Issues
Select Version
Tikanipātapāḷi
Tikanipātapāḷi

(12)2. Āpāyikavaggo

Author: _System_commentary_ @ Administrator

(12)2. Āpāyikavaggo

1. Āpāyikasuttavaṇṇanā

114. DutiyassaV2.224M2.233 paṭhame apāyaṃ gacchissantīti āpāyikā . Nirayaṃ gacchissantīti nerayikā . Idamappahāyāti idaṃ brahmacāripaṭiññatādiṃ pāpadhammattayaṃ avijahitvā .
BrahmacāripaṭiññotiP2.369 brahmacāripaṭirūpako , tesaṃ vā ākappaṃ avijahanena ‘‘ ahampi brahmacārī ’’ ti evaṃpaṭiñño . Anuddhaṃsetīti akkosati paribhāsati codeti .
Natthi kāmesu dosoti kilesakāmena vatthukāme sevantassa natthi doso . Pātabyatan ti pivitabbataṃ paribhuñjitabbataṃ nirāsaṅkena cittena pipāsitassa pānīyapivanasadisaṃ paribhuñjitabbataṃ .
Imasmiṃ sutte vaṭṭameva kathitaṃ .

2. Dullabhasuttavaṇṇanā

115. Dutiye kataññū katavedīti ‘‘ iminā mayhaṃ katan ’’ ti tena katakammaṃ ñatvā viditaṃ pākaṭaṃ katvā paṭikaraṇakapuggalo .

3. Appameyyasuttavaṇṇanā

116. Tatiye sukhena metabboti suppameyyo .
Dukkhena metabboti duppameyyo . Pametuṃ na sakkotīti appameyyo .
Unnaḷoti uggatanaḷo , tucchamānaṃ ukkhipitvā ṭhitoti attho . Capaloti pattamaṇḍanādinā cāpallena samannāgato . Mukharoti mukhakharo . Vikiṇṇavācoti asaññatavacano . Asamāhitoti cittekaggatārahito . Vibbhantacittoti bhantacitto bhantagāvibhantamigasappaṭibhāgo . Pākatindriyoti vivaṭindriyo .
Sesamettha uttānamevāti .

4. Āneñjasuttavaṇṇanā

117. CatuttheV2.225 tadassādetīti taṃ jhānaṃ assādeti . Taṃ nikāmetīti tadeva pattheti . Tena ca vittiṃ āpajjatīti tena jhānena tuṭṭhiṃ āpajjati . Tatra ṭhitoti tasmiṃ jhāne ṭhito . Tadadhimuttoti tattheva adhimutto . Tabbahulavihārīti tena bahulaṃ viharanto . Sahabyataṃ upapajjatīti sahabhāvaṃ upapajjati , tasmiṃ devaloke nibbattatīti atthoM2.234 .
Nirayampi gacchatītiādi nirayādīhi avippamuttattā aparapariyāyavasena tattha gamanaṃ sandhāya vuttaṃ . NaP2.370 hi tassa upacārajjhānato balavataraṃ akusalaṃ atthi , yena anantaraṃ apāye nibbatteyya .
Bhagavato pana sāvakoti sotāpannasakadāgāmianāgāmīnaṃ aññataro . Tasmiṃyeva bhaveti tattheva arūpabhave . Parinibbāyatīti appaccayaparinibbānena parinibbāyati .
Adhippayāsoti adhikappayogo . Sesamettha vuttanayeneva veditabbaṃ . Imasmiṃ pana sutte puthujjanassa upapattijjhānaṃ kathitaṃ , ariyasāvakassa tadeva upapattijjhānañca vipassanāpādakajjhānañca kathitaṃ .
117. CatuttheV2.225 tadassādetīti taṃ jhānaṃ assādeti . Taṃ nikāmetīti tadeva pattheti . Tena ca vittiṃ āpajjatīti tena jhānena tuṭṭhiṃ āpajjati . Tatra ṭhitoti tasmiṃ jhāne ṭhito . Tadadhimuttoti tattheva adhimutto . Tabbahulavihārīti tena bahulaṃ viharanto . Sahabyataṃ upapajjatīti sahabhāvaṃ upapajjati , tasmiṃ devaloke nibbattatīti atthoM2.234 .
Nirayampi gacchatītiādi nirayādīhi avippamuttattā aparapariyāyavasena tattha gamanaṃ sandhāya vuttaṃ . NaP2.370 hi tassa upacārajjhānato balavataraṃ akusalaṃ atthi , yena anantaraṃ apāye nibbatteyya .
Bhagavato pana sāvakoti sotāpannasakadāgāmianāgāmīnaṃ aññataro . Tasmiṃyeva bhaveti tattheva arūpabhave . Parinibbāyatīti appaccayaparinibbānena parinibbāyati .
Adhippayāsoti adhikappayogo . Sesamettha vuttanayeneva veditabbaṃ . Imasmiṃ pana sutte puthujjanassa upapattijjhānaṃ kathitaṃ , ariyasāvakassa tadeva upapattijjhānañca vipassanāpādakajjhānañca kathitaṃ .
117. CatuttheV2.225 tadassādetīti taṃ jhānaṃ assādeti . Taṃ nikāmetīti tadeva pattheti . Tena ca vittiṃ āpajjatīti tena jhānena tuṭṭhiṃ āpajjati . Tatra ṭhitoti tasmiṃ jhāne ṭhito . Tadadhimuttoti tattheva adhimutto . Tabbahulavihārīti tena bahulaṃ viharanto . Sahabyataṃ upapajjatīti sahabhāvaṃ upapajjati , tasmiṃ devaloke nibbattatīti atthoM2.234 .
Nirayampi gacchatītiādi nirayādīhi avippamuttattā aparapariyāyavasena tattha gamanaṃ sandhāya vuttaṃ . NaP2.370 hi tassa upacārajjhānato balavataraṃ akusalaṃ atthi , yena anantaraṃ apāye nibbatteyya .
Bhagavato pana sāvakoti sotāpannasakadāgāmianāgāmīnaṃ aññataro . Tasmiṃyeva bhaveti tattheva arūpabhave . Parinibbāyatīti appaccayaparinibbānena parinibbāyati .
Adhippayāsoti adhikappayogo . Sesamettha vuttanayeneva veditabbaṃ . Imasmiṃ pana sutte puthujjanassa upapattijjhānaṃ kathitaṃ , ariyasāvakassa tadeva upapattijjhānañca vipassanāpādakajjhānañca kathitaṃ .

5. Vipattisampadāsuttavaṇṇanā

118. Pañcame sīlavipattīti sīlassa vipannākāro .
Sesadvayepi eseva nayo .
Natthi dinnan ti dinnassa phalābhāvaṃ sandhāya vadati . Yiṭṭhaṃ vuccati mahāyogo . Hutan ti paheṇakasakkāro adhippeto . Tampi ubhayaṃ phalābhāvameva sandhāya paṭikkhipati . Sukatadukkaṭānan ti sukatadukkatānaṃ , kusalākusalānanti attho . Phalaṃ vipākoti yaṃ phalanti vā vipākoti vā vuccati , taṃ natthīti vadati . Natthi ayaṃ lokoti paraloke ṭhitassa ayaṃ loko natthi , natthi paro lokoti idha loke ṭhitassāpi paraloko natthi , sabbe tattha tattheva ucchijjantīti dasseti . Natthi mātā natthi pitāti tesu sammāpaṭipattimicchāpaṭipattīnaṃ phalābhāvavasena vadati . Natthi sattā opapātikāti cavitvā uppajjanakasattā nāma natthīti vadati .
Sampadāti pāripūriyo .
Sīlasampadāti sīlassa paripuṇṇaavekallabhāvo . Sesadvayepi eseva nayo .
Atthi dinnan tiādi vuttapaṭipakkhanayena gahetabbaṃ .

6. Apaṇṇakasuttavaṇṇanā

119. ChaṭṭheV2.226P2.371 apaṇṇako maṇīti chahi talehi samannāgato pāsako .
Sugatiṃ saggan ti cātumahārājikādīsu aññataraṃ saggaṃ lokaṃ .
Imasmiṃ sutte sīlañca sammādiṭṭhi cāti ubhayampi missakaṃ kathitaṃ .
Sattamaṃ uttānameva .
121. AṭṭhameM2.235 soceyyānīti sucibhāvā .
Kāyasoceyyan ti kāyadvāre sucibhāvo . Sesadvayepi eseva nayo .
Imesu pana paṭipāṭiyā catūsu suttesu agārikapaṭipadā kathitā . Sotāpannasakadāgāmīnampi vaṭṭati .

9. Dutiyasoceyyasuttavaṇṇanā

122. Navame ajjhattan ti niyakajjhattaṃ .
Kāmacchandan ti kāmacchandanīvaraṇaṃ .
Byāpādā dīsupi eseva nayo .
Sesamettha heṭṭhā vuttanayameva .
Gāthāya pana kāyasucin ti kāyadvāre suciṃ , kāyena vā suciṃ . Sesadvayepi eseva nayo . Ninhātapāpakan ti sabbe pāpe ninhāpetvā dhovitvā ṭhitaṃ . Iminā suttenapi gāthāyapi khīṇāsavova kathitoti .

10. Moneyyasuttavaṇṇanā

123. Dasame moneyyānīti munibhāvā .
Kāyamoneyyan ti kāyadvāre munibhāvo sādhubhāvo paṇḍitabhāvo . Sesadvayepi eseva nayo .
Idaṃ vuccati , bhikkhave , kāyamoneyyan ti idaṃ tividhakāyaduccaritappahānaṃ kāyamoneyyaṃ nāma . Apica tividhaṃ kāyasucaritampi kāyamoneyyaṃ , tathā kāyārammaṇaṃP2.372 ñāṇaṃ kāyamoneyyaṃ , kāyapariññā kāyamoneyyaṃ , pariññāsahagato maggo kāyamoneyyaṃ , kāye chandarāgassa pahānaṃ kāyamoneyyaṃ , kāyasaṅkhāranirodho catutthajjhānasamāpatti kāyamoneyyaṃ .
Vacīmoneyye pi eseva nayo . AyaṃV2.227 panettha viseso – yathā idha catutthajjhānasamāpatti , evaṃ tattha vacīsaṅkhāranirodho dutiyajjhānasamāpatti vacīmoneyyanti veditabbā .
Manomoneyyampi imināva nayena atthaṃ ñatvā cittasaṅkhāranirodho saññāvedayitanirodhasamāpatti manomoneyyanti veditabbā .
Kāyamunin ti kāyadvāre muniṃ uttamaṃ parisuddhaṃ , kāyena vā muniṃ . Sesadvayepi eseva nayo .
Sabbappahāyinan ti khīṇāsavaṃ . Khīṇāsavo hi sabbappahāyī nāmāti .
Āpāyikavaggo dutiyo .