Issues
Editor
Settings
Versions
Select Version
Bhikkhu Bodhi
English
sāsanāre-သာသနာရေး
မြန်မာဘာသာ
Tikanipātapāḷi
Tikanipātapāḷi

Catumahārājasuttavaṇṇanā

Author： _System_commentary_ @ Administrator

7. Catumahārājasuttavaṇṇanā

37. SattameM2.122 amaccā pārisajjāti paricārikadevatā . Imaṃ lokaṃ anuvicarantīti aṭṭhamīdivase kira sakko devarājā cattāro mahārājāno āṇāpeti – ‘‘ tātā , ajja aṭṭhamīdivase manussalokaṃ anuvicaritvā puññāni karontānaṃ nāmagottaṃ uggaṇhitvā āgacchathā ’’ ti . Te gantvā attano paricārake pesenti – ‘‘ gacchatha , tātā , manussalokaṃ vicaritvā puññakārakānaṃ nāmagottāni suvaṇṇapaṭṭe likhitvā ānethā ’’ ti . Te tathā karonti . Tena vuttaṃ – ‘‘ imaṃ lokaṃ anuvicarantī ’’ ti . KacciP2.233 bahūtiādi tesaṃ upaparikkhākāradassanatthaṃ vuttaṃ . Evaṃ upaparikkhantā hi te anuvicaranti .
Tattha uposathaṃ upavasantīti māsassa aṭṭhavāre uposathaṅgāni adhiṭṭhahanti . Paṭijāgarontīti paṭijāgarauposathakammaṃ nāma karonti . Taṃ karontā ekasmiṃ addhamāse catunnaṃ uposathadivasānaṃ paccuggamanānuggamanavasena karonti . Pañcamīuposathaṃ paccuggacchantā catutthiyaṃ uposathikā honti , anugacchantā chaṭṭhiyaṃ . Aṭṭhamīuposathaṃ paccuggacchantā sattamiyaṃ , anugacchantā navamiyaṃ . Cātuddasiṃ paccuggacchantā terasiyaṃ , pannarasīuposathaṃ anugacchantā pāṭipade uposathikā honti . Puññāni karontīti saraṇagamananiccasīlapupphapūjādhammassavanapadīpasahassaāropanavihārakaraṇādīni nānappakārāni puññāni karonti . Te evaṃ anuvicaritvā puññakammakārakānaṃ nāmagottāni sovaṇṇamaye paṭṭe likhitvā āharitvā catunnaṃ mahārājānaṃ denti .
Puttā imaṃ lokaṃ anuvicarantīti catūhi mahārājehiV2.122 purimanayeneva pahitattā anuvicaranti .
Tattha uposathaṃ upavasantīti māsassa aṭṭhavāre uposathaṅgāni adhiṭṭhahanti . Paṭijāgarontīti paṭijāgarauposathakammaṃ nāma karonti . Taṃ karontā ekasmiṃ addhamāse catunnaṃ uposathadivasānaṃ paccuggamanānuggamanavasena karonti . Pañcamīuposathaṃ paccuggacchantā catutthiyaṃ uposathikā honti , anugacchantā chaṭṭhiyaṃ . Aṭṭhamīuposathaṃ paccuggacchantā sattamiyaṃ , anugacchantā navamiyaṃ . Cātuddasiṃ paccuggacchantā terasiyaṃ , pannarasīuposathaṃ anugacchantā pāṭipade uposathikā honti . Puññāni karontīti saraṇagamananiccasīlapupphapūjādhammassavanapadīpasahassaāropanavihārakaraṇādīni nānappakārāni puññāni karonti . Te evaṃ anuvicaritvā puññakammakārakānaṃ nāmagottāni sovaṇṇamaye paṭṭe likhitvā āharitvā catunnaṃ mahārājānaṃ denti .
Tadahūti taṃdivasaṃ . Uposatheti uposathadivase .
Tattha uposathaṃ upavasantīti māsassa aṭṭhavāre uposathaṅgāni adhiṭṭhahanti . Paṭijāgarontīti paṭijāgarauposathakammaṃ nāma karonti . Taṃ karontā ekasmiṃ addhamāse catunnaṃ uposathadivasānaṃ paccuggamanānuggamanavasena karonti . Pañcamīuposathaṃ paccuggacchantā catutthiyaṃ uposathikā honti , anugacchantā chaṭṭhiyaṃ . Aṭṭhamīuposathaṃ paccuggacchantā sattamiyaṃ , anugacchantā navamiyaṃ . Cātuddasiṃ paccuggacchantā terasiyaṃ , pannarasīuposathaṃ anugacchantā pāṭipade uposathikā honti . Puññāni karontīti saraṇagamananiccasīlapupphapūjādhammassavanapadīpasahassaāropanavihārakaraṇādīni nānappakārāni puññāni karonti . Te evaṃ anuvicaritvā puññakammakārakānaṃ nāmagottāni sovaṇṇamaye paṭṭe likhitvā āharitvā catunnaṃ mahārājānaṃ denti .
Sace , bhikkhave , appakā hontīti catunnaṃ mahārājānaṃ amaccā pārisajjā tā tā gāmanigamarājadhāniyo upasaṅkamanti , tato taṃ upanissāya adhivatthā devatā ‘‘ mahārājānaṃ amaccā āgatā ’’ ti paṇṇākāraṃ gahetvā tesaṃ santikaṃ gacchanti . Te paṇṇākāraṃ gahetvā ‘‘ kacci nu kho mārisā bahū manussā matteyyā ’’ ti vuttanayena manussānaṃ puññapaṭipattiṃ pucchitvā ‘‘ āma , mārisa , imasmiṃ gāme asuko ca asuko ca puññāni karontī ’’ ti vutte tesaṃ nāmagottaṃ likhitvā aññatthaM2.123 gacchanti . Atha cātuddasiyaṃ catunnaṃ mahārājānaṃ puttāpi tameva suvaṇṇapaṭṭaṃ gahetvā teneva nayena anuvicarantā nāmagottāni likhanti . TadahuposatheP2.234 pannarase cattāropi mahārājāno teneva nayena tasmiṃyeva suvaṇṇapaṭṭe nāmagottāni likhanti . Te suvaṇṇapaṭṭaparimāṇeneva – ‘‘ imasmiṃ kāle manussā appakā , imasmiṃ kāle bahukā ’’ ti jānanti . Taṃ sandhāya ‘‘ sace , bhikkhave , appakā honti manussā ’’ tiādi vuttaṃ .
Devānaṃ tāvatiṃsānan ti paṭhamaṃ abhinibbatte tettiṃsa devaputte upādāya evaṃladdhanāmānaṃ . Tesaṃ pana uppattikathā dīghanikāye sakkapañhasuttavaṇṇanāya vitthāritā .
Tenāti tena ārocanena , tena vā puññakārakānaṃ appakabhāvena .
Dibbā vata , bho , kāyā parihāyissantīti navanavānaṃ devaputtānaṃ apātubhāvena devakāyā parihāyissanti , ramaṇīyaṃ dasayojanasahassaṃ devanagaraṃ suññaṃ bhavissati . Paripūrissanti asurakāyāti cattāro apāyā paripūrissanti . Iminā ‘‘ mayaṃ paripuṇṇe devanagare devasaṅghamajjhe nakkhattaṃ kīḷituṃ na labhissāmā ’’ ti anattamanā honti .
Dibbā vata , bho , kāyā parihāyissantīti navanavānaṃ devaputtānaṃ apātubhāvena devakāyā parihāyissanti , ramaṇīyaṃ dasayojanasahassaṃ devanagaraṃ suññaṃ bhavissati . Paripūrissanti asurakāyāti cattāro apāyā paripūrissanti . Iminā ‘‘ mayaṃ paripuṇṇe devanagare devasaṅghamajjhe nakkhattaṃ kīḷituṃ na labhissāmā ’’ ti anattamanā honti .
Sukkapakkhepi imināva upāyena attho veditabbo .
Devānaṃ tāvatiṃsānan ti paṭhamaṃ abhinibbatte tettiṃsa devaputte upādāya evaṃladdhanāmānaṃ . Tesaṃ pana uppattikathā dīghanikāye sakkapañhasuttavaṇṇanāya vitthāritā .
Tenāti tena ārocanena , tena vā puññakārakānaṃ appakabhāvena .
Dibbā vata , bho , kāyā parihāyissantīti navanavānaṃ devaputtānaṃ apātubhāvena devakāyā parihāyissanti , ramaṇīyaṃ dasayojanasahassaṃ devanagaraṃ suññaṃ bhavissati . Paripūrissanti asurakāyāti cattāro apāyā paripūrissanti . Iminā ‘‘ mayaṃ paripuṇṇe devanagare devasaṅghamajjhe nakkhattaṃ kīḷituṃ na labhissāmā ’’ ti anattamanā honti .
Dibbā vata , bho , kāyā parihāyissantīti navanavānaṃ devaputtānaṃ apātubhāvena devakāyā parihāyissanti , ramaṇīyaṃ dasayojanasahassaṃ devanagaraṃ suññaṃ bhavissati . Paripūrissanti asurakāyāti cattāro apāyā paripūrissanti . Iminā ‘‘ mayaṃ paripuṇṇe devanagare devasaṅghamajjhe nakkhattaṃ kīḷituṃ na labhissāmā ’’ ti anattamanā honti .
Bhūtapubbaṃ , bhikkhave , sakko devānamindoti attano sakkadevarājakālaṃ sandhāya katheti . Ekassa vā sakkassa ajjhāsayaṃ gahetvā kathetīti vuttaṃ . Anunayamānoti anubodhayamāno . Tāyaṃ velāyan ti tasmiṃ kāle .
Pāṭihāriyapakkhañcāti ettha pāṭihāriyapakkho nāma antovasse temāsaṃ nibaddhuposatho , taṃ asakkontassa dvinnaṃ pavāraṇānaṃ antare ekamāsaṃ nibaddhuposatho , tampi asakkontassa paṭhamapavāraṇato paṭṭhāya eko addhamāso pāṭihāriyapakkhoyeva nāma . Aṭṭhaṅgasusamāgatan ti aṭṭhahiV2.123 guṇaṅgehi samannāgataṃ .
Pāṭihāriyapakkhañcāti ettha pāṭihāriyapakkho nāma antovasse temāsaṃ nibaddhuposatho , taṃ asakkontassa dvinnaṃ pavāraṇānaṃ antare ekamāsaṃ nibaddhuposatho , tampi asakkontassa paṭhamapavāraṇato paṭṭhāya eko addhamāso pāṭihāriyapakkhoyeva nāma . Aṭṭhaṅgasusamāgatan ti aṭṭhahiV2.123 guṇaṅgehi samannāgataṃ .
YopissaP2.235 mādiso naroti yopi satto mādiso bhaveyya . Sakkopi kira vuttappakārassa uposathakammassa guṇaṃ jānitvā dve devalokasampattiyo pahāya māsassa aṭṭha vāre uposathaṃ upavasati . Tasmā evamāha . Aparo nayo – yopissa mādiso naroti yopi satto mādiso assa , mayā pattaṃM2.124 sampattiṃ pāpuṇituṃ iccheyyāti attho . Sakkā hi evarūpena uposathakammena sakkasampattiṃ pāpuṇitunti ayamettha adhippāyo .
Vusitavāti vutthavāso . Katakaraṇīyoti catūhi maggehi kattabbakiccaṃ katvā ṭhito . Ohitabhāroti khandhabhārakilesabhāraabhisaṅkhārabhāre otāretvā ṭhito . Anuppattasadatthoti sadattho vuccati arahattaṃ , taṃ anuppatto . Parikkhīṇabhavasaṃyojanoti yena saṃyojanena baddho bhavesu ākaḍḍhīyati , tassa khīṇattā parikkhīṇabhavasaṃyojano . Sammadaññā vimuttoti hetunā nayena kāraṇena jānitvā vimutto . Kallaṃ vacanāyāti yuttaṃ vattuṃ .
Vusitavāti vutthavāso . Katakaraṇīyoti catūhi maggehi kattabbakiccaṃ katvā ṭhito . Ohitabhāroti khandhabhārakilesabhāraabhisaṅkhārabhāre otāretvā ṭhito . Anuppattasadatthoti sadattho vuccati arahattaṃ , taṃ anuppatto . Parikkhīṇabhavasaṃyojanoti yena saṃyojanena baddho bhavesu ākaḍḍhīyati , tassa khīṇattā parikkhīṇabhavasaṃyojano . Sammadaññā vimuttoti hetunā nayena kāraṇena jānitvā vimutto . Kallaṃ vacanāyāti yuttaṃ vattuṃ .
Vusitavāti vutthavāso . Katakaraṇīyoti catūhi maggehi kattabbakiccaṃ katvā ṭhito . Ohitabhāroti khandhabhārakilesabhāraabhisaṅkhārabhāre otāretvā ṭhito . Anuppattasadatthoti sadattho vuccati arahattaṃ , taṃ anuppatto . Parikkhīṇabhavasaṃyojanoti yena saṃyojanena baddho bhavesu ākaḍḍhīyati , tassa khīṇattā parikkhīṇabhavasaṃyojano . Sammadaññā vimuttoti hetunā nayena kāraṇena jānitvā vimutto . Kallaṃ vacanāyāti yuttaṃ vattuṃ .
Vusitavāti vutthavāso . Katakaraṇīyoti catūhi maggehi kattabbakiccaṃ katvā ṭhito . Ohitabhāroti khandhabhārakilesabhāraabhisaṅkhārabhāre otāretvā ṭhito . Anuppattasadatthoti sadattho vuccati arahattaṃ , taṃ anuppatto . Parikkhīṇabhavasaṃyojanoti yena saṃyojanena baddho bhavesu ākaḍḍhīyati , tassa khīṇattā parikkhīṇabhavasaṃyojano . Sammadaññā vimuttoti hetunā nayena kāraṇena jānitvā vimutto . Kallaṃ vacanāyāti yuttaṃ vattuṃ .
Pāṭihāriyapakkhañcāti ettha pāṭihāriyapakkho nāma antovasse temāsaṃ nibaddhuposatho , taṃ asakkontassa dvinnaṃ pavāraṇānaṃ antare ekamāsaṃ nibaddhuposatho , tampi asakkontassa paṭhamapavāraṇato paṭṭhāya eko addhamāso pāṭihāriyapakkhoyeva nāma . Aṭṭhaṅgasusamāgatan ti aṭṭhahiV2.123 guṇaṅgehi samannāgataṃ .
Pāṭihāriyapakkhañcāti ettha pāṭihāriyapakkho nāma antovasse temāsaṃ nibaddhuposatho , taṃ asakkontassa dvinnaṃ pavāraṇānaṃ antare ekamāsaṃ nibaddhuposatho , tampi asakkontassa paṭhamapavāraṇato paṭṭhāya eko addhamāso pāṭihāriyapakkhoyeva nāma . Aṭṭhaṅgasusamāgatan ti aṭṭhahiV2.123 guṇaṅgehi samannāgataṃ .
Yopissa mādiso naroti yopi mādiso khīṇāsavo assa , sopi evarūpaṃ uposathaṃ upavaseyyāti uposathakammassa guṇaṃ jānanto evaṃ vadeyya . Aparo nayo yopissa mādiso naroti yopi satto mādiso assa , mayā pattaṃ sampattiṃ pāpuṇituṃ iccheyyāti attho . Sakkā hi evarūpena uposathakammena khīṇāsavasampattiṃ pāpuṇitunti ayamettha adhippāyo .
Yopissa mādiso naroti yopi mādiso khīṇāsavo assa , sopi evarūpaṃ uposathaṃ upavaseyyāti uposathakammassa guṇaṃ jānanto evaṃ vadeyya . Aparo nayo yopissa mādiso naroti yopi satto mādiso assa , mayā pattaṃ sampattiṃ pāpuṇituṃ iccheyyāti attho . Sakkā hi evarūpena uposathakammena khīṇāsavasampattiṃ pāpuṇitunti ayamettha adhippāyo .
Yopissa mādiso naroti yopi mādiso khīṇāsavo assa , sopi evarūpaṃ uposathaṃ upavaseyyāti uposathakammassa guṇaṃ jānanto evaṃ vadeyya . Aparo nayo yopissa mādiso naroti yopi satto mādiso assa , mayā pattaṃ sampattiṃ pāpuṇituṃ iccheyyāti attho . Sakkā hi evarūpena uposathakammena khīṇāsavasampattiṃ pāpuṇitunti ayamettha adhippāyo .