Issues
Select Version
Tikanipātapāḷi
Tikanipātapāḷi

Tatiyapaṇṇāsakaṃ

Author: _System_commentary_ @ Administrator

3. Tatiyapaṇṇāsakaṃ

(11)1. Sambodhavaggo

1. Pubbevasambodhasuttavaṇṇanā

104. TatiyassaV2.221M2.230 paṭhame pubbeva sambodhāti sambodhito pubbeva , ariyamaggappattito aparabhāgeyevāti vuttaṃ hoti . Anabhisambuddhassāti appaṭividdhacatusaccassa . Bodhisattasseva satoti bujjhanakasattasseva sato , sammāsambodhiṃ adhigantuṃ ārabhantasseva sato , sambodhiyā vā sattasseva laggasseva sato . Dīpaṅkarassa hi bhagavato pādamūle aṭṭhadhammasamodhānena abhinīhārasamiddhito pabhuti tathāgato sammāsambodhiṃ satto laggo ‘‘ pattabbā mayā esā ’’ ti tadadhigamāya parakkamaṃ amuñcantoyeva āgato , tasmā bodhisattoti vuccati .
Ko nu khoti katamo nu kho . Lokoti saṅkhāraloko . Assādoti madhurākāro . Ādīnavoti anabhinanditabbākāro .
Tassa mayhan ti tassa evaṃ bodhisattasseva sato mayhaṃ .
Chandarāgavinayo chandarāgappahānan ti nibbānaṃ āgamma ārabbha paṭicca chandarāgo vinayaṃ gacchati pahīyati , tasmā nibbānaṃ ‘‘ chandarāgavinayo chandarāgappahānan ’’ ti vuccati . Idaṃ lokanissaraṇan ti idaṃ nibbānaṃ lokato nissaṭattā lokanissaraṇanti vuccati .
Yāvakīvan tiP2.366 yattakaṃ pamāṇaṃ kālaṃ . Abbhaññāsin ti abhivisiṭṭhena ariyamaggañāṇena aññāsiṃ .
Ñāṇañca pana me dassanan ti dvīhipi padehi paccavekkhaṇañāṇaṃ vuttaṃ .
Sesamettha uttānamevāti . 2. Paṭhamaassādasuttavaṇṇanā
105. Dutiye assādapariyesanaṃ acarin ti assādapariyesanatthāya acariṃ . Kuto paṭṭhāyāti ? Sumedhakālato paṭṭhāya .
Paññāyāti sahavipassanāya maggapaññāya . Sudiṭṭhoti suppaṭividdho . Iminā upāyena sabbattha attho veditabbo .
Tatiyaṃ sabbattha uttānameva .

4. Samaṇabrāhmaṇasuttavaṇṇanā

107. CatuttheM2.231V2.222 sāmaññatthan ti catubbidhaṃ ariyaphalaṃ . Itaraṃ tasseva vevacanaṃ . Sāmaññatthena vā cattāro maggā , brahmaññatthena cattāri phalāni . Imesu pana catūsupi suttesu khandhalokova kathito .

5. Ruṇṇasuttavaṇṇanā

108. Pañcamaṃ atthuppattiyā nikkhittaṃ . Katarāya atthuppattiyā ? Chabbaggiyānaṃ anācāre . Te kira gāyantā naccantā hasantā vicariṃsu . Bhikkhū dasabalassa ārocayiṃsu . Satthā te pakkosāpetvā tesaṃ ovādatthāya idaṃ suttaṃ ārabhi . Tattha ruṇṇan ti roditaṃ .
Ummattakan ti ummattakakiriyā .
Komārakan ti kumārakehi kattabbakiccaṃ . Dantavidaṃsakahasitan ti dante dassetvā pāṇiṃ paharantānaṃ mahāsaddena hasitaṃ .
Setughāto gīteti gīte vo paccayaghāto hotu , sahetukaṃ gītaṃ pajahathāti dīpeti . Nacce pi eseva nayo . Alan ti yuttaṃ . Dhammappamoditānaṃ satan ti ettha dhammo vuccati kāraṇaṃ , kenacideva kāraṇena pamuditānaṃ santānaṃ . Sitaṃ sitamattāyāti tasmiṃ sitakāraṇe sati yaṃ sitaṃ karotha , taṃ vo sitamattāya aggadante dassetvā pahaṭṭhākāramattadassanāyayevaP2.367 yuttanti vuttaṃ hoti .

6. Atittisuttavaṇṇanā

109. Chaṭṭhe soppassāti niddāya . Paṭisevanāya natthi tittīti yathā yathā paṭisevati , tathā tathā ruccatiyevāti titti nāma natthi . Sesapadadvayepi eseva nayo . Sace hi mahāsamudde udakaṃ surā bhaveyya , surāsoṇḍo ca maccho hutvā nibbatteyya , tassa tattha carantassapi sayantassapi titti nāma na bhaveyya . Imasmiṃ sutte vaṭṭameva kathitaṃ .

7. Arakkhitasuttavaṇṇanā

110. Sattame avassutaṃ hotīti tintaṃ hoti .
Na bhaddakaṃ maraṇaṃ hotīti apāye paṭisandhipaccayatāya na laddhakaṃ hoti . Kālakiriyāti tasseva vevacanaṃ .
Sukkapakkhe sagge paṭisandhipaccayatāyaV2.223 bhaddakaṃ hotiM2.232 laddhakaṃ . Taṃ pana ekantena sotāpannādīnaṃ tiṇṇaṃ ariyasāvakānaṃyeva vaṭṭati .
Sesamettha uttānamevāti .

8. Byāpannasuttavaṇṇanā

111. Aṭṭhame byāpannan ti pakatibhāvaṃ jahitvā ṭhitaṃ .
Sesaṃ purimasutte vuttanayameva .

9. Paṭhamanidānasuttavaṇṇanā

112. Navame nidānānīti kāraṇāni . Kammānaṃ samudayāyāti vaṭṭagāmikammānaṃ piṇḍakaraṇatthāya .
Lobhapakatan ti lobhena pakataṃ . Sāvajjan ti sadosaṃ . Taṃ kammaṃ kammasamudayāya saṃvattatīti taṃ kammaṃ aññesampi vaṭṭagāmikammānaṃ samudayāya piṇḍakaraṇatthāya saṃvattati . Na taṃ kammaṃ kammanirodhāyāti taṃ pana kammaṃ vaṭṭagāmikammānaṃ nirodhatthāya na saṃvattati .
SukkapakkheP2.368 kammānaṃ samudayāyāti vivaṭṭagāmikammānaṃ samudayatthāya . Iminā nayena sabbaṃ atthato veditabbaṃ .

10. Dutiyanidānasuttavaṇṇanā

113. Dasame kammānan ti vaṭṭagāmikammānameva .
Chandarāgaṭṭhāniyeti chandarāgassa kāraṇabhūte . Ārabbhāti āgamma sandhāya paṭicca . Chandoti taṇhāchando .
Yo cetaso sārāgoti yo cittassa rāgo rajjanā rajjitattaṃ , etamahaṃ saṃyojanaṃ vadāmi , bandhanaṃ vadāmīti attho .
Sukkapakkhe kammānan ti vivaṭṭagāmikammānaṃ .
Tadabhinivattetīti taṃ abhinivatteti . Yadā vā tena vipāko ñāto hoti vidito , tadā te ceva dhamme tañca vipākaṃ abhinivatteti .
Iminā ca padena vipassanā kathitā , tadabhinivattetvāti iminā maggo . Cetasā abhinivijjhitvāti iminā ca maggova . Paññāya ativijjha passatīti saha vipassanāya maggapaññāya nibbijjhitvā passati .
Evaṃ sabbattha attho veditabbo . Imasmiṃ pana sutte vaṭṭavivaṭṭaṃ kathitanti .
Sambodhavaggo paṭhamo .