1. Ñātasuttavaṇṇanā
11. Dutiyassa
V2.76 paṭhame ñātoti paññāto pākaṭo .Ananulomiketi sāsanassa na anulometīti ananulomikaṃ , tasmiṃ ananulomike .
Kāyakammeti pāṇātipātādimhi kāyaduccarite .
Oḷārikaṃ vā etaṃ , na evarūpe samādapetuṃ sakkoti .
Disā namassituṃ vaṭṭati , bhūtabaliṃ kātuṃ vaṭṭatīti evarūpe samādapeti gaṇhāpeti .
Vacīkamme pi musāvādādīni oḷārikāni , attano santakaṃ parassa adātukāmena ‘‘ natthī ’’ ti ayaṃ vañcanamusāvādo nāma vattuṃ vaṭṭatīti evarūpe samādapeti .
Manokamme pi abhijjhādayo oḷārikā , kammaṭṭhānaṃ visaṃvādetvā kathento pana ananulomikesu dhammesu samādapeti nāma dakkhiṇavihāravāsitthero viya .
Taṃ kira theraṃ eko upaṭṭhāko amaccaputto upasaṅkamitvā ‘‘ mettāyantena paṭhamaṃ kīdise puggale mettāyitabban ’’ ti pucchi .
Thero sabhāgavisabhāgaṃ anācikkhitvā ‘‘ piyapuggale ’’ ti āha .
Tassa ca bhariyā piyā hoti manāpā , so taṃ ārabbha mettāyanto ummādaṃ pāpuṇi .
Kathaṃ panesa bahujanaahitāya paṭipanno hotīti ?
Evarūpassa hi saddhivihārikādayo ceva upaṭṭhākādayo ca tesaṃ ārakkhadevatā ādiṃ katvā tāsaṃ tāsaṃ mittabhūtā yāva brahmalokā
M2.74 sesadevatā ca ‘‘ ayaṃ bhikkhu na ajānitvā karissatī ’’ tiP2.173 tena katameva karonti , evamesa bahujanaahitāya paṭipanno hoti .Sukkapakkhe pāṇātipātā veramaṇiādīnaṃyeva vasena kāyakammavacīkammāni veditabbāni .
Kammaṭṭhānaṃ pana avisaṃvādetvā kathento anulomikesu dhammesu samādapeti nāma koḷitavihāravāsī catunikāyikatissatthero viya .
Tassa kira jeṭṭhabhātā nandābhayatthero nāma potaliyavihāre vasanto ekasmiṃ roge samuṭṭhite kaniṭṭhaṃ pakkosāpetvā āha –
‘‘ āvuso , mayhaṃ sallahukaṃ katvā ekaṃ kammaṭṭhānaṃ kathehī ’’ ti .
Kiṃ , bhante , aññena kammaṭṭhānena , kabaḷīkārāhāraṃ pariggaṇhituṃ vaṭṭatīti ?
Kimatthiko esa , āvusoti ?
Bhante , kabaḷīkārāhāro upādārūpaṃ , ekasmiñca upādārūpe diṭṭhe tevīsati upādārūpāni pākaṭāni hontīti
V2.77 .
So ‘‘ vaṭṭissati , āvuso , ettakan ’’ ti taṃ uyyojetvā kabaḷīkārāhāraṃ pariggaṇhitvā upādārūpaṃ sallakkhetvā vivaṭṭetvā arahattaṃ pāpuṇi .
Atha naṃ theraṃ bahivihārā anikkhantameva pakkositvā ,‘‘ āvuso , mahāavassayosi mayhaṃ jāto ’’ ti kaniṭṭhattherassa attanā paṭiladdhaguṇaṃ ārocesi .
Bahujanahitāyāti etassapi hi saddhivihārikādayo ‘‘ ayaṃ na ajānitvā karissatī ’’ ti tena katameva karontīti bahujanahitāya paṭipanno nāma hotīti .