9. Akusalamūlasuttavaṇṇanā
70. Navame akusalamūlānīti akusalānaṃ mūlāni , akusalāni ca tāni mūlāni cāti vā akusalamūlāni .
Yadapi , bhikkhave , lobhoti yopi , bhikkhave , lobho .
Tadapi
P2.318 akusalamūlan ti sopi akusalamūlaṃ .
Akusalamūlaṃ vā sandhāya idha tampīti attho vaṭṭatiyeva .
Etenupāyena sabbattha nayo netabbo .Abhisaṅkharotīti āyūhati sampiṇḍeti rāsiṃ karoti .
Asatā dukkhaṃ uppādayatīti abhūtena avijjamānena yaṃkiñci tassa abhūtaṃ dosaṃ vatvā dukkhaṃ uppādeti .
Vadhena vātiādi yenākārena dukkhaṃ uppādeti , taṃ dassetuṃ vuttaṃ .
Tattha jāniyāti dhanajāniyā .
Pabbājanāyāti gāmato vā raṭṭhato vā pabbājanīyakammena
M2.192 .
Balavamhīti ahamasmi balavā .
Balattho itipīti balena me attho itipi , bale vā ṭhitomhītipi vadati .Akālavādīti kālasmiṃ na vadati , akālasmiṃ vadati nāma .
Abhūtavādīti bhūtaṃ na vadati
V2.186 , abhūtaṃ vadati nāma .
Anatthavādīti atthaṃ na vadati , anatthaṃ vadati nāma .
Adhammavādīti dhammaṃ na vadati , adhammaṃ vadati nāma .
Avinayavādīti vinayaṃ na vadati , avinayaṃ vadati nāma .Tathā hāyan ti tathā hi ayaṃ .
Na ātappaṃ karoti tassa nibbeṭhanāyāti tassa abhūtassa nibbeṭhanatthāya vīriyaṃ na karoti .
Itipetaṃ atacchan ti imināpi kāraṇena etaṃ atacchaṃ .
Itaraṃ tasseva vevacanaṃ .
Duggati pāṭikaṅkhāti nirayādikā duggati icchitabbā , sā assa avassabhāvinī , tatthānena nibbattitabbanti attho .
Uddhastoti upari dhaṃsito .
Pariyonaddhoti samantā onaddho .
Anayaṃ āpajjatīti avuḍḍhiṃ āpajjati .
Byasanaṃ
P2.319 āpajjatīti vināsaṃ āpajjati .
Gimhakālasmiñhi māluvāsipāṭikāya phalitāya bījāni uppatitvā vaṭarukkhādīnaṃ mūle patanti .
Tattha yassa rukkhassa mūle tīsu disāsu tīṇi bījāni patitāni honti , tasmiṃ rukkhe pāvussakena meghena abhivaṭṭhe tīhi bījehi tayo aṅkurā uṭṭhahitvā taṃ rukkhaṃ allīyanti .
Tato paṭṭhāya rukkhadevatāyo sakabhāvena saṇṭhātuṃ na sakkonti .
Tepi aṅkurā vaḍḍhamānā latābhāvaṃ āpajjitvā taṃ rukkhaṃ abhiruhitvā sabbaviṭapasākhāpasākhā saṃsibbitvā taṃ rukkhaṃ upari pariyonandhanti .
So māluvālatāhi saṃsibbito ghanehi mahantehi māluvāpattehi sañchanno deve vā vassante vāte vā vāyante tattha tattha palujjitvā khāṇumattameva avasissati .
Taṃ sandhāyetaṃ vuttaṃ .Evameva khoti ettha pana idaṃ opammasaṃsandanaṃ – sālādīsu aññatararukkho viya hi ayaṃ satto daṭṭhabbo , tisso māluvālatā viya tīṇi akusalamūlāni , yāva rukkhasākhā asampattā , tāva tāsaṃ latānaṃ ujukaṃ rukkhārohanaṃ viya lobhādīnaṃ dvāraṃ asampattakālo , sākhānusārena
M2.193 gamanakālo viya dvāravasena gamanakālo , pariyonaddhakālo viya lobhādīhi pariyuṭṭhitakālo , khuddakasākhānaṃ palujjanakālo viya dvārappattānaṃ kilesānaṃ vasena khuddānukhuddakā āpattiyo āpannakālo , mahāsākhānaṃ palujjanakālo viya garukāpattiṃ āpannakālo , latānusārena otiṇṇena udakena mūlesu tintesu rukkhassa bhūmiyaṃ patanakālo viya kamena cattāri pārājikāni āpajjitvā catūsu apāyesu nibbattanakālo daṭṭhabbo .Evameva khoti ettha pana idaṃ opammasaṃsandanaṃ – sālādīsu aññatararukkho viya ayaṃ satto daṭṭhabbo , tisso māluvālatā viya tīṇi akusalamūlāni , tāsaṃ appavattiṃ kātuṃ āgatapuriso viya yogāvacaro , kuddālo viya paññā , kuddālapiṭakaṃ viya saddhāpiṭakaṃ , palikhananakhaṇitti viya
P2.320 vipassanāpaññā , khaṇittiyā mūlacchedanaṃ viya vipassanāñāṇena avijjāmūlassa chindanakālo , khaṇḍākhaṇḍikaṃ chindanakālo viya khandhavasena diṭṭhakālo , phālanakālo viya maggañāṇena kilesānaṃ samugghātitakālo , masikaraṇakālo viya dharamānakapañcakkhandhakālo , mahāvāte opuṇitvā appavattanakālo viya upādinnakakkhandhānaṃ appaṭisandhikanirodhena nirujjhitvā punabbhave paṭisandhiaggahaṇakālo daṭṭhabboti .Imasmiṃ sutte vaṭṭavivaṭṭaṃ kathitaṃ .