Issues
Select Version
Tikanipātapāḷi
Tikanipātapāḷi

Ayonisosuttavaṇṇanā

Author: _System_commentary_ @ Administrator

5. Ayonisosuttavaṇṇanā

5. PañcameV2.74 ayoniso pañhaṃ kattā hotīti ‘‘ kati nu kho , udāyi , anussatiṭṭhānānī ’’ ti vutte ‘‘ pubbenivāso anussatiṭṭhānaṃ bhavissatī ’’ ti cintetvā lāḷudāyitthero viya anupāyacintāya apañhameva pañhanti kattā hoti . Ayoniso pañhaṃ vissajjetā hotīti evaṃ cintitaṃ pana pañhaṃ vissajjentopi ‘‘ idha , bhante , bhikkhu anekavihitaṃ pubbenivāsaṃ anussarati . Seyyathidaṃ , ekampi jātin ’’ tiādinā nayena soyeva thero viya ayoniso vissajjetā hoti , apañhameva pañhanti katheti . Parimaṇḍalehi padabyañjanehīti ettha padameva atthassa byañjanato padabyañjanaṃ . Taṃ akkharapāripūriṃ katvā dasavidhaṃ byañjanabuddhiṃ aparihāpetvāM2.72 vuttaṃ parimaṇḍalaṃ nāma hoti , evarūpehi padabyañjanehīti attho . Siliṭṭhehīti padasiliṭṭhatāya siliṭṭhehi . Upagatehīti atthañca kāraṇañca upagatehi . Nābbhanumoditāti evaṃ yoniso sabbaṃ kāraṇasampannaṃ katvāpi vissajjitaṃ parassa pañhaṃ nābhinumodati nābhinandati sāriputtattherassa pañhaṃ lāḷudāyitthero viya . Yathāha – ‘‘ Aṭṭhānaṃ kho etaṃ , āvuso sāriputta , anavakāso , yaṃ so atikkammeva kabaḷīkārāhārabhakkhānaṃ devānaṃ sahabyataṃ aññataraṃP2.171 manomayaṃ kāyaṃ upapanno saññāvedayitanirodhaṃ samāpajjeyyāpi vuṭṭhaheyyāpi , natthetaṃ ṭhānan ’’ ti ( a . ni .5.166).
Yoniso pañhaṃ kattātiādīsu ānandatthero viya yonisova pañhaṃ cintetvā yoniso vissajjitā hoti . Thero hi ‘‘ kati nu kho , ānanda , anussatiṭṭhānānī ’’ ti pucchito ‘‘ ayaṃ pañho bhavissatī ’’ ti yoniso cintetvā yoniso vissajjento āha – ‘‘ idha , bhante , bhikkhu vivicceva kāmehi … pe … catutthajjhānaṃ upasampajja viharati . Idaṃ , bhante , anussatiṭṭhānaṃ evaṃbhāvitaṃ evaṃbahulīkataṃ diṭṭhadhammasukhavihārāya saṃvattatī ’’ ti . Abbhanumoditā hotīti tathāgato viya yoniso abbhanumoditā hoti . Tathāgato hi ānandattherena pañhe vissajjite ‘‘ sādhu sādhu , ānanda , tena hi tvaṃ , ānanda , imampi chaṭṭhaṃ anussatiṭṭhānaṃ dhārehi . Idhānanda , bhikkhu satova abhikkamati satova paṭikkamatī ’’ tiādimāha .
Chaṭṭhādīni uttānatthāneva .