiyavaggassa
V2.311 paṭhame apaṇṇakappaṭipadan ti aviraddhappaṭipadaṃ .
Yoni cassa āraddhā hotīti kāraṇañcassa paripuṇṇaṃ hoti .
Āsavānaṃ khayāyāti arahattatthāya .Dutiyaṃ uttānameva .
3. Sappurisasuttavaṇṇanā
73. Tatiye avaṇṇoti aguṇo .
Pātu
P3.107 karotīti katheti , pākaṭaṃ karoti .Pañhābhinītoti pañhatthāya abhinīto .
Ahāpetvā alambitvāti aparihīnaṃ alambitaṃ katvā .
Ettha ca asappuriso pāpicchatāya attano avaṇṇaṃ chādeti , sappuriso lajjitāya attano vaṇṇaṃ .
Idāni yasmā asappuriso hirottapparahito saṃvāsena avajānāti , sappuriso pana hirottappasamannāgato saṃvāsenāpi nāvajānāti .
Tasmā asappurisabhāvasādhakaṃ adhunāgatavadhukopammaṃ dassetuṃ seyyathāpi , bhikkhave , vadhukātiādimāha .
Tattha vadhukāti suṇisā .
Tibban ti bahalaṃ .
Sesamettha uttānatthamevāti .
4-5.
Aggasuttadvayavaṇṇanā
74-75.
Catutthe sīlaggan ti aggappattaṃ uttamasīlaṃ .
Eseva nayo sabbattha .
Pañcame rūpaggan ti yaṃ rūpaṃ sammasitvā arahattaṃ pāpuṇāti , idaṃ rūpaggaṃ nāma .
Sesesupi eseva nayo .
Bhavaggan ti ettha pana yasmiṃ attabhāve ṭhito arahattaṃ pāpuṇāti , etaṃ bhavaggaṃ nāmāti .
6. Kusinārasuttavaṇṇanā
74-75.
Catutthe sīlaggan ti aggappattaṃ uttamasīlaṃ .
Eseva nayo sabbattha .
Pañcame rūpaggan ti yaṃ rūpaṃ sammasitvā arahattaṃ pāpuṇāti , idaṃ rūpaggaṃ nāma .
Sesesupi eseva nayo .
Bhavaggan ti ettha pana yasmiṃ attabhāve ṭhito arahattaṃ pāpuṇāti , etaṃ bhavaggaṃ nāmāti .
6. Kusinārasuttavaṇṇanā
76. Chaṭṭhe
V2.312M2.319 upavattaneti pācīnagatāya sālapantiyā uttarena nivattitvā ṭhitāya vemajjhaṭṭhāne .
Antarena yamakasālānan ti dvinnaṃ sālarukkhānaṃ antare .Kaṅkhāti dveḷhakaṃ .
Vimatīti vinicchituṃ asamatthatā .
‘‘ Buddho nu kho na buddho nu kho , dhammo nu kho na dhammo nu kho , saṅgho nu kho na saṅgho nu kho , maggo nu kho na maggo nu kho , paṭipadā nu kho na paṭipadā nu kho ’’ ti
P3.108 yassa saṃsayo uppajjeyya , taṃ vo vadāmi pucchatha , bhikkhaveti ayamettha saṅkhepattho .Satthugāravenapi na puccheyyāthāti ‘‘ mayaṃ satthu santike pabbajimha , cattāro paccayāpi no satthu santakāva .
Te mayaṃ ettakaṃ kālaṃ kaṅkhaṃ akatvā na arahāma ajja pacchime kāle kaṅkhaṃ kātun ’’ ti sace evaṃ satthari gāravena na pucchatha .
Sahāyakopi , bhikkhave , sahāyakassa ārocetūti tumhākaṃ yo yassa bhikkhussa sandiṭṭho sambhatto , so tassa ārocetu , ahaṃ ekassa bhikkhussa kathessāmi , tassa kathaṃ sutvā sabbe nikkaṅkhā bhavathāti dasseti .
Evaṃ pasannoti evaṃ saddahāmi ahanti attho .
Ñāṇamevāti nikkaṅkhabhāvapaccakkhakaraṇañāṇaṃyeva ettha tathāgatassa , na saddhāmattanti attho .
Imesañhi , ānandāti imesaṃ antosāṇiyaṃ nisinnānaṃ pañcannaṃ bhikkhusatānaṃ .
Yo pacchimakoti yo guṇavasena pacchimako , ānandattheraṃyeva sandhāyāha .
7. Acinteyyasuttavaṇṇanā
77. Sattame acinteyyānīti cintetuṃ ayuttāni .
Na cintetabbānīti acinteyyattāyeva na cintetabbāni .
Yāni cintentoti yāni kāraṇāni cintento .
Ummādassāti ummattakabhāvassa .
Vighātassāti dukkhassa .
Buddhavisayoti buddhānaṃ visayo , sabbaññutaññāṇādīnaṃ buddhaguṇānaṃ pavatti ca ānubhāvo ca .
Jhānavisayoti abhiññājhānavisayo .
Kammavipākoti
P3.109 diṭṭhadhammavedanīyādīnaṃ kammānaṃ vipāko .Lokacintāti ‘‘ kena nu kho candimasūriyā katā , kena mahāpathavī , kena mahāsamuddo , kena sattā uppāditā , kena pabbatā , kena ambatālanāḷikerādayo ’’ ti evarūpā lokacintā .
8. Dakkhiṇasuttavaṇṇanā
78. Aṭṭhame
V2.313M2.320 dakkhiṇāvisuddhiyoti dānasaṅkhātāya dakkhiṇāya visujjhanakāraṇāni .Dāyakato visujjhatīti mahapphalabhāvena visujjhati , mahapphalā hotīti attho .
Kalyāṇadhammoti sucidhammo .
Pāpadhammoti lāmakadhammo .
Dāyakato visujjhatīti ettha vessantaramahārājā kathetabbo .
So hi jūjakabrāhmaṇassa dārake datvā mahāpathaviṃ kampesi .
Paṭiggāhakato visujjhatīti ettha kalyāṇīnadīmukhadvāravāsī kevaṭṭo kathetabbo .
So kira dīghasumattherassa tikkhattuṃ piṇḍapātaṃ datvā maraṇamañce nipanno ‘‘ ayyassa maṃ dīghasumattherassa dinnapiṇḍapāto uddharatī ’’ ti āha .
Neva dāyakatoti ettha vaḍḍhamānavāsī luddako kathetabbo .
So kira petadakkhiṇaṃ dento ekassa dussīlasseva tayo vāre adāsi .
Tatiyavāre ‘‘ amanusso dussīlo maṃ vilumpatī ’’ ti viravi .
Ekassa sīlavato bhikkhuno datvā pāpitakāleyevassa pāpuṇi .
Dāyakato ceva visujjhati paṭiggāhakato cāti ettha asadisadānaṃ kathetabbanti .
9. Vaṇijjasuttavaṇṇanā
79. Navame
P3.110 tādisā vāti taṃsadisāva taṃsarikkhakāva .Chedagāminī hotīti chedaṃ gacchati .
Yaṃ patthitaṃ , taṃ sabbaṃ nassatīti attho .
Na yathādhippāyā hotīti yathājjhāsayā na hoti .
Parādhippāyā hotīti parajjhāsayā ajjhāsayato adhikataraphalā hoti .
Samaṇaṃ vā brāhmaṇaṃ vāti ettha samitapāpabāhitapāpatāhi samaṇabrāhmaṇatā veditabbā .
Vadatu , bhante , paccayenāti , bhante , catubbidhena cīvarādinā paccayena vadeyyāsīti evaṃ pavāreti nimanteti .
Yena pavāretīti paricchinditvā yattakena pavāreti .
Taṃ na detīti taṃ sabbasova na deti .
Na yathādhippāyaṃ detīti yathā tassa ajjhāsayo , evaṃ dātuṃ na sakkoti , hāpetvā appakaṃ deti .
Yathādhippāyaṃ detīti yattakaṃ so icchati , tattakameva deti .
Parādhippāyaṃ detīti appakaṃ pavāretvā avattharitvā bahuṃ deti .
10. Kambojasuttavaṇṇanā
80. Dasame
M2.321 neva sabhāyaṃ nisīdatīti vinicchayakaraṇatthaṃ vinicchayasabhāyaṃ neva nisīdatiV2.314 .
Na kammantaṃ payojetīti kasivaṇijjādimahākammantaṃ nappayojeti .
Na kambojaṃ gacchatīti bhoge sambharaṇatthāya kambojaraṭṭhaṃ na gacchati .
Desanāmattameva cetaṃ , yaṃ kiñci tiroraṭṭhaṃ na gacchatīti attho .Kodhanotiādīsu kodhanatāya kodhapariyuṭṭhito atthānatthaṃ na jānāti , issukitāya parasampattiṃ na sahati , maccharitāya
P3.111 dhanaṃ datvā kiccaṃ kātuṃ na sakkoti , nippaññatāya kiccaṃ saṃvidhātuṃ na sakkoti .
Tasmā etāni sabhānisīdanādīni na karotīti .Apaṇṇakavaggo tatiyo .