Issues
Select Version
Tikanipātapāḷi
Tikanipātapāḷi

5. Hatthakasuttaṃ

Author: _System_commentary_ @ Administrator

128. Pañcame abhikkantāya rattiyāti ettha abhikkantasaddo khayasundarābhirūpaabbhanumodanādīsu dissati . Tattha ‘‘ abhikkantā , bhante , ratti , nikkhanto paṭhamo yāmo , ciranisinno bhikkhusaṅgho , uddisatu , bhante , bhagavā bhikkhūnaṃ pātimokkhan ’’ ti evamādīsu khaye dissati . ‘‘ Ayaṃ imesaṃ catunnaṃ puggalānaṃ abhikkantataro ca paṇītataro cā ’’ ti evamādīsu ( a . ni .4.100) sundare . ‘‘ Ko me vandati pādāni , iddhiyā yasasā jalaṃ ; Abhikkantena vaṇṇena , sabbā obhāsayaṃ disā ’’ ti .( vi . va .857)– Evamādīsu abhirūpe . ‘‘ Abhikkantaṃ , bho gotamā ’’ ti evamādīsu ( pārā .15) abbhanumodane . Idha pana sundare . Tena abhikkantāya rattiyāti iṭṭhāya kantāya manāpāya rattiyāti vuttaṃ hoti . Abhikkantavaṇṇāti idha abhikkantasaddo abhirūpe , vaṇṇasaddoP2.376 pana chavithutikulavaggakāraṇasaṇṭhānapamāṇarūpāyatanādīsu dissati . Tattha ‘‘ suvaṇṇavaṇṇosi bhagavā ’’ tiV2.231M2.239 evamādīsu ( ma . ni .2.399; su . ni .553) chaviyaṃ . ‘‘ Kadā saññūḷhā pana te gahapati samaṇassa gotamassa vaṇṇā ’’ ti evamādīsu ( ma . ni .2.77) thutiyaṃ . ‘‘ Cattārome , bho gotama , vaṇṇā ’’ ti evamādīsu ( dī . ni .3.115) kulavagge . ‘‘ Atha kena nu vaṇṇena , gandhatthenoti vuccatī ’’ ti evamādīsu ( saṃ . ni .1.234) kāraṇe . ‘‘ Mahantaṃ hatthirājavaṇṇaṃ abhinimminitvā ’’ ti evamādīsu ( saṃ . ni .1.138) saṇṭhāne . ‘‘ Tayo pattassa vaṇṇā ’’ ti evamādīsu ( pārā .602) pamāṇe . ‘‘ Vaṇṇo gandho raso ojā ’’ ti evamādīsu rūpāyatane . So idha chaviyā daṭṭhabbo . Tena abhikkantavaṇṇāti abhirūpacchavi , iṭṭhavaṇṇā manāpavaṇṇāti vuttaṃ hoti . Kevalakappan ti ettha kevala saddo anavasesayebhuyyābyāmissānatirekadaḷhatthavisaṃyogādianekattho . Tathā hissa ‘‘ kevalaparipuṇṇaṃ parisuddhaṃ brahmacariyan ’’ ti evamādīsu ( pārā .1) anavasesatā attho . ‘‘ Kevalakappā ca aṅgamagadhā pahūtaṃ khādanīyaṃ bhojanīyaṃ ādāya upasaṅkamissantī ’’ ti evamādīsu ( mahāva .43) yebhuyyatā . ‘‘ Kevalassa dukkhakkhandhassa samudayo hotī ’’ ti evamādīsu ( vibha .225) abyāmissatā . ‘‘ Kevalaṃ saddhāmattakaṃ nūna ayamāyasmā ’’ ti evamādīsu ( mahāva .244) anatirekatā . ‘‘ Āyasmato , bhante , anuruddhassa bāhiyo nāma saddhivihāriko kevalakappaṃ saṅghabhedāya ṭhito ’’ ti evamādīsu ( a . ni .4.243) daḷhatthatā . ‘‘ Kevalī vusitavā uttamapurisoti vuccatī ’’ ti evamādīsu ( saṃ . ni .3.57) visaṃyogo . IdhaP2.377 pana anavasesatā atthoti adhippetā . Kappa saddo panāyaṃ abhisaddahanavohārakālapaññattichedanavikappalesasamantabhāvādianekattho . Tathā hissa ‘‘ okappaniyametaṃ bhoto gotamassa , yathā taṃ arahato sammāsambuddhassā ’’ ti evamādīsu ( ma . ni .1.387) abhisaddahanamattho . ‘‘ Anujānāmi , bhikkhave , pañcahi samaṇakappehi phalaṃ paribhuñjitun ’’ ti evamādīsu ( cūḷava .250) vohāro . ‘‘ Yena sudaṃ niccakappaṃ viharāmī ’’ ti evamādīsu ( ma . ni .1.387) kālo . ‘‘ Iccāyasmā kappo ’’ ti evamādīsu ( su . ni .1098; cūḷani . kappamāṇavapucchā 117, kappamāṇavapucchāniddeso 61) paññattiM2.240 . ‘‘ Alaṅkato kappitakesamassū ’’ ti evamādīsu ( jā .2.22.1368; vi . va .1094) chedanaṃ . ‘‘ Kappati dvaṅgulakappo ’’ ti evamādīsu ( cūḷava .446) vikappo . ‘‘ Atthi kappo nipajjitun ’’ ti evamādīsu ( a . ni .8.80) leso . ‘‘ Kevalakappaṃ veḷuvanaṃV2.232 obhāsetvā ’’ ti evamādīsu ( saṃ . ni .1.94) samantabhāvo . Idha panassa samantabhāvo attho adhippeto . Tasmā kevalakappaṃ jetavanan ti ettha anavasesaṃ samantato jetavananti attho . Obhāsetvāti ābhāya pharitvā .
Vālukāyāti saṇhāya vālukāya . Na saṇṭhātīti na patiṭṭhāti .
Oḷārikan ti brahmadevatāya hi pathaviyaṃ patiṭṭhānakāle attabhāvo oḷāriko māpetuṃ vaṭṭati pathavī vā , tasmā evamāha .
Dhammāti iminā pubbe uggahitabuddhavacanaṃ dasseti .
Nappavattino ahesun ti sajjhāyamūḷhakā vācā parihīnāyeva ahesuṃ .
AppaṭivānotiP2.378 anivatto anukkaṇṭhito .
Dassanassāti cakkhuviññāṇena dassanassa .
Upaṭṭhānassāti catūhi paccayehi upaṭṭhānassa .
Adhisīlan ti dasavidhaṃ sīlaṃ . Tañhi pañcasīlaṃ upādāya adhisīlanti vuccati .
Avihaṃ gatoti avihabrahmaloke nibbattosmīti dasseti .