Issues
Select Version
Tikanipātapāḷi
Tikanipātapāḷi

Gotamakacetiyasuttavaṇṇanā

Author: _System_commentary_ @ Administrator

3. Gotamakacetiyasuttavaṇṇanā

126. Tatiye gotamake cetiyeti gotamakayakkhassa bhavane . Tathāgato hi paṭhamabodhiyaṃ vīsati vassāni kadāci cāpāle cetiye , kadāci sārandade , kadāci bahuputte , kadāci gotamaketi evaṃ yebhuyyena devakulesuyeva vihāsi . Imasmiṃ pana kāle vesāliṃ upanissāya gotamakassa yakkhassa bhavanaṭṭhāne vihāsi . Tena vuttaṃ – ‘‘ gotamake cetiye ’’ ti .
Etadavocāti etaṃ ‘‘ abhiññāyāhan ’’ tiādikaṃ suttaṃ avoca . IdañcaV2.229 bhagavatā suttaṃ atthuppattiyaṃ vuttanti veditabbaṃ . Kataraatthuppattiyanti ? Mūlapariyāyaatthuppattiyaṃ ( ma . ni .1.1 ādayo ). Sambahulā kira brāhmaṇapabbajitā attanāM2.237 uggahitabuddhavacanaṃ nissāya jānanamadaṃ uppādetvā dhammassavanaggaṃ na gacchanti – ‘‘ sammāsambuddho kathento amhehi ñātameva kathessati , no aññātan ’’ ti . Bhikkhū tathāgatassa ārocesuṃ . Satthā te bhikkhū pakkosāpetvā mukhapaṭiññaṃ gahetvā mūlapariyāyaṃ desesi . Te bhikkhū desanāya neva āgataṭṭhānaṃ , na gataṭṭhānaṃ addasaṃsu . Apassantā ‘‘ sammāsambuddho ‘ mayhaṃ kathā niyyātī ’ ti mukhasampattameva kathetī ’’ ti cintayiṃsu . Satthā tesaṃ manaṃ jānitvā imaṃ suttantaṃ ārabhi .
Tattha abhiññāyāti ‘‘ ime pañcakkhandhā , dvādasāyatanāni , aṭṭhārasaP2.374 dhātuyo , bāvīsatindriyāni , cattāri saccāni , nava hetū , satta phassā , satta vedanā , satta cetanā , satta saññā , satta cittānī ’’ ti jānitvā paṭivijjhitvā paccakkhaṃ katvā , tathā – ‘‘ ime cattāro satipaṭṭhānā ’’ tiādinā nayena te te dhamme jānitvā paṭivijjhitvā paccakkhameva katvāti attho .
Sanidānan ti sappaccayameva katvā kathemi , no appaccayaṃ .
Sappāṭihāriyan ti paccanīkapaṭiharaṇena sappāṭihāriyameva katvā kathemi , no appāṭihāriyaṃ .
Alañca pana voti yuttañca pana tumhākaṃ . Tuṭṭhiyāti ‘‘ sammāsambuddho bhagavā , svākkhāto dhammo , suppaṭipanno saṅgho ’’ ti tīṇi ratanāni guṇato anussarantānaṃ tumhākaṃ yuttameva tuṭṭhiṃ kātunti attho . Sesapadadvayepi eseva nayo .
Akampitthāti chahi ākārehi akampittha . Evarūpo hi pathavikampo bodhimaṇḍepi ahosi . Bodhisatte kira dakkhiṇadisābhāgena bodhimaṇḍaṃ abhiruḷhe dakkhiṇadisābhāgo heṭṭhā avīciṃ pāpuṇanto viya ahosi , uttarabhāgo uggantvā bhavaggaṃ abhihananto viya . Pacchimadisaṃ gate pacchimabhāgo heṭṭhā avīciṃ pāpuṇanto viya ahosi , pācīnabhāgo uggantvā bhavaggaṃ abhihananto viya . Uttaradisaṃ gate uttaradisābhāgo heṭṭhā avīciṃ pāpuṇanto viya , dakkhiṇadisābhāgo uggantvā bhavaggaṃ abhihananto viya . Pācīnadisaṃ gate pācīnadisābhāgo heṭṭhā avīciṃ pāpuṇanto viya , pacchimabhāgo uggantvā bhavaggaṃ abhihananto viya . Bodhirukkhopi sakiṃ heṭṭhā avīciṃ pāpuṇanto viya , sakiṃ uggantvā bhavaggaṃ abhihananto viya . Tasmimpi divase evaṃ chahi ākārehi cakkavāḷasahassī mahāpathavī akampittha .